9.75

Bodhicaryāvatāra · Verse 9.75

Bodhicaryāvatāra Verses | Chapter 9

Previous Verse | Next Verse

Sources:

Sanskrit §No information about the source used.

Dūnhuáng §This version is extracted from the book [[Bodhisattvacaryāvatāra: Entering the Way of the Bodhisattvas (2022, Khenpo Gawang and Wiener)]], a translation of an edition of the text created from three Dūnhuáng manuscripts. A description and sample pages of these can be found on the [https://earlytibet.com/2014/02/04/the-original-bodhicaryavatara/ Early Tibet Blog]. Scans of the actual manuscripts themselves can be found at http://idp.bl.uk

Standard Tibetan §Padmakara used the 1990 edition printed by si khron mi rigs dpe skrun khang: [[Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990)]]. Also found in Derge Tengyur D3871, dbu ma, vol. 105, la 1b1–40a7.

Tsadra Critical Edition §This text was created by comparing four versions of the text from Derge, Cone, Narthang, and Peking Tengyurs from BDRC scans, along with Dunhuang manuscripts IOL Tib J 628, 629, and 630. When Tibetan readings were problematic, the Sanskrit texts from GRETIL and LTB (Oslo) were consulted.

Sanskrit §No information about the source used.

source

translation

यदि सत्त्वो न विद्येत कस्योपरि कृपेति चेत्। कार्यार्थमभ्युपेतेन यो मोहेन प्रकल्पितः॥

tm data

Chanted Verse

Recitation by Professor Kashinath Nyaupane

75

An Objector Interjects: If there are no living beings, for whom will we feel compassion? The Author Replies: For sentient beings conceived by a special delusion of mind, which is maintained for the sake of our goal.[p.435]How to Be a Bodhisattva: Introduction to the Practice of the Bodhisattva Path (The Bodhicaryāvatāra)
Gómez, Luis O., trans. "How to Be a Bodhisattva: Introduction to the Practice of the Bodhisattva Path (The Bodhicaryāvatāra)." In Norton Anthology of World Religions: Buddhism, edited by Donald S. Lopez Jr., 395–441. New York: Norton, 2017.

Gomez 2017

How to Be a Bodhisattva: Introduction to the Practice of the Bodhisattva Path (The Bodhicaryāvatāra)

Standard Tibetan §Padmakara used the 1990 edition printed by si khron mi rigs dpe skrun khang: Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990). Also found in Derge Tengyur D3871, dbu ma, vol. 105, la 1b1–40a7.

source

translation

གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཡོད་མིན་ན། །

སུ་ལ་སྙིང་རྗེ་བྱ་ཞེ་ན། ། འབྲས་བུའི་དོན་དུ་ཁས་བླངས་པའི། །

རྨོངས་པས་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །

tm data

Chanted Verse

Recitation by Lopen Karma Phuntsho

75

“If beings,” you will say, “have no existence,

Who will be the object of compassion?” Those whom ignorance imputes,

For whose sake we have pledged ourselves.

Padmakara 2006

The Way of the Bodhisattva (2006)

Browse other translations

Standard Tibetan §Padmakara used the 1990 edition printed by si khron mi rigs dpe skrun khang: Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990). Also found in Derge Tengyur D3871, dbu ma, vol. 105, la 1b1–40a7. - Other translations

You might object, “If there are no sentient beings,

For whom should you have compassion?” It is for those who are conceived through the ignorance

That we embrace for the sake of the result. [75]

Brunnhölzl 2004

The Center of the Sunlit Sky

– Si l’être animé n’existe pas,

Quel est l’objet de la compassion ? – Celui qui, désigné [comme tel] par ignorance,

Est admis comme tel en vue du fruit.[p.178]La Marche vers l'Éveil (2007)

Padmakara France 2007

Bodhicaryâvatâra: La marche vers l'éveil (2007)

Diréis: “Si los seres no existen

¿por quiénes sentiremos compasión?”. Por esos que etiquetamos por ignorancia

y por cuyo beneficio nos hemos comprometido.

Padmakara Spain 2008

La Práctica del Bodisatva

If it is said, ‘If there is no sentient being,

Then with whom does one practice compassion?’ That accepted to achieve the result,

Labelled by mental darkness.

Stracke 2016

The Entrance for the Children of the Conquerors

If there are no sentient beings,

To whom should compassion be shown? That which is accepted for the purpose of a result

Is the analysis of the deluded.

Chodron & Gyaltsen 2019

A Commentary on Shantideva's Engaging in the Conduct of the Bodhisattvas

shift + scroll / swipe

Dūnhuáng §This version is extracted from the book Bodhisattvacaryāvatāra: Entering the Way of the Bodhisattvas (2022, Khenpo Gawang and Wiener), a translation of an edition of the text created from three Dūnhuáng manuscripts. A description and sample pages of these can be found on the Early Tibet Blog. Scans of the actual manuscripts themselves can be found at http://idp.bl.uk

source

translation

གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཡོད་མིན་ན། །

སུ་ལ་སྙིང་རྗེ་བྱ་ཞེ་ན། ། དགོས་པའི་དོན་དུ་ཁས་བླངས་ནས། །

བདག་ཉིད་དུ་ནི་རབ་བརྟགས་པའི། །

alt verse 8.53 tm data

This version differs from it's counterparts.

OS: If there are no sentient beings,

Then for whom do we give rise to compassion? MD: Out of practical necessity,

We use the term, “self.”

Gawang & Wiener 2022

Bodhisattvacaryāvatāra: Entering the Way of the Bodhisattvas (2022, Khenpo Gawang and Wiener)

Tsadra Critical Edition §This text was created by comparing four versions of the text from Derge, Cone, Narthang, and Peking Tengyurs from BDRC scans, along with Dunhuang manuscripts IOL Tib J 628, 629, and 630. When Tibetan readings were problematic, the Sanskrit texts from GRETIL and LTB (Oslo) were consulted.

གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཡོད་མིན་ན། །

སུ་ལ་སྙིང་རྗེ་བྱ་ཞེ་ན། ། འབྲས་བུའི་དོན་དུ་ཁས་བླངས་པའི། །

རྨོངས་པས་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །

tm data

Tsadra Critical Edition

The Written Works of Śāntideva (Phuntsho 2025)

Previous Verse | Next Verse

[edit]

Sazang Mati
1294 - 1376

Gyaltsap Je
1364 - 1432

Pawo Rinpoche
1504 - 1566

Kunzang Sönam
1823 - 1905

Mipam Gyatso
1846 - 1912

Kunzang Palden
1862 - 1943

Sazang Mati (1294 - 1376)

A Commentary on Shantideva's Engaging in the Conduct of the Bodhisattvas (citation)Gyaltsen, Lama Kalsang, and Ani Kunga Chodron, trans. A Commentary on Shantideva's Engaging in the Conduct of the Bodhisattvas Written by Sazang Mati Panchen: Known as An Extremely Clear Illumination of the Meaning of the Text. Walden, NY: Tsechen Kunchab Ling, 2019. Bilingual Edition

source

translation

(གཉིས་པ་)ཐེག་ཆེན་པའི་སྙིང་རྗེ་མི་འཐད་པར་ཐལ་པ་སྤང་པ་ནི།

2. Dismissing the implication that Mahayana teachings on compassion are unsuitable 1.2.2.2.2.1.3.2

གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཡོད་མིན་ན། །

སུ་ལ་སྙིང་རྗེ་བྱ་ཞེ་ན། ། འབྲས་བུའི་དོན་དུ་ཁས་བླངས་པའི། །

རྨོངས་པས་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །

Verse 9.75 · Verse tm

If there are no sentient beings,

To whom should compassion be shown? That which is accepted for the purpose of a result

Is the analysis of the deluded.

གལ་ཏེ་བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་སྐྱེས་བུ་དང་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པས་དེ་དག་ཡོད་པ་མིན་ན༵་ཡུལ་མ་གྲུབ་པས་སུ་ལ་དམིགས་ཏེ་སྙིང་རྗེ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེ་ན༵།

They may say: Because self, sentient being, person, and being are synonyms, and these objects do not exist in reality, who do you focus on when you practice compassion?

དཔྱད་ན་དོན་དམ་དུ་གྲུབ་པ་མེད་ཀྱང༌། འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའི་དོན་དུ་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བར་ཁས་[p.-347]རབ་གསལ་སྣང་བ་
བླངས་པ༵འི་དམིགས་ཡུལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་་་འཁྲུལ་སྣང་མ་འགགས་ཀྱི་བར་དུ་བྱིས་པ་རྨོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་རིག་པས་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་གྲུབ་པས། དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྒོམ་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རིགས་པ༵འོ། །

Madhyamika: Although under careful analysis these do not exist in reality, until deluded conventional perceptions cease, these objects of focus are accepted for the performance of the welfare of other beings, in order to achieve Buddhahood as a result. These sentient beings, who are like magical apparitions, are the ignorant analysis of childlike deluded beings. Therefore, meditating great compassion for them and wishing them to be free of suffering is extremely appropriate.

Gyaltsap Je (1364 - 1432)

The Entrance for the Children of the Conquerors (citation)Stracke, Fedor, trans. The Entrance for the Children of the Conquerors: A Commentary on the Introduction to the Actions of Bodhisattvas. By Gyaltsab Rinpoche. N.p.: Happy Monks Publication, 2016. https://happymonkspublication.org/product/bodhisattvacharyavatara-chapter-1-10-commentary/. Bilingual Edition

source

translation

གཉིས་པ་ནི།

Refuting the Objection That Meditation on Compassion Becomes Invalid 1.1.2.3.1.3.2

གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཡོད་མིན་ན། །

སུ་ལ་སྙིང་རྗེ་བྱ་ཞེ་ན། ། འབྲས་བུའི་དོན་དུ་ཁས་བླངས་པའི། །

རྨོངས་པས་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །

Verse 9.75 · Verse tm

If it is said, ‘If there is no sentient being,

Then with whom does one practice compassion?’ That accepted to achieve the result,

Labelled by mental darkness.

གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་འགའ་ཡང་[p.Ch9-394]Spyod 'jug rtsa 'grel (Mtsho sngon mi rigs dpe skrun khang 2001)
Śāntideva, and Rgyal tshab rje dar ma rin chen. Spyod 'jug rtsa 'grel and Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa'i rnam bshad rgyal sras 'jug ngogs. Xining: Mtsho sngon mi rigs dpe skrun khang, 2001 ཡོད་པ་མིན་ན་སུ་ལ་སྙིང་རྗེ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། སྙིང་རྗེའི་དམིགས་ཡུལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།

Realist: If there is absolutely no inherently existing person, then, as there is no focal object for compassion, for whom should one practice meditation on compassion?

སེམས་ཅན་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་མེད་ན་སྙིང་རྗེའི་དམིགས་ཡུལ་མི་འཐད་པའི་སྐྱོན་མེད་པར་ཐལ། འབྲས་བུ་ཐར་བ་ཐོབ་པའི་དོན་དུ་ཁས་བླངས་པའི་རྨོངས་པས་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ་དེ་སྙིང་རྗེའི་དམིགས་ཡུལ་དུ་འཐད་པའི་ཕྱིར།

Madhyamaka: If there is no inherently existing person, then it follows there is no such fault that the focal object of compassion is non-existent - because that nominally existing sentient being, labelled by mental darkness, which is accepted for the purpose of achieving the result of liberation, is valid to be the focal object of compassion.

རྨོངས་པས་བཏགས་པ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་ལ་བྱས་ན་དེས་སེམས་ཅན་བདེན་པར་བཏགས་པ་ཡིན་པས་དེས་བཏགས་པ་ལྟར་དུ་གྲུབ་པ་བཀག་པས་སེམས་ཅན་མི་ཁེགས་ཏེ་དེ་བཀག་པས་སེམས་ཅན་བཏགས་ཡོད་མིང་རྐྱང་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །

If one relates the ‘labelled by mental darkness’ to the true-grasping at person and phenomena then, since they label the person as truly existent and one refutes that it exists the way it is labelled, the sentient being is not refuted. By having refuted this, the sentient being is established as existing only in mere name, as an imputed existent.

ཡང་ན་རྨོངས་པ་མ་རིག་པ་ཙམ་ལ་བྱས་ནས་དེས་བཏགས་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་སྙིང་རྗེའི་དམིགས་ཡུལ་དུ་ཡོད་ཅེས་པའོ། །

Further, if one relates the mental darkness merely to ignorance, then the sentient being that becomes labelled by it exists as the focal object of compassion.

Pawo Rinpoche, 2nd (1504 - 1566)

The Center of the Sunlit Sky (citation)Brunnhölzl, Karl. The Center of the Sunlit Sky: Madhyamaka in the Kagyü Tradition. Including a translation of Pawo Rinpoche's commentary on the knowledge section of Śāntideva's The Entrance to the Bodhisattva’s Way of Life (Bodhicaryāvatāra). Nitartha Institute Series. Ithaca, NY: Snow Lion Publications, 2004. Bilingual Edition

source

translation

གལ་སྟེ་སེམས་ཅན་ཡོད་མིན་ན། །

སུ་ལ་སྙིང་རྗེ་བྱ་ཞེ་ན། ། འབྲས་བུའི་དོན་དུ་ཁས་བླངས་པའི། །

རྨོངས་པས་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །

You might object, “If there are no sentient beings,

For whom should you have compassion?” It is for those who are conceived through the ignorance

That we embrace for the sake of the result. [75]

དེ་ནས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བདག་མི་རྙེད་པར་བསྟན། ལྷག་མས་སེམས་ཅན་མེད་ན་སྙིང་རྗེ་མི་འཐད་པའི་རྩོད་པ་སྤངས་པའོ། །

These three verses remove the objection that compassion is not justified if there are no sentient beings.

དེ་ལྟར་དུ་བདག་མེད་ན་བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་གང་ཟག་ནི་སྒྲ་རྣམ་གྲངས་པ་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་ཡང་མེད་པར་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་ལ་གལ་སྟེ་སེམས་ཅན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མིན་པ་དེའི་ཚེ་ན་སུས་སུ་ལ་སྙིང་རྗེ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ་ཐེག་ཆེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྙིང་རྗེ་བསྒོམ་བྱའི་གཙོ་བོར་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། སྤྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མ་སྤྱད་པའི་སྐབས་སུ་འབྲས་བུ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འཐོབ་པའི་དོན་དུ་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་གཞན་དོན་དུ་ཁས་བླངས་པའི་དམ་བཅའ་ཙམ་ཡིན་ལ།

You might object, “Thus, since self, sentient being, and person are synonymous terms, if there is no self, this would lead to the claim that there are also no sentient beings. If there are no sentient beings either, then at that point, who should cultivate compassion for whom? This is contradictory to the explanation that compassion is the main object of meditation for you followers of the great vehicle.” In general, in the context of not analyzing with knowledge, this is merely a position that is embraced out of compassion for the welfare of others, that is, for the sake of the result that is the attainment of perfect Buddhahood.[p.711]The Center of the Sunlit Sky
Brunnhölzl, Karl. The Center of the Sunlit Sky: Madhyamaka in the Kagyü Tradition. Including a translation of Pawo Rinpoche's commentary on the knowledge section of Śāntideva's The Entrance to the Bodhisattva’s Way of Life (Bodhicaryāvatāra). Nitartha Institute Series. Ithaca, NY: Snow Lion Publications, 2004.

དཔྱད་པའི་ཚེ་བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡང་རྨི་ལམ་གྱི་དངོས་པོ་ཙམ་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པར་ཤེས་པ་ན་དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པས་བདག་དང་གཞན་དང་སྡུག་བསྔལ་དུ་ལྟ་བའི་གཏི་མུག་གི་ཕུང་པོས་ཀུན་ནས་རྨོངས་པས་བདག་གཞན་སོགས་བདེན་པར་སྒྲོ་བཏགས་ཅིང་འདོགས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་རྣམས་ལ་བརྩེ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །

However, when one analyzes, one understands that any kind of self, sentient being, and suffering are not even established as mere things in a dream. At this point, [851] lovingkindness for those who do not realize this will increase a hundred times. Since they [do not have] such [realization], they are completely ignorant due to this pile of stupidity that consists of views about themselves, others, and suffering.1670The Ketaka Jewel says: “Bodhisattvas see that there is no self, but the objects of their compassion—all sentient beings—do not realize this. Hence, they continuously and unnecessarily experience the appearances of suffering as if they had a self. Since there are such [beings], [bodhisattvas] develop compassion when they observe them, for the following reason: [Bodhisattvas] are not attached to a personal self and see that others suffer [through their clinging to] such a self despite the fact that they do not have one. Thus, mental states of cherishing others more than oneself blossom naturally, and they also see that it is possible to dispel the suffering of others just like deep sleep.” (’Ju mi pham rgya mtsho 1979, p. 101) Sentient beings are those who superimpose and are superimposed as something real—such as self and others—through this ignorance.

འོ་ན་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་ཡུལ་སེམས་ཅན་མེད་ན་དེའི་ཆེད་ཏུ་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་འཐོབ་པ་དེ་ཡང་སུ་ཡི་དོན་དུ་ཡིན་ཞེ་ན། ཤིན་དུ་བདེན་སྟེ་འོན་ཡང་དེ་ལྟར་མ་ཤེས་པའི་རྨོངས་པ་རྣམས་ལས་བརྩམས་ཏེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་བྱ་བར་འདོད་ཏོ། །གཞན་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་འཐོབ་འདོད་ཀྱང་འབྲས་བུའི་རྨོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་མཐར་ཐུག་དོན་དམ་ལ་བལྟོས་ན་ཡིན་མོད་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་འབྲས་བུའི་རྨོངས་པ་འདི་ནི་རྨོངས་པར་ཤེས་ཀྱང་རེ་ཞིག་ལྡོག་པར་མི་བྱ་སྟེ་སྨན་པ་རྣམས་ཀྱང་དུག་གི་རིགས་ཁ་ཅིག་ནད་ཀྱི་གཉེན་པོར་ངེས་པར་བསྟེན་པ་བཞིན་ནོ། །འོན་ཡང་འབྲས་བུའི་རྨོངས་པ་འདི་ནི་ཆེན་ཏུ་མ་སྤངས་ཀྱང་ཅི་ཞིག་ན་མེ་ཏོག་ཡལ་བ་ན་དྲི་ལྟར་མ་རིག་པའི་གཉིད་ལས་སངས་པའི་ཚེ་རང་བཞིན་གྱི་དག་པར་འགྱུར་རོ། །

You might continue, “Without sentient beings who are the objects of one’s intent, for whose sake is the attainment of Buddhahood, the result that is intended for them?” This is true, but we still strive to promote the welfare of these [sentient beings], starting with those on the level of ignorance who do not understand this in such a way.1671The Ketaka Jewel gives the following example: “This is just like people who are afflicted by evil spirits. These persons live in the same surroundings as other people. However, from their perspective, deluded appearances, such as the forms of demons, exist. Thus, [for them,] also the suffering caused by these [appearances] and the relief of being free from such suffering exist.” (Ibid., p. 102) You might argue, “Even if you wish to attain Buddhahood for the sake of others, this is ignorance about the result.” When you consider the final ultimate level, there is no question that this is the case. However, for the sake of completely pacifying the suffering of all sentient beings, for the time being, you should not spurn this ignorance about the result, even though you know that it is ignorance. This is comparable to physicians who definitely rely on certain types of poison as remedies for [certain] diseases. “Anyway, you might deliberately not relinquish this ignorance about the result, but what then?” Just as [its] fragrance [dissipates] when a flower fades away, at the time of awakening from the sleep of basic unawareness, [also this ignorance] will naturally become pure.

འོ་ན་རེ་ཞིག་ལམ་གྱི་རྟེན་དུ་འབྲས་བུའི་རྨོངས་པ་མི་ལྡོག་པ་ལྟར་བདག་འཛིན་ཡང་བསྟེན་པར་འོས་སོ་ཅེ་ན། ཆུར་མཚུངས་ཀྱང་ཡན་ལག་བརྒྱད་ལྡན་བསྟེན་པར་བྱེད་ཀྱི་དུག་ཆུ་དང་རྡོའི་ཆུ་ནི་དེ་ལྟ་མིན་པ་ལྟར་རྨོངས་པར་མཚུངས་ཀྱང་འབྲས་བུའི་རྨོངས་པ་བཞིན་དུ་བདག་འཛིན་ནི་བསྟེན་པར་མི་བྱེད་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་མཐའ་དག་གི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་བྱེད་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་བདག་དུ་རྨོངས་པ་འདི་ལས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་ཅིས་ཀྱང་བདག་འཛིན་ལས་ལྡོག་པར་བྱའོ། །དེས་ནས་ཅི་བྱ་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་ཅིང་སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་འདི་ཁོ་ན་སྒོམ་པར་བྱ་སྟེ་འདི་ནི་མཆོག་གི་བྱ་བ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །

You might argue, “However, just as you do not reverse the ignorance about the result as a temporary support on the path, it is equally fine to rely on the clinging to a self.” [All kinds of water] are equal in that they are water, but [only water] that possesses the eight qualities1672Traditionally, these eight qualities define how good drinking water should be: cool, sweet, light, soft, clear, pleasant, wholesome, and soothing. is used [for drinking], whereas poisonous water or water from rocks is not used in this way. Likewise, though they are equal in that they are ignorance, one does not rely on the clinging to a self in the same way as one does on the ignorance about the result, because self-centeredness1673Skt. māna, Tib. nga rgyal. Usually, this is the word for “pride,” but it can—as in this case—also refer to the clinging to a personal self or “me” which leads to desire for what seems pleasant and aversion to what seems unpleasant. The actions that are motivated by such afflictions then cause the various sufferings of cyclic existence.—the entity that is the cause for all suffering—increases due to this ignorant belief in a self. Thus, you should put an end to this clinging to a self by all means. You might say, “So what should we do?” You should meditate on only this identitylessness of all phenomena and the utter peace of discursiveness. This is the best and most excellent activity.

Minyak Kunzang Sönam (1823 - 1905)

The Profound Reality of Interdependence (citation)Duckworth, Douglas S., trans. The Profound Reality of Interdependence: An Overview of the Wisdom Chapter of the Way of the Bodhisattva. By Künzang Sönam. New York: Oxford University Press, 2019. Bilingual Edition

source

translation

གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཡོད་མིན་ན། ། སུ་ལ་སྙིང་རྗེ་བྱ་ཞེ་ན། །

[IX.75] “If there are no sentient beings, To whom is one to be compassionate?”

ཞེས་སོགས་ཀྱི་སྐབས་བདག་མེད་ན་སྙིང་རྗེ་སྒོམ་པ་དང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་མི་འཐད་པའི་རྩོད་པ་སྤོང་ཚུལ་ནི། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་དཔྱད་ན་སྙིང་རྗེ་སྒོམ་མཁན་དང་གང་ལ་སྒོམ་པ་སོགས་མེད་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་སྙིང་རྗེ་སྒོམ་པ་འཐད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཐོབ་མཁན་གྱི་གང་ཟག་དང་ཐོབ་བྱའི་འབྲས་བུ་དང་གང་ཟག་དེས་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་པ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་ཀྱང་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་དེ་དག་འཐད་པའི་ཚུལ། ཉེ་བར་འཁོར་གྱིས་ཞུས་པ་ལས།

What follows dispels objections that the cultivation of compassion and the attainment of fruition are not reasonable without a self. When the intrinsic nature of phenomena is analyzed, there is no one who cultivates compassion and no one toward which to cultivate it. Nevertheless, the cultivation of compassion is reasonable conventionally. Likewise, a person who attains fruition, a fruition to be attained, and the attainment of the fruition by a person all lack intrinsic nature, yet they are reasonable merely conventionally. The Inquiry of Upāli states:

ཤིན་ཏུ་དགའ་བའི་བསྟན་པ་འདི་ལ་ནི། །

ཁྱིམ་པའི་རྟགས་སྤངས་རབ་ཏུ་བྱུང་གྱིས་ལ། ། འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་གྱིས་ཞེས། ། ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱིས་དེ་སྐད་བསྟན་པའང་མཛད། ། ཁྱིམ་པའི་རྟགས་སྤངས་རབ་ཏུ་བྱུང་གྱུར་ནས། ། འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་གྱུར་ཀྱང་ནི། ། ཆོས་ཀྱི་[p.211]Spyod 'jug shes rab le'u'i spyi don rim par phye ba zab mo rten 'byung gi de kho na nyid yang gsal sgron me
Mi nyag kun bzang bsod nams (མི་ཉག་ཀུན་བཟང་བསོད་ནམས་). spyod 'jug shes rab le'u'i spyi don rim par phye ba zab mo rten 'byung gi de kho na nyid yang gsal sgron me [སྤྱོད་འཇུག་ཤེས་རབ་ལེའུའི་སྤྱི་དོན་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ཟབ་མོ་རྟེན་འབྱུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡང་གསལ་སྒྲོན་མེ།]. [Lamp that Thoroughly Illuminates the Suchness of Profound Dependent Origination: An Overview of the Divisions of the Wisdom Chapter of Entering into the Conduct [of the Bodhisattva]]. Tengyur.རང་བཞིན་དག་ལ་གཞལ་བྱས་ན། ། འབྲས་བུ་ཀུན་མེད་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའང་མེད། ། འོན་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་འཐོབ་འགྱུར་བ། ། ཀྱེ་མ་མི་མཆོག་ཐུགས་རྗེ་ལྡན་པ་ཡི། ། རྒྱལ་བས་རིགས་པ་ཤིན་ཏུ་ལེགས་བཤད་ཅེས། །

དེ་དག་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །

In this extremely joyous teaching
It is said that by leaving home and becoming a monastic
[771] There is a supreme result.
This was taught by the Compassion One.
While leaving home and becoming a monastic
Does lead to the attainment of all results,
When considering the lack of intrinsic nature in phenomena,
There are no results and also nothing to attain.
Yet the attainment of results is attained.
Amazing! This reasoning is extremely well said
By the compassionate Victorious One, the supreme person.
It is awe-inspiring!361Inquiry of Upāli, 244b.[p.189]The Profound Reality of Interdependence
Duckworth, Douglas S., trans. The Profound Reality of Interdependence: An Overview of the Wisdom Chapter of the Way of the Bodhisattva. By Künzang Sönam. New York: Oxford University Press, 2019.

ཞེས་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱི་སྟོན་པས་ཐ་སྙད་དུ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཡོད་པ་དང་དོན་དམ་པར་དེ་དག་མེད་ཚུལ་གསུངས་པའི་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་ལུང་ལ་ངོ་མཚར་སྐྱེས་ནས་རྒྱལ་བ་ལ་གུས་པ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བར་གསུངས་སོ། །སྐབས་གོང་འོག་འདི་འདྲར་མདོའི་ལུང་འདྲེན་པ་ནི་སྟོན་པའི་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ཀྱིས་དོགས་པ་སེལ་ཞིང་ངེས་ཤེས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི་གཞན་སྡེ་འགོག་པའི་ཕྱིར་མིན་ནོ། །

Our compassionate teacher taught the way that the result is attained conventionally but not ultimately. It says that great reverence arises for the Victorious One through being inspired by his trustworthy testimony. The scriptures cited here and above are for the purpose of our teacher’s followers to dispel doubts and gain confidence; they are not cited in order to refute other traditions.

གཉིས་པ་གང་ཟག་གི་བདག་འགོག་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་

Presentation of Specific Arguments That Refute the Self of Persons 2.2.3.2.1.2

དང་པོ་(བདག་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྟན་པ།)ནི།

Showing the Self to Be without Intrinsic Nature 2.2.3.2.1.2.1

གང་ཟག་གི་བདག་མེད་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྒོ་མང་ཡང་། གཙོ་བོ་ནི་རྣམ་བདུན་གྱི་རིགས་པ་ཉིད་དེ་འདི་ལ་ཁྱད་ཆོས་དུ་མ་ཡོད་པར་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་མདོ་ལས།

There are many ways to ascertain the selflessness of persons through reason, but the main one is the sevenfold reasoning. This is said to have many distinctive qualities. Also, a sūtra states:

གཟུགས་བདག་མ་ཡིན།

བདག་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན། གཟུགས་ལ་བདག་མེད།

བདག་ལ་གཟུགས་མེད།

Form is not the self;
The self does not possess form.
The self is not in form
Nor is form in the self.”362Foundations of Vinaya, 4:211a.

ཅེས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་བཞི་ལའང་སྦྱར་ནས་དཔྱད་པ་བཞི་བཞིའི་སྒོ་ནས་འཇིག་ལྟ་ཉི་ཤུའི་གཉེན་པོ་བསྟན་ལ། རྩ་ཤེས་ལས་ནི།

By applying this in the same way to each of the remaining four aggregates, there is a fourfold analysis for each one, which shows twenty antidotes for the view of the transitory collective. The Fundamental Verses of the Middle Way says:

ཕུང་མིན་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་མིན། །

དེ་ལ་ཕུང་མེད་དེར་དེ་མེད། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕུང་ལྡན་མིན། །

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཞིག་ཡིན། །

It is not the aggregates, nor different from them.

The aggregates are not in it, nor is it in the aggregates. The Tathāgata does not possess them. What is the Tathāgata?363Nāgārjuna, Fundamental Verses of the Middle Way, XXII.1

ཞེས་སོགས་རབ་བྱེད་ཉེར་གཉིས་པ་དང་། རབ་བྱེད་བཅུ་པར་རྣམ་ལྔའི་རིགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས།

The twenty-second chapter and the tenth chapter state this fivefold reasoning extensively.

དེ་ལྟར་ན་བདག་གཟུགས་ཕུང་[p.212]Spyod 'jug shes rab le'u'i spyi don rim par phye ba zab mo rten 'byung gi de kho na nyid yang gsal sgron me
Mi nyag kun bzang bsod nams (མི་ཉག་ཀུན་བཟང་བསོད་ནམས་). spyod 'jug shes rab le'u'i spyi don rim par phye ba zab mo rten 'byung gi de kho na nyid yang gsal sgron me [སྤྱོད་འཇུག་ཤེས་རབ་ལེའུའི་སྤྱི་དོན་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ཟབ་མོ་རྟེན་འབྱུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡང་གསལ་སྒྲོན་མེ།]. [Lamp that Thoroughly Illuminates the Suchness of Profound Dependent Origination: An Overview of the Divisions of the Wisdom Chapter of Entering into the Conduct [of the Bodhisattva]]. Tengyur. སོགས་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པར་ལྟ་བ་ལྔ་བསྣན་ན་ཉེར་ར་ལྔ་འགྱུར་ན། ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་ལྟ་ཉི་ཤུར་བརྗོད་ཅེ་ན།

One might wonder, “In terms of the self being essentially different from the five aggregates such as form, there are twenty-five by adding five more views in this way. So why is it said that there are twenty?”

མདོ་ལས་ཕྱོགས་བཞི་ལས་མ་གསུངས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་དུ་བདག་ཏུ་ཞེན་པའི་གཞི་ལྔ་པ་མུ་སྟེགས་པ་མ་གཏོགས་པ་ལ་མི་འབྱུང་བས་ཆ་ལྔ་པ་མ་གསུངས་ལ། རྩ་ཤེས་ལས་ཕྱོགས་ལྔ་པ་གསུངས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་པའི་ལུགས་ཀྱང་འགོག་པའི་ཆེད་ཡིན་ལ། ད་དུང་རང་སྡེ་དངོས་སྨྲ་བ་དང་རང་རྒྱུད་པ་ཁ་ཅིག་གིས་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ལེན་མཁན་གྱི་བདག་སེམས་ལ་དངོས་སུ་འཇོག་པ་དང་། ཡང་གང་ཟག་གི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ཕུང་པོའི་ཚོགས་པ་དང་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་འཇོག་པ་ལྟ་བུ་འགོག་པའི་ཆེད་དུ་དབུ་མ་འཇུག་པ་ལས་ཚོགས་ཙམ་བདག་ཡིན་པ་འགོག་པ་དང་། དབྱིབས་བདག་ཡིན་པ་འགོག་པའི་རིགས་པ་གཉིས་བསྣན་ནས་རྣམ་བདུན་གྱི་རིགས་པ་བསྟན་ལ། གཞན་ཡང་མདོ་ལས།

The sūtras only state four. The fifth basis, which is conceiving the self as different from the aggregates, does not occur except for non-Buddhists, so this[p.190]The Profound Reality of Interdependence
Duckworth, Douglas S., trans. The Profound Reality of Interdependence: An Overview of the Wisdom Chapter of the Way of the Bodhisattva. By Künzang Sönam. New York: Oxford University Press, 2019. fifth alternative was not mentioned. The Fundamental Verses of the Middle Way mentions this fifth position in order to refute the non-Buddhist systems as well. Still, some of our realist Buddhist schools, and some Svātantrikas, explicitly posit the mind as a self that takes birth in the past and future. Furthermore, in order to refute some other qualities of a person, such as it being held to be the collection of the aggregates or a quality of their shape, the Introduction to the Middle Way demonstrates a sevenfold reasoning, adding two arguments that refute a self that is a mere collection and a self that is a shape. Moreover, a sūtra says:

བདག་ཅེས་བྱ་བ་བདུད་ཀྱི་སེམས། །

ཁྱོད་ནི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཡིན། ། འདུ་བྱེད་ཕུང་པོ་འདི་སྟོང་སྟེ། ། འདི་ལ་སེམས་ཅན་ཡོད་མ་ཡིན། །

ཇི་ལྟར་ཡན་ལག་ཚོགས་རྣམས་ལ། །

The self is a demonic mind;
It is a belief.
These conditioned aggregates are empty;
There is no sentient being in them,
[772] Like a collection of parts.364I could not locate this passage in a sūtra, but it is cited in Candrakīrti, Autocommentary on the “Introduction to the Middle Way,” 299b.

ཞེས་སོགས་སྔར་དྲངས་པའི་མདོ་ལས་བདག་དང་ཤིང་རྟའི་འཇོག་ཚུལ་འདྲ་བར་གསུངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་རྣམ་བདུན་གྱི་རིགས་པ་འདི་གསལ་བར་མཛད་དོ། །

As was stated in the sūtra cited above, the self is understood in a similar way as a chariot. Based on this, the sevenfold reasoning is laid out clearly.

འདི་ལ་གཉིས། དཔེ་དགོད་པ། དེ་དོན་ལ་སྦྱར་བའོ། །དང་པོ་ནི། འཇུག་པ་ལས།

First, I will present an example, followed by the meaning it exemplifies. The Introduction to the Middle Way states:

ཤིང་རྟ་རང་ཡན་ལག་ལས་གཞན་འདོད་མིན། །

གཞན་མིན་མ་ཡིན་དེ་ལྡན་ཡང་མིན་ཞིང༌། ། ཡན་ལག་ལ་མིན་ཡན་ལག་དག་དེར་མིན། །

འདུས་པ་ཙམ་མིན་དབྱིབས་མིན་ཇི་བཞིན་ནོ། །

Like a chariot, it is not different from its parts,
Nor is it the same; it does not posses them.
The chariot is not in its parts nor are its parts in the chariot.
It is not the mere collection nor is it the shape.365Candrakīrti, Introduction to the Middle Way, VI.151.

ཞེས་ཤིང་རྟ་དེ་རང་གི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་རང་བཞིན་གྱིས་ངོ་བོ་གཅིག་མ་ཡིན། དེ་རང་གི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་རང་བཞིན་གྱིས་[p.213]Spyod 'jug shes rab le'u'i spyi don rim par phye ba zab mo rten 'byung gi de kho na nyid yang gsal sgron me
Mi nyag kun bzang bsod nams (མི་ཉག་ཀུན་བཟང་བསོད་ནམས་). spyod 'jug shes rab le'u'i spyi don rim par phye ba zab mo rten 'byung gi de kho na nyid yang gsal sgron me [སྤྱོད་འཇུག་ཤེས་རབ་ལེའུའི་སྤྱི་དོན་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ཟབ་མོ་རྟེན་འབྱུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡང་གསལ་སྒྲོན་མེ།]. [Lamp that Thoroughly Illuminates the Suchness of Profound Dependent Origination: An Overview of the Divisions of the Wisdom Chapter of Entering into the Conduct [of the Bodhisattva]]. Tengyur.ཐ་དད་མ་ཡིན། དེ་ཡན་ལག་རྣམས་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ལྡན་པ་མ་ཡིན། དེ་ཡན་ལག་རྣམས་ལ་ཕར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བརྟེན་པ་མ་ཡིན། ཡན་ལག་རྣམས་དེ་ལ་ཚུར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བརྟེན་པ་མ་ཡིན། ཡན་ལག་རྣམས་འདུས་པ་ཙམ་ཡང་དེ་མ་ཡིན། ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་དབྱིབས་ཀྱི་བཀོད་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་ཤིང་རྟ་མིན་ནོ། །

A chariot is not intrinsically the same nature as its parts nor is it intrinsically different from them. It does not essentially possess its parts. It does not essentially depend upon parts nor do the parts essentially depend on it. It is not merely a collection of parts nor is a chariot the quality of being the assembled shape of parts.

དོན་དེ་དག་རིམ་པར་སྒྲུབ་པ་ལ། ཤིང་རྟ་དེ་རང་གི་ཡན་ལག་སྲོག་ཤིང་དང་འཁོར་ལོ་སོགས་དང་རང་བཞིན་གྱིས་གཅིག་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ཡིན་ན་ཤིང་རྟ་གཅིག་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བའམ། ཡང་ན་ཡན་ལག་རྣམས་དུ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་ཤིང་རྟ་ཡང་དུ་མར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཤིང་རྟ་དེ་རང་གི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་རང་བཞིན་གྱིས་ཐ་དད་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིན་ན་ངོ་བོ་ཐ་དད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། ངོ་བོ་ཐ་དད་དུས་མཉམ་ཡིན་ན་རྟ་དང་བ་ལང་བཞིན་དུ་འབྲེལ་མེད་དོན་གཞན་དུ་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་ན་ཤིང་རྟ་ཡང་རང་གི་ཡན་ལག་རྣམས་ལས་གཞན་དུ་དམིགས་དགོས་པ་ལས་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར།

The meanings of these are progressively established as follows: A chariot is not intrinsically the same as its parts—the axle, wheels, and so forth. This is because, if it were the same, there would be the problem that as the chariot is one, the parts would also be one; and alternatively, that as the parts are many, the chariot would also be many. A chariot is not intrinsically different from its parts because, if it were, then it would be essentially different. If things that are essentially different occur at the same time, then they are other, unrelated objects—like a horse and an ox. Thus, a chariot would have to be observed separately from its parts, but it is not.[p.191]The Profound Reality of Interdependence
Duckworth, Douglas S., trans. The Profound Reality of Interdependence: An Overview of the Wisdom Chapter of the Way of the Bodhisattva. By Künzang Sönam. New York: Oxford University Press, 2019.

ཤིང་རྟ་དེ་རང་གི་ཡན་ལག་དང་རང་བཞིན་གྱིས་ལྡན་པའང་མི་འཐད་དེ། ལྷས་བྱིན་བ་ལང་དང་ལྡན་པ་ལྟར་ངོ་བོ་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་པ་དང་། ལྷས་བྱིན་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་ལྟར་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་གྲུབ་པའི་ལྡན་ཚུལ་གཉིས་ཀའང་གཅིག་ཐ་དད་ལས་མ་འདས་ལ་དེ་གཉིས་ཀའང་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར། ཤིང་རྟ་དེ་རང་གི་ཡན་ལག་རྣམས་ལ་ཕར་རང་བཞིན་གྱིས་བརྟེན་པ་དང་། ལན་ལག་རྣམས་ཤིང་རྟ་ལ་ཚུར་རང་བཞིན་གྱིས་བརྟེན་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀའང་མི་འཐད་དེ། འཐད་ན་རང་བཞིན་གྱིས་ཐ་དད་དུ་ཡོད་དགོས་པ་ལ་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་བཀག་[p.214]Spyod 'jug shes rab le'u'i spyi don rim par phye ba zab mo rten 'byung gi de kho na nyid yang gsal sgron me
Mi nyag kun bzang bsod nams (མི་ཉག་ཀུན་བཟང་བསོད་ནམས་). spyod 'jug shes rab le'u'i spyi don rim par phye ba zab mo rten 'byung gi de kho na nyid yang gsal sgron me [སྤྱོད་འཇུག་ཤེས་རབ་ལེའུའི་སྤྱི་དོན་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ཟབ་མོ་རྟེན་འབྱུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡང་གསལ་སྒྲོན་མེ།]. [Lamp that Thoroughly Illuminates the Suchness of Profound Dependent Origination: An Overview of the Divisions of the Wisdom Chapter of Entering into the Conduct [of the Bodhisattva]]. Tengyur. ཟིན་པའི་ཕྱིར། ཤིང་རྟ་དེ་རང་གི་ཡན་ལག་འཁོར་ལོ་སོགས་ཚོགས་ཙམ་པ་དེ་ལ་འཇོག་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། འཐད་ན་འཁོར་ལོ་སྲོག་ཤིང་གཟེར་བུ་སོགས་ཡན་ལག་རྣམས་ཕྲལ་ནས་སིལ་བུར་གནས་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཚང་བར་སྤུངས་ནས་ཚོགས་པ་ལའང་ཤིང་རྟ་ཡོད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར།

It does not make sense that a chariot intrinsically possesses its parts. This is because the two ways of possession—of what is essentially different or essentially the same, respectively like Upagupta possessing an ox and Upagupta possessing a form—are nothing other than relationships of identity and difference, and both of these have already been negated. Both the positions that the chariot intrinsically is supported by its parts and that the parts are intrinsically supported by the chariot are not reasonable because, if they were, then they would have to be intrinsically different and their essential difference has already been negated. It is also not reasonable for a chariot to be held to be the mere collection of its parts, like the wheels. If it were reasonable, then it would absurdly follow that the collection that is a pile of all the separate chariot parts—the wheels, axle, bolts, and so forth—would also be a chariot.

ཤིང་རྟ་དེ་རང་གི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་དབྱིབས་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ལ་འཇོག་པའང་མི་འཐད་དེ། ཡན་ལག་སོ་སོ་བའི་དབྱིབས་དང་། ཡན་ལག་ཚོགས་པའི་དབྱིབས་གཉིས་ཀ་གང་ཡང་ཤིང་རྟར་འཇོག་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་མི་འཐད་དེ། སྔར་མ་བསྒྲིགས་པའི་དུས་ཀྱི་དབྱིབས་དང་ཁྱད་མེད་ཀྱི་དབྱིབས་ཤིང་རྟར་འཇོག་ན། སྔར་མ་བསྒྲིགས་པ་དང་ཕྱིས་བསྒྲིགས་པའི་འཕང་ལོ་སོགས་ཀྱི་དབྱིབས་ལ་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་སྔར་མ་བསྒྲིགས་པའི་དུས་ན་ཤིང་རྟ་མེད་པ་ལྟར། ཕྱིས་བསྒྲིགས་པ་ན་ཡང་ཤིང་རྟ་མེད་པར་འགྱུར་ལ། སྔར་མ་བསྒྲིགས་པའི་དུས་དང་མི་འདྲ་བའི་དབྱིབས་གཞན་ཤིང་རྟ་ཡིན་ན་མ་བསྒྲིགས་པའི་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སོགས་ལ་མེད་པའི་དབྱིབས་གསར་བ་གཞན་བསྒྲིགས་པའི་དུས་ན་ཡོད་ན་དམིགས་དགོས་པ་ལས་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། །

It is also not reasonable to posit the chariot as the quality of the shape of its parts because (1) neither the shapes of the individual parts nor (2) the shape of the collection of its parts is at all [773] reasonable to be posited as a chariot. The first is not reasonable because, if a chariot were held to be the shape that is no different from its shape at the time before it was assembled, then there would not be the slightest difference between the shapes of the wheels and so on before and after assembly. Thereby, as there is no chariot before assembly, there would be no chariot after assembly, either. If the chariot had a different shape than its parts before assembly, then the existence of a new and different shape of the wheels and so on that did not exist before the assembly would have to be observed, but this is not the case.

གཉིས་པ་ཡན་ལག་ཚོགས་པའི་དབྱིབས་ཤིང་རྟར་འཇོག་ན་མི་རིགས་ཏེ། དངོས་སྨྲ་བའི་ལུགས་ལ་ཚོགས་པ་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་ན་དེའི་དབྱིབས་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་མི་འཐད་ཅིང་། ཤིང་རྟ་ནི་རྫས་སུ་གྲུབ་པར་དེ་དག་གིས་ཁས་བླངས་ཏེ་བཏགས་ཡོད་རྣམས་ཀྱི་གདགས་གཞི་རྫས་ཡོད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐལ་འགྱུར་བའི་ལུགས་ལ་བཏགས་ཡོད་ཀྱི་གདགས་གཞི་རྫས་ཡོད་དུ་མི་འདོད་ལ་ཡན་ལག་ཚོགས་པའི་[p.215]Spyod 'jug shes rab le'u'i spyi don rim par phye ba zab mo rten 'byung gi de kho na nyid yang gsal sgron me
Mi nyag kun bzang bsod nams (མི་ཉག་ཀུན་བཟང་བསོད་ནམས་). spyod 'jug shes rab le'u'i spyi don rim par phye ba zab mo rten 'byung gi de kho na nyid yang gsal sgron me [སྤྱོད་འཇུག་ཤེས་རབ་ལེའུའི་སྤྱི་དོན་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ཟབ་མོ་རྟེན་འབྱུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡང་གསལ་སྒྲོན་མེ།]. [Lamp that Thoroughly Illuminates the Suchness of Profound Dependent Origination: An Overview of the Divisions of the Wisdom Chapter of Entering into the Conduct [of the Bodhisattva]]. Tengyur.དབྱིབས་ཤིང་རྟའི་གདགས་གཞི་ཡིན་གྱི་མཚན་གཞི་མ་ཡིན་ནོ། །

The second alternative, that a chariot is held to be the shape of its collected parts, is not reasonable. This is because in realist systems it is not reasonable for its shape to substantially exist while a collection does not substantially exist. Also, realists claim that a chariot substantially exists because they assert it to substantially exist as the basis of designation for what nominally exists. In the Prāsaṅgika system, there is no claim to a basis for nominal existence in what substantially exists; rather, the shape of the collection of parts is the basis of designation (gdags gzhi) for a chariot, but is not its basis of characteristics (mtshan gzhi).

གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བདུན་དུ་བཙལ་བས་མ་རྙེད་ན་ཤིང་རྟ་མེད་དགོས་ལ། དེ་ལྟ་ན་ཤིང་རྟ་འོན་ཅིག་ཅེས་སོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་བཙལ་ན་བདེན་པ་གཉིས་ཆར་དུའང་ཤིང་རྟ་མི་རྙེད་མོད། འོན་ཀྱང་ཤིང་རྟ་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བཏགས་དོན་བཙལ་བས་རྙེད་ནས་ཤིང་རྟ་བཞག་པ་མིན་གྱི་རྣམ་པར་མ་དཔྱད་པར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་འཇོག་ལ་འཇོག་ཚུལ་ཡང་རང་གི་ཡན་ལག་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་བཏགས་ཡོད་ཙམ་དུ་འཇོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཇུག་པ་ལས།

One might think, “If a chariot sought out through this sevenfold reasoning is not found in this way, then a chariot must not exist. In that case, all conventions such as ‘bring the chariot’ would not make sense.” There is no such problem. When sought out by the sevenfold reasoning there is no chariot found in either of the two truths. Nevertheless, it is not that the chariot does not exist. A chariot is not posited upon being found after its designated object is sought out; it is understood without analysis, based on[p.192]The Profound Reality of Interdependence
Duckworth, Douglas S., trans. The Profound Reality of Interdependence: An Overview of the Wisdom Chapter of the Way of the Bodhisattva. By Künzang Sönam. New York: Oxford University Press, 2019. mundane convention. Also, it is understood to exist merely nominally, designated in dependence upon its parts. The Introduction to the Middle Way states:

དེ་ནི་དེ་ཉིད་དུའམ་འཇིག་རྟེན་དུ། །

རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་འགྲུབ་འགྱུར་མིན་མོད་ཀྱི། ། རྣམ་དཔྱད་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་ཉིད་ལས་འདིར། །

རང་གི་ཡན་ལག་བརྟེན་ནས་འདོགས་པ་ཡིན། །

In terms of reality or the world,
It is not established in these seven ways.
Without analysis, in terms of the world only
It is designated in dependence upon its parts.366Candrakīrti, Introduction to the Middle Way, VI.158.

གཉིས་པ་དེ་དོན་ལ་སྦྱར་བ་ནི། འཇིག་ལྟ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ངའམ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་རང་གི་གདགས་གཞིའི་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་གཅིག་ཐ་དད་གང་དུ་ཡོད་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། ཡོད་ན་གཅིག་དང་ཐ་དད་གང་རུང་དུ་ཡོད་དགོས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བརྟགས་པ་ན། སྔར་ཤིང་རྟ་དང་དེའི་ཡན་ལག་གཉིས་ལ་དཔྱད་ཚུལ་བདུན་གྱིས་བཙལ་ན་མི་རྙེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། བཏགས་ཆོས་གང་ཟག་དང་གདགས་གཞིའི་ཕུང་པོ་གཉིས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་གཅིག་མ་ཡིན། བདག་ཕུང་པོ་ལས་རང་བཞིན་གྱིས་ཐ་དད་མ་ཡིན། བདག་ཕུང་པོ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ལྡན་པའང་མ་ཡིན། བདག་ཕུང་གཉིས་ཕན་ཚུན་རང་བཞིན་གྱིས་རྟེན་བརྟེན་པའི་ཕྱོགས་[p.216]Spyod 'jug shes rab le'u'i spyi don rim par phye ba zab mo rten 'byung gi de kho na nyid yang gsal sgron me
Mi nyag kun bzang bsod nams (མི་ཉག་ཀུན་བཟང་བསོད་ནམས་). spyod 'jug shes rab le'u'i spyi don rim par phye ba zab mo rten 'byung gi de kho na nyid yang gsal sgron me [སྤྱོད་འཇུག་ཤེས་རབ་ལེའུའི་སྤྱི་དོན་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ཟབ་མོ་རྟེན་འབྱུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡང་གསལ་སྒྲོན་མེ།]. [Lamp that Thoroughly Illuminates the Suchness of Profound Dependent Origination: An Overview of the Divisions of the Wisdom Chapter of Entering into the Conduct [of the Bodhisattva]]. Tengyur. གཉིས་ཀྱང་མ་ཡིན། ཕུང་པོ་ཚོགས་ཙམ་ཡང་བདག་མ་ཡིན། ཕུང་པོའི་དབྱིབས་ཀྱི་བཀོད་པ་ཁྱད་པར་བ་ཡང་བདག་མ་ཡིན་ནོ། །

Secondly, I will explain the exemplified meaning. The “I” or self that is the observed object of the innate view of the transitory collective should be investigated as to whether it is the same or different from the aggregates that are its basis of designation. This is because, if it did exist, it would have to be either the same or different from them. When examined in this way—as when a chariot and its parts are sought out by means of the sevenfold analysis—it is not found. Likewise, the designated object that is a person and the aggregates that are its basis of designation are not intrinsically the same. The self is not intrinsically different from the aggregates. The self does not essentially possess the aggregates. Neither the self nor the aggregates are intrinsically supported by or the support of the other. The mere collection of aggregates is also not the self. The distinctively assembled [774] shape of the aggregates is not the self, either.

དོན་དེ་དག་རིམ་པར་སྒྲུབ་པ་ལ། བདག་ཕུང་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་གཅིག་མིན་ཏེ། ཡིན་ན་བདག་ཁས་བླངས་པ་དོན་མེད་པར་ཐལ་བ། བདག་སྐྱེ་འཇིག་ཅན་དུ་ཐལ་བ། བདག་མང་པོར་ཐལ་བ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་གསུམ་འབྱུང་བ་ལས། དང་པོ་ནི། རྩ་ཤེས་ལས།

The meanings of these are progressively established as follows: The self is not intrinsically the same as the aggregates because, if it were, there would be three problems: It would absurdly follow that (1) there would be no point to claiming a self; (2) the self would be subject to arising and ceasing; and (3) there would be many selves. For the first, the Fundamental Verses of the Middle Way states:

ཉེ་བར་ལེན་ཉིད་བདག་ཡིན་ན། ། ཁྱོད་ཀྱི་བདག་ནི་མེད་པར་འགྱུར། །

If the self were just the appropriation
Your self would not exist.367Nāgārjuna, Fundamental Verses of the Middle Way, XXVII.5cd.

ཞེས་པ་ལྟར་བདག་ཕུང་གཅིག་ཡིན་ན་ཕུང་པོ་ལས་ལོགས་སུ་བདག་མེད་པས་བདག་ཁས་བླངས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་ཕུང་པོའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། ཟླ་བ་དང་རི་བོང་ཅན་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། རྩ་ཤེས་ལས།

If the self were the same as the aggregates, there would be no self apart from the aggregates. Thus, it would be pointless to claim a self because the self would just be a synonym for the aggregates, like “the moon” and “the rabbit one.”368Like the expression, “the man in the moon,” Tibetans use an expression referring to the rabbit in the moon; hence, a synonym for the moon is “the rabbit one.” For the second, the Fundamental Verses of the Middle Way states:

གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ཡིན་ན། ། སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར། །

If the aggregates were the self
The self would be subject to arising and ceasing.369Nāgārjuna, Fundamental Verses of the Middle Way, XVIII.1ab.[p.193]The Profound Reality of Interdependence
Duckworth, Douglas S., trans. The Profound Reality of Interdependence: An Overview of the Wisdom Chapter of the Way of the Bodhisattva. By Künzang Sönam. New York: Oxford University Press, 2019.

ཞེས་པ་ལྟར། དེ་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་གཅིག་ཡིན་ན་ཕུང་པོ་སྐྱེ་འཇིག་གི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་སྐྱེ་འཇིག་གི་ཆོས་ཅན་དུ་ཐལ་བའི་སྐྱོན་འབྱུང་ངོ་། །དེའང་ཐ་སྙད་ཙམ་གྱི་སྐྱེ་འཇིག་ཅན་དུ་སོང་བ་ལ་སྐྱོན་མེད་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་སྐྱེ་འཇིག་ཅན་དུ་སོང་ན་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིའི་བདག་རང་བཞིན་གྱིས་སོ་སོ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་ན་འབྲེལ་མེད་དོན་གཞན་དུ་འགྱུར་དགོས་ལ། དེ་སོང་ན་སྐྱེ་བ་དྲན་པ་མི་འཐད་པ། ལས་བྱས་པ་ཆུད་ཟོས་པ། ལས་མ་བྱས་པ་དང་འཕྲད་པར་ཐལ་བའི་ཉེས་པ་གསུམ་འབྱུང་བར་གསུངས་པའི་ཕྱིར།

If these two were intrinsically the same, then there is the problem that it would absurdly follow that the self would also be subject to arising and ceasing as the aggregates are subject to arising and ceasing. Moreover, even though there is no problem in being subject to arising and ceasing merely conventionally, if it were intrinsically established to be subject to arising and ceasing, then selves in past and future lives would be intrinsically distinct. Thereby, they would necessarily be other, unrelated objects. If this were the case, it is said that there would be three problems; it would absurdly follow that (1) it would not be possible to remember past lives; (2) actions performed would perish; and (3) the effects of what one had not done would be encountered.

རྒྱུད་གཅིག་པས་སྐྱོན་དེ་གསུམ་མེད་དོ་སྙམ་ན། དེས་སྐྱོན་སྲོང་མི་ནུས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་སོ་སོ་བ་ལ་རྒྱུད་གཅིག་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར། རྩ་ཤེས་ལས། [p.217]Spyod 'jug shes rab le'u'i spyi don rim par phye ba zab mo rten 'byung gi de kho na nyid yang gsal sgron me
Mi nyag kun bzang bsod nams (མི་ཉག་ཀུན་བཟང་བསོད་ནམས་). spyod 'jug shes rab le'u'i spyi don rim par phye ba zab mo rten 'byung gi de kho na nyid yang gsal sgron me [སྤྱོད་འཇུག་ཤེས་རབ་ལེའུའི་སྤྱི་དོན་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ཟབ་མོ་རྟེན་འབྱུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡང་གསལ་སྒྲོན་མེ།]. [Lamp that Thoroughly Illuminates the Suchness of Profound Dependent Origination: An Overview of the Divisions of the Wisdom Chapter of Entering into the Conduct [of the Bodhisattva]]. Tengyur.

One might think, “There would not be these three problems because of being a single continuum.” The problems cannot be fixed this way because it is not reasonable for what is intrinsically distinct to be a single continuum. The Fundamental Verses of the Middle Way states:

གལ་ཏེ་ལྷ་མི་གཞན་ཡིན་ན། ། རྒྱུད་ནི་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །

If a god and a human were distinct
It would not be reasonable that they are a continuum.370Nāgārjuna, Fundamental Verses of the Middle Way, XXVII.15cd.

ཞེས་གསུངས། གསུམ་པ་ནི། འཇུག་པ་ལས།

As for the third problem that there would be many selves, the Introduction to the Middle Way states:

གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ནི་དེ་ཕྱིར་དེ། ། མང་བས་བདག་དེ་དག་ཀྱང་མང་པོར་འགྱུར། །

If the aggregates were the self,
Then since they are many, the self would also be many.371Candrakīrti, Introduction to the Middle Way, VI.127.

ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལྟར། བདག་ཕུང་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་གཅིག་ཡིན་ན། བདག་མང་པོ་སོགས་སུ་ཐལ་བ། ལུང་མ་བསྟན་གྱི་དྲི་བ་མཛད་རིགས་པར་ཐལ་བ། ཕུང་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་དོན་དུ་ཐལ་བའི་སྐྱོན་གསུམ་གསུངས་ལ། དེའི་དང་པོ་ལའང་རིགས་པའི་རྩ་བ་ལྔ་ཡོད་དེ། བདག་མང་པོར་ཐལ་བ། བདག་རྫས་ཡོད་དུ་ཐལ་བ། བདག་འཛིན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐལ་བ། ལྷག་མེད་ཀྱི་ཚེ་བདག་ཆད་པར་ཐལ་བ། ལྷག་མེད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ཏུ་བདག་སྐྱེ་འཇིག་བྱེད་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་རྣམས་འབྱུང་བར་གསུངས་པས་སོ། །

If the self and the aggregates were intrinsically the same, it is said that there would be three problems; it would absurdly follow that (1) the self would be many, and so forth; (2) it would be reasonable for the undetermined questions to be answered;372On the Buddha’s silence on fourteen “undetermined questions,” mentioned in the Middle Length Discourses (Majjhima Nikāya), see Siderits, Buddhism as Philosophy, 70–72. and (3) seeing the nonexistence of the aggregates would be the meaning of realizing selflessness. Within the first, there are five root arguments; it is said that there would be problems such that it would absurdly follow that: the self would be many, the self would substantially exist, the apprehension of self would be undistorted, the self would be annihilated upon the attainment of nirvana without remainder, and the self would arise and cease prior to the attainment of nirvana without remainder.

བདག་ཕུང་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་ཐ་དད་མིན་ཏེ། ཡིན་ན། རྩ་ཤེས་ལས།

The self and the aggregates are not intrinsically different because, if they were, as the Fundamental Verses of the Middle Way states:

གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན། ། ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། །

If it were different from the aggregates
It would not have the characteristics of the aggregates.373Nāgārjuna, Fundamental Verses of the Middle Way, XVIII.1cd.[p.194]The Profound Reality of Interdependence
Duckworth, Douglas S., trans. The Profound Reality of Interdependence: An Overview of the Wisdom Chapter of the Way of the Bodhisattva. By Künzang Sönam. New York: Oxford University Press, 2019.

ཞེས་པ་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་འབྲེལ་མེད་དོན་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བདག་དེ་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་འཇིག་གནས་པ་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་རྣམས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། བདག་ཕུང་གཉིས་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཐ་དད་ཡིན་པ་མི་འགལ་ལོ། །

Since it would be another object, unrelated to the aggregates, there would be problems such that the self would not have the characteristics of the aggregates—like arising, abiding, and ceasing. There is no conflict with the self and the aggregates being merely conventionally distinct.

དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་གཅིག་ཐ་དད་གཉིས་ཁེགས་པ་ན་བདག་ཕུང་པོ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་ཁེགས་པར་འགྱུར་ཏེ་གཅིག་ཐ་དད་ཀྱི་ལྡན་ཚུལ་གཉིས་ལས་མ་འདས་པའི་ཕྱིར། འཇུག་པ་ལས།

When intrinsic identity and difference are negated in this way, the position that the self intrinsically possesses [775] the aggregates is also refuted because the two ways of possession—of what is the same and different—are no different from this. The Introduction to the Middle Way says:

བདག་ནི་གཟུགས་ལྡན་མི་འདོད་གང་ཕྱིར་བདག །ཡོད་མིན།

The self is not accepted as possessing form,
Since it does not exist.374Candrakīrti, Introduction to the Middle Way, VI.143.

ཞེས་སོགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཕུང་ཕན་ཚུན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་བརྟེན་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱང་རིགས་པ་སྔ་མས་ཁེགས་པར་[p.218]Spyod 'jug shes rab le'u'i spyi don rim par phye ba zab mo rten 'byung gi de kho na nyid yang gsal sgron me
Mi nyag kun bzang bsod nams (མི་ཉག་ཀུན་བཟང་བསོད་ནམས་). spyod 'jug shes rab le'u'i spyi don rim par phye ba zab mo rten 'byung gi de kho na nyid yang gsal sgron me [སྤྱོད་འཇུག་ཤེས་རབ་ལེའུའི་སྤྱི་དོན་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ཟབ་མོ་རྟེན་འབྱུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡང་གསལ་སྒྲོན་མེ།]. [Lamp that Thoroughly Illuminates the Suchness of Profound Dependent Origination: An Overview of the Divisions of the Wisdom Chapter of Entering into the Conduct [of the Bodhisattva]]. Tengyur.འགྱུར་ཏེ། དེ་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་ཐ་དད་དུ་ཡོད་ན་རྟེན་བརྟེན་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་འཐད་པར་རིགས་ན། དེ་གཉིས་རང་བཞིན་ཐ་དད་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས།

In the same way, the two positions holding that the self and aggregates are mutually the support and supported are also refuted by the earlier reasoning. If the two were intrinsically different, then the two positions that one is the support of the supported other would make sense, but the intrinsic difference of these two has already been refuted. The Introduction to the Middle Way states:

ཕུང་པོ་ར་བདག་ཡོད་མ་ཡིན་བདག་ལ་ཡང་། །ཕུང་པོ་དེ་རྣམས་ཡོད་པ་མིན། །

The self is not in the aggregates
Nor are the aggregates in the self.375Candrakīrti, Introduction to the Middle Way, VI.142.

ཞེས་སོགས་སོ། །ཕུང་པོ་ཚོགས་ཙམ་ཡང་བདག་ཏུ་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ལས།

It is also not reasonable for the mere collection of aggregates to be the self. The Introduction to the Middle Way states:

མདོ་ལས་ཕུང་པོ་བརྟེན་ནས་ཡིན་གསུངས་པ། དེ་ཕྱིར་ཕུང་པོ་འདུས་ཙམ་བདག་མ་ཡིན། །

The sūtras say that it depends on the aggregates,
So the mere collection of aggregates is not the self.376Candrakīrti, Introduction to the Middle Way, VI.135cd.

ཞེས་པ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཏུ་འདོགས་པར་གསུངས་པས་ཕུང་པོ་གདགས་གཞི་དང་གང་ཟག་བཏགས་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་གདགས་གཞི་དེ་བཏགས་ཆོས་སུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར།

It says that the self is designated based on the aggregates. Thus, the aggregates are the basis of designation, and the person is the designated object; it does not make sense for a basis of designation to be the designated object.

ཕུང་པོའི་དབྱིབས་བདག་ཏུ་འདོད་པའང་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ལས།

It is not reasonable to maintain that the shape of the aggregates is the self. It says in the Introduction to the Middle Way:

དབྱིབས་ཤེ་ན་དེ་གཟུགས་ཅན་ལ་ཡོད་ཕྱིར། །

ཁྱོད་ལ་དེ་དག་ཉིད་བདག་ཅེས་འགྱུར་གྱི། ། སེམས་སོགས་ཚོགས་ནི་བདག་ཉིད་འགྱུར་མིན་ཏེ། །

གང་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་དབྱིབས་ཡོད་མ་ཡིན། །

If you say that it is the shape, then since it has material form
For you these are said to be the self.
Yet the collection of mind and so on would not be the self
Because they do not have shape.377Candrakīrti, Introduction to the Middle Way, VI.136.[p.195]The Profound Reality of Interdependence
Duckworth, Douglas S., trans. The Profound Reality of Interdependence: An Overview of the Wisdom Chapter of the Way of the Bodhisattva. By Künzang Sönam. New York: Oxford University Press, 2019.

ཞེས་པ་ལྟར་དབྱིབས་ནི་གཟུགས་ཅན་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པས་དེ་ཁོ་ན་བདག་ཏུ་འགྱུར་གྱི་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་ཚོགས་པ་ལ་དབྱིབས་མེད་པས་དེ་དག་བདག་ཏུ་འཇོག་མི་རིགས་པ་དང༌། གཞན་ཡང་བདག་བེམ་པོར་ཐལ་བ་དང་། གཟུགས་མེད་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ཚེ་བདག་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རིགས་པ་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་དཔྱད་དེ་བཙལ་ཡང་བདེན་པ་གཉིས་ཆར་དུ་གང་ཟག་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །

A shape is a property of only that which has material form. If only a shape were the self, then since the collection of mind and mental states does not have shape, it is not reasonable to posit them as the self. Furthermore, it would absurdly follow that the self would be material and that there would be no self when born in the Formless Realm. When sought out through analysis by this sevenfold reasoning, there is no person to be found in either of the two truths.

འོ་ན་གང་ཟག་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ལྟར་མ་རྙེད་པ་ནི་གང་ཟག་རང་བཞིན་མེད་པའི་དོན་ཡིན་གྱི་གང་ཟག་ཐ་སྙད་དུའང་མེད་པའི་དོན་མིན་ཏེ། མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་པ་ན་རང་གི་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་ཙམ་གྱི་གང་ཟག་བསྙོན་མེད་དུ་ཚད་མས་གྲུབ་པའི་[p.219]Spyod 'jug shes rab le'u'i spyi don rim par phye ba zab mo rten 'byung gi de kho na nyid yang gsal sgron me
Mi nyag kun bzang bsod nams (མི་ཉག་ཀུན་བཟང་བསོད་ནམས་). spyod 'jug shes rab le'u'i spyi don rim par phye ba zab mo rten 'byung gi de kho na nyid yang gsal sgron me [སྤྱོད་འཇུག་ཤེས་རབ་ལེའུའི་སྤྱི་དོན་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ཟབ་མོ་རྟེན་འབྱུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡང་གསལ་སྒྲོན་མེ།]. [Lamp that Thoroughly Illuminates the Suchness of Profound Dependent Origination: An Overview of the Divisions of the Wisdom Chapter of Entering into the Conduct [of the Bodhisattva]]. Tengyur. ཕྱིར། དེས་ན། དེ་ཉིད་དེ་ཉིད་དུའམ། ཞེས་པ་ནས། རང་གི་གདགས་གཞིར་བརྟེན་ནས་འདོགས་པ་ཡིན། །ཞེས་པའི་བར་འདིར་ཡང་སྔ་མའི་རིགས་འགྲེ་སྦྱར་བར་བྱ་ལ།

One might think, “Then a person does not exist.” This is not a problem. It means that an intrinsically existent person is not found, but it does not mean that a person does not exist even conventionally. Without investigation or analysis, a person that is merely designated in dependence upon its aggregates is undeniably established by a source of knowledge. The Introduction to the Middle Way says: “In reality or . . . are designated in dependence upon their bases of designation.”378Candrakīrti, Introduction to the Middle Way, VI.158. The Degé edition of the Tibetan of Candrakīrti’s text reads “parts” (yan lag) rather than “bases of designation” (gdags gzhir). Candrakīrti, Introduction to the Middle Way (Madhyamakāvatāra, D. 3861), 212a. The earlier reasoning also should be applied here as well.

ལུང་འདིས་ནི་རྣམ་བདུན་གྱི་རིགས་པའི་གནང་རྟེན་འབྱུང་གི་རིགས་པ་ལ་ཐུག་པར་བསྟན་ཏེ། རྣམ་པ་བདུན་དུ་མ་རྙེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གང་ཟག་རང་གི་གདགས་གཞིར་བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་པར་ངེས་པ་འདྲེན་པ་དང༌། བཏགས་པ་ཙམ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཏགས་དོན་བཙལ་ན་མི་རྙེད་པ་རང་བཞིན་མེད་པའི་རྟེན་འབྱུང་སྒྱུ་མ་ཙམ་ཡིན་པ་ལ་ངེས་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། མདོར་ན་གདགས་གཞི་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ངའོ་སྙམ་དུ་ཐ་སྙད་འཇུག་པའི་གཞི་དེ་ལ་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་ལ། བདག གང་ཟག སྐྱེས་བུ་སོགས་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །གོང་གི་དཔེ་དོན་སོ་སོའི་སྐབས་སུ་རྩ་འཇུག་གི་ལུང་འདིར་མདོ་ཙམ་ལས་མ་བྲིས་སོ། །

This scripture shows that the essential point of the sevenfold reasoning comes down to the reasoning of interdependence. This is because certainty is induced in a person being merely designated in dependence upon its basis of designation by not being found in these seven ways. Also, by understanding it to be a mere designation, confidence arises that the designated object is not findable through analysis, that it is dependently arisen without intrinsic nature, a mere illusion. In short, the basis for the thought “I” is conventional usage based on its basis of designation, the aggregates; that is the “person.” Names like “person” (gang zag), “self ” (bdag), and “being” (skyes bu) have the same meaning. I have just written briefly here in this context of the aforementioned example and the meaning it exemplifies [776] from the passages in the Fundamental Verses of the Middle Way and the Introduction to the Middle Way.

གཉིས་པ་དེས་བདག་གི་བའང་རང་བཞིན་མེད་པར་གྲུབ་པར་བསྟན་པ་ནི།

Establishing That the Intrinsic Nature of “Mine” Does Not Exist Either through This 2.2.3.2.1.2.2

རྩ་ཤེས་ལས།

The Fundamental Verses of the Middle Way states:

བདག་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། ། བདག་གི་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །

When there is no self
How can there be “mine”?379Nāgārjuna, Fundamental Verses of the Middle Way, XVIII.2ab.

ཞེས་པ་ལྟར། རིགས་པ་བདུན་གྱིས་དཔྱད་པས་གང་ཟག་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཁེགས་པ་ན། བདག་གི་བ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའང་ལེགས་པར་ཁེགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་བདག་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པའི་བློ་དེས་བདག་གི་བ་རང་བཞིན་མེད་པར་མི་འཛིན་ཀྱང་། བདག་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པའི་བློ་དེ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་གི་བ་ལའང་རང་བཞིན་ཡོད་མེད་དཔྱོད་པའི་སྒོ་ནས་བློ་ཁ་ཕྱོགས་པ་ཙམ་གྱིས་རང་བཞིན་མེད་པ་བདེ་བླག་ཏུ་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རིགས་པ་ཟུར་བ་མ་གསུངས་སོ། །དེར་མ་ཟད་བུམ་སྣམ་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། [p.220]Spyod 'jug shes rab le'u'i spyi don rim par phye ba zab mo rten 'byung gi de kho na nyid yang gsal sgron me
Mi nyag kun bzang bsod nams (མི་ཉག་ཀུན་བཟང་བསོད་ནམས་). spyod 'jug shes rab le'u'i spyi don rim par phye ba zab mo rten 'byung gi de kho na nyid yang gsal sgron me [སྤྱོད་འཇུག་ཤེས་རབ་ལེའུའི་སྤྱི་དོན་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་ཟབ་མོ་རྟེན་འབྱུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡང་གསལ་སྒྲོན་མེ།]. [Lamp that Thoroughly Illuminates the Suchness of Profound Dependent Origination: An Overview of the Divisions of the Wisdom Chapter of Entering into the Conduct [of the Bodhisattva]]. Tengyur.་ལས་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་ཆོས་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་ཐམས་ཅད་ལའང་སྔར་རྣམ་བདུན་གྱི་རིགས་པ་བསྒྲེ་ནས་དཔྱད་ན་མི་རྙེད་པས་དེ་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་པར་སྒྲུབ་ནུས་ལ་མ་དཔྱད་པར་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་ཙམ་ལ་ཡོད་པའང་མི་འགོག་པར་བསྟན་ཏོ། །

When an intrinsically existent person is negated through an analysis by the sevenfold reasoning, an intrinsically existent “mine” is also completely negated. Furthermore, a cognition that realizes that the self does not intrinsically exist does not apprehend the lack of an intrinsically existing “mine.” Nevertheless, based on the activity of a cognition that realizes the self not to[p.196]The Profound Reality of Interdependence
Duckworth, Douglas S., trans. The Profound Reality of Interdependence: An Overview of the Wisdom Chapter of the Way of the Bodhisattva. By Künzang Sönam. New York: Oxford University Press, 2019. exist intrinsically, by merely orienting cognition to an analysis of the status of an intrinsically existing “mine,” it is easily found to lack intrinsic existence. For this reason, this reasoning is not mentioned separately. Moreover, in analysis applying the aforementioned sevenfold reasoning to what is acknowledged in the world, entities like pots and cloths, and phenomena that are causes and effects like karma, are not found. All of it can be established to lack intrinsic existence, yet when not analyzed, their existence as merely acknowledged in the world is not negated.

Mipam Gyatso (1846 - 1912)

The Wisdom Chapter - The Ketaka Jewel (citation)Fletcher, Wulstan, and Helena Blankleder (Padmakara Translation Group), trans. The Wisdom Chapter: Jamgön Mipham's Commentary on the Ninth Chapter of "The Way of the Bodhisattva." Boulder, CO: Shambhala Publications, 2017. Bilingual Edition

source

translation

གཉིས་པ་སྙིང་རྗེ་མི་འཐད་པར་རྩོད་པ།

No-self is not incompatible with compassion 2.2.1.1.3.2

གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཡོད་མིན་ན། །

སུ་ལ་སྙིང་རྗེ་བྱ་ཞེ་ན། ། འབྲས་བུའི་དོན་དུ་ཁས་བླངས་པའི། །

རྨོངས་པས་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །

Verse 9.75 · Verse tm

“If beings,” you will say, “have no existence,

Who will be the object of compassion?” Those whom ignorance imputes,

For whose sake we have pledged ourselves.

གལ་ཏེ་བདག་གམ་སེམས་ཅན་ཡོད་པ་མིན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སུ་ལ་དམིགས་ནས་སྙིང་རྗེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ་ཡུལ་མེད་པས་སོ་ཞེ་ན། དོན་དམ་པར་སྙིང་རྗེའི་ཡུལ་དང་བྱེད་པོ་མི་དམིགས་ཏེ།

If there are no selves or living beings, on whom do the Bodhisattvas focus when they meditate on compassion? There is nothing to act as an object! The Madhyamikas answer that, on the ultimate level, there is neither an object, nor an agent, of compassion. As will be explained in due course,[p.145]The Wisdom Chapter
Fletcher, Wulstan, and Helena Blankleder (Padmakara Translation Group), trans. The Wisdom Chapter: Jamgön Mipham's Commentary on the Ninth Chapter of "The Way of the Bodhisattva." Boulder, CO: Shambhala Publications, 2017.

འགྲོ་བ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི། ། རྟག་ཏུ་མ་འགག་མ་སྐྱེས་ཉིད། །

Wandering beings, each and every one,
Are never ceasing and are never born.

ཅེས་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་འདྲའི་དམིགས་མེད་ཀྱི་བློ་མ་འབྱོངས་ན་སྙིང་རྗེ་ཕ་མཐའ་དང་བྲལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གནས་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་མོད།འོན་ཀྱང་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཕུང་སོགས་ལ་བདག་ཏུ་བཏགས་ཤིང་ཞེན་པར་གྱུར་པའི་བློ་ངོར་སྣང་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་བདེ་སྡུག་བསླུ་མེད་དུ་ཡོད་པ་ལ་བསྙོན་མི་ནུས་པས། རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྣང་བ་རྒྱུན་ཆད་པའི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་དགོས་པའམ་འབྲས་བུའི་དོན་དུ་བདག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་དགྲོལ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཁས་བླངས་ཤིང་ཁུར་དུ་བཟུང་བའི་སེམས་ཅན་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པས་མ་ཡིན་ཏེ། རྨོངས་པས་བདག་ཏུ་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དབང་གིས་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བདག་མེད་མཐོང་ཡང་སྙིང་རྗེའི་ཡུལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པས་ན་བདག་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་དོན་མེད་པར་[p.81]Spyod 'jug sher 'grel ke ta ka (Si khron mi rigs dpe skrun khang 1993)
Mi pham rgya mtsho. Spyod 'jug sher 'grel ke ta ka. Chengdu: Si khron mi rigs dpe skrun khang, 1993. སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྣང་བ་ཁོར་ཡུག་ཏུ་མྱོང་བ་ཡོད་པ་དེས་ན་དེ་ལ་དམིགས་ནས་སྙིང་རྗེ་འཇུག་སྟེ། འདི་ལྟར་བྱང་སེམས་དེ་ནི་བདག་དོན་ལ་མི་ཆགས་པ་དང་། གཞན་བདག་དོན་མེད་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བར་མཐོང་བ་དང་། བདག་པས་གཞན་གཅེས་པའི་བློ་ཤུགས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་དང་། གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་གཉིད་འཐིབ་པོ་བཞིན་དུ་སེལ་ནུས་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །

In the same vein, if the state of mind beyond all reference is not perfected, compassion does not become completely pure and limitless. This is simply the way of things. All the same, for beings who impute a self upon the aggregates and become fixated on it, it is undeniable that, on the level of appearance, happiness and sorrow invariably arise. So there is a need to liberate beings into the expanse of a nonabiding nirvana whereby the continuum of dreamlike appearances of suffering is severed. It is to that end that we take the vow to liberate them. And yet, these beings who are the burden we assume do not exist in any ultimate sense, but only insofar as they are imputed as selves through the force of ignorance. Consequently, although the Bodhisattvas realize no-self, they immerse themselves in compassion, taking as their object all beings who do not have this realization and who therefore experience—unnecessarily and as though their selves existed—the uninterrupted appearances of suffering. Similarly, Bodhisattvas have no regard for their own welfare. They see that others suffer meaninglessly and the attitude of cherishing them more than themselves arises automatically in their mind. For they perceive that the suffering of others is like a deep sleep and that they are able to wake them from it.

Kunzang Palden (1862 - 1943)

The Nectar of Manjushri's Speech (citation)Blankleder, Helena, and Wulstan Fletcher (Padmakara Translation Group), trans. The Nectar of Manjushri's Speech: A Detailed Commentary on Shantideva's Way of the Bodhisattva. By Kunzang Pelden. Boston: Shambhala Publications, 2007. Bilingual Edition

source

translation

གཉིས་པ་༼བདག་མེད་ན་སྙིང་རྗེ་མི་འཐད་པའི་རྩོད་སྤོང༌༽ནི།

The Nonexistence of the Self Is Not Incompatible with Compassion 2.2.1.2.3.2.

གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཡོད་མིན་ན། །

སུ་ལ་སྙིང་རྗེ་བྱ་ཞེ་ན། ། འབྲས་བུའི་དོན་དུ་ཁས་བླངས་པའི། །

རྨོངས་པས་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །

Verse 9.75 · Verse tm

གལ་ཏེ་བདག་གམ་སེམས་ཅན་ཡོད་པ་མིན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སུ་ལ་དམིགས་ནས་སྙིང་རྗེ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ་ཡུལ་མེད་པས་སོ་ཞེ་ན། དོན་དམ་པར་སྙིང་རྗེའི་ཡུལ་དང་བྱེད་པོ་མི་དམིགས་ཏེ། འགྲོ་བ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི། །རྟག་ཏུ་མ་འགགས་མ་སྐྱེས་ཉིད་ཅེས་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་འདྲའི་དམིགས་མེད་ཀྱི་བློ་མ་འབྱོངས་ན་[p.681]Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990)
Slob dpon zhi ba lha and Mkhan po kun dpal. Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa. Khreng tu'u: Si khron mi rigs dpe skrun khang, 1990.

སྙིང་རྗེ་ཕ་མཐའ་དང་བྲལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གནས་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་མོད།

“If beings,” you will say, “have no existence,

Who will be the object of compassion?” Those whom ignorance imputes,

For whose sake we have pledged ourselves.

If there are no selves or living beings, on whom do the Bodhisattvas focus when they meditate on compassion? There is nothing to act as an object! In reply to this question, the Madhyamikas say that, on the ultimate level, there is neither an object nor an agent of compassion. “Migrating beings are never ceasing and are never born,” as will be explained later. If the state of mind beyond all reference is not perfected, compassion does not become completely pure and limitless. This is indeed the case.

འོན་ཀྱང་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཕུང་སོགས་ལ་བདག་ཏུ་བཏགས་ཤིང་ཞེན་པར་གྱུར་པའི་བློ་ངོར་སྣང་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་བདེ་སྡུག་བསླུ་མེད་དུ་ཡོད་པ་ལ་བསྙོན་མི་ནུས་པས་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྣང་བ་ལ་རྒྱུན་ཆད་པའི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་དགོས་པའམ་འབྲས་བུའི་དོན་དུ་བདག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་དགྲོལ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཁས་བླངས་ཤིང་ཁུར་དུ་བཟུང་བའི་

All the same, for beings, who impute a self upon the aggregates and become fixated on it, it is undeniable that on the level of appearance, happiness and sorrow invariably arise. There is therefore a need to liberate beings into the expanse of nonabiding nirvana whereby the continuum of dream-like appearances of suffering is severed. This is why we take the vow to liberate them.[p.355]The Nectar of Manjushri's Speech
Blankleder, Helena, and Wulstan Fletcher (Padmakara Translation Group), trans. The Nectar of Manjushri's Speech: A Detailed Commentary on Shantideva's Way of the Bodhisattva. By Kunzang Pelden. Boston: Shambhala Publications, 2010.

སེམས་ཅན་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པས་མ་ཡིན་ཏེ། རྨོངས་པས་བདག་ཏུ་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དབང་གིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བདག་མེད་མཐོང་ཡང་སྙིང་རྗེའི་ཡུལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པས་ན་བདག་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་དོན་མེད་པར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྣང་བ་ཁོར་ཡུག་ཏུ་མྱོང་བ་ཡོད་པ་དེས་ན་དེ་ལ་དམིགས་ནས་སྙིང་རྗེ་འཇུག་སྟེ།

And yet these beings, whose burden we assume, have no existence in an ultimate sense. They exist only insofar as they are imputed as selves, through the force of ignorance. Consequently, although the Bodhisattvas realize No-Self, they take as the object of their compassion all beings who do not have this realization and who incessantly and pointlessly experience the appearances of suffering, through their belief in selfhood.

འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་བདག་དོན་ལ་མི་ཆགས་པ་དང་གཞན་དག་དོན་མེད་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བར་མཐོང་བ་དང༌། བདག་པས་གཞན་གཅེས་པའི་བློ་ཤུགས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་དང༌། གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་གཉིད་མཐུག་པོ་བཞིན་དུ་སེལ་ནུས་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །

Likewise, the Bodhisattvas have no regard for their own welfare. They see that others suffer meaninglessly, and the attitude of cherishing them more than themselves naturally arises in their minds. They perceive that the suffering of beings is like a deep sleep and that they are able to wake them from it.

[edit]