9.108

Bodhicaryāvatāra · Verse 9.108

Not a valid BCA Verse!
The page you're trying to reach is not a valid verse of the Bodhicaryāvatāra. ×

Bodhicaryāvatāra Verses  |  Chapter 9

Previous Verse  |  Next Verse

Sources:    

Sanskrit §No information about the source used.

Standard Tibetan §Padmakara used the 1990 edition printed by si khron mi rigs dpe skrun khang: [[Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990)]]. Also found in Derge Tengyur D3871, dbu ma, vol. 105, la 1b1–40a7.

Tsadra Critical Edition §This text was created by comparing four versions of the text from Derge, Cone, Narthang, and Peking Tengyurs from BDRC scans, along with Dunhuang manuscripts IOL Tib J 628, 629, and 630. When Tibetan readings were problematic, the Sanskrit texts from GRETIL and LTB (Oslo) were consulted.

Sanskrit §No information about the source used.

source

translation

कल्पना कल्पितं चेति द्वयमन्योन्यनिश्रितम्। यथाप्रसिद्धमाश्रित्य विचारः सर्व उच्यते॥

kalpanā kalpitaṃ ceti dvayamanyonyaniśritam। yathāprasiddhamāśritya vicāraḥ sarva ucyate॥

tm data

 

Chanted Verse

Recitation by Professor Kashinath Nyaupane

108

Conceptualization and that which is constructed by it are mutually dependent. We present our critique by relying exclusively on things as they are commonly perceived.

Gomez 2017

How to Be a Bodhisattva: Introduction to the Practice of the Bodhisattva Path (The Bodhicaryāvatāra)

Standard Tibetan §Padmakara used the 1990 edition printed by si khron mi rigs dpe skrun khang: Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990). Also found in Derge Tengyur D3871, dbu ma, vol. 105, la 1b1–40a7.

source

translation

རྟོག་དང་བརྟག་པར་བྱ་བ་དག །

གཉིས་པོ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་ཡིན། ། ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། །

རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཐམས་ཅད་བརྗོད། །

rtog dang brtag par bya ba dag_/

gnyis po phan tshun brten pa yin/_/ ji ltar grags pa la brten nas/_/

rnam par dpyod pa thams cad brjod/_/

tm data

 

Chanted Verse

Recitation by Lopen Karma Phuntsho

108

The analyzing mind and what is analyzed

Are linked together, mutually dependent. It is on the basis of conventional consensus

That all investigation is expressed.

Padmakara 2006

The Way of the Bodhisattva (2006)

Browse other translations

Standard Tibetan §Padmakara used the 1990 edition printed by si khron mi rigs dpe skrun khang: Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990). Also found in Derge Tengyur D3871, dbu ma, vol. 105, la 1b1–40a7. - Other translations

“Both conceiver and what is conceived

Are mutually dependent.” All analysis is expressed

On the basis of its accord with common consensus. [108]

Brunnhölzl 2004

The Center of the Sunlit Sky

Celui qui examine et ce qui est examiné

Dépendent l’un de l’autre. Toute analyse recourt

Au sens commun pour s’exprimer.

Padmakara France 2007

Bodhicaryâvatâra: La marche vers l'éveil (2007)

La mente que analiza y lo que es analizado

están interrelacionados, dependen mutuamente. Toda investigación se expresa

sobre la base del consenso convencional.

Padmakara Spain 2008

La Práctica del Bodisatva

Conceptual thought and that imputed

Are both mutually dependent. Just as in dependence on renown

All investigations are expressed.

Stracke 2016

The Entrance for the Children of the Conquerors

The two, conceptual thought and the object of analysis,

Depend upon each other. All analyses are explained

Based upon common sense.

Chodron & Gyaltsen 2019

A Commentary on Shantideva's Engaging in the Conduct of the Bodhisattvas

shift + scroll / swipe

Tsadra Critical Edition §This text was created by comparing four versions of the text from Derge, Cone, Narthang, and Peking Tengyurs from BDRC scans, along with Dunhuang manuscripts IOL Tib J 628, 629, and 630. When Tibetan readings were problematic, the Sanskrit texts from GRETIL and LTB (Oslo) were consulted.

རྟོག་དང་བརྟག་པར་བྱ་བ་དག །

གཉིས་པོ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་ཡིན། ། ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། །

རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ཐམས་ཅད་བརྗོད། །

rtog dang brtag par bya ba dag_/

gnyis po phan tshun brten pa yin/_/ ji ltar grags pa la brten nas/_/

rnam par dpyad pa thams cad brjod/_/

tm data

Tsadra Critical Edition

The Written Works of Śāntideva (Phuntsho 2025)

Previous Verse  |  Next Verse

Commentaries

Media on this verse

On this Chapter

[edit]

Sazang Mati
1294 - 1376

Gyaltsap Je
1364 - 1432

Pawo Rinpoche
1504 - 1566

Mipam Gyatso
1846 - 1912

Kunzang Palden
1862 - 1943

Sazang Mati (1294 - 1376)

A Commentary on Shantideva's Engaging in the Conduct of the Bodhisattvas (citation)Gyaltsen, Lama Kalsang, and Ani Kunga Chodron, trans. A Commentary on Shantideva's Engaging in the Conduct of the Bodhisattvas Written by Sazang Mati Panchen: Known as An Extremely Clear Illumination of the Meaning of the Text. Walden, NY: Tsechen Kunchab Ling, 2019. Bilingual Edition

source

translation

(གཉིས་པ་)དཔྱོད་ཚུལ་མི་འཐད་པར་ཐལ་བར་སྤང་བ་ནི།

2. Refutation of an inappropriate analysis 1.2.2.2.2.2.2.4.2.2

ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་བདེན་པར་མ་གྲུབ་པས་དཔྱོད་བྱེད་ཀྱི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་དགག་སྒྲུབ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའང་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན།

They may say: If all phenomena are empty and subject and object do not truly exist, then there would no mind to make such an intellectual analysis. Therefore, these analyses and rejections and affirmations are unsuitable.

རྟོག་དང་བརྟག་པར་བྱ་བ་དག །

གཉིས་པོ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་ཡིན། ། ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། །

རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཐམས་ཅད་བརྗོད། །

rtog dang brtag par bya ba dag_/

gnyis po phan tshun brten pa yin/_/ ji ltar grags pa la brten nas/_/

rnam par dpyod pa thams cad brjod/_/

Verse 9.108  ·  Verse tm

The two, conceptual thought and the object of analysis,

Depend upon each other. All analyses are explained

Based upon common sense.

དོན་དམ་དུ་བདེན་པ་མེད་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་བློ་དང་བརྟག་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ད༵ག་ནི་གཉིས་པོ་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ནས་འཇོག་པ་ཡི༵ན་པས། རེ་ཞིག་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་སྣང་བ་དང་གྲགས་པ་ཙམ་ལ་བརྟེན་ན༵ས་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ཐམས་ཅད་བརྗོ༵ད་པ་ཡིན་པས་སྐྱོན་མེད་དོ། །

Madhyamika: Although in the ultimate, nothing truly exists, on the conventional level, the intellectual mind that conceptualizes and the object of analysis can be said to depend on each other. Therefore, for the time being there is no logical contradiction in rejection and affirmation of things based on an intellectual analysis and description of how things appear in the world.[p.403]A Commentary on Shantideva's Engaging in the Conduct of the Bodhisattvas
Gyaltsen, Lama Kalsang, and Ani Kunga Chodron, trans. A Commentary on Shantideva's Engaging in the Conduct of the Bodhisattvas Written by Sazang Mati Panchen: Known as An Extremely Clear Illumination of the Meaning of the Text. Walden, NY: Tsechen Kunchab Ling, 2019. First edition published by The Yeshe Dorje Foundation in 2006.

Gyaltsap Je (1364 - 1432)

The Entrance for the Children of the Conquerors (citation)Stracke, Fedor, trans. The Entrance for the Children of the Conquerors: A Commentary on the Introduction to the Actions of Bodhisattvas. By Gyaltsab Rinpoche. N.p.: Happy Monks Publication, 2016. https://happymonkspublication.org/product/bodhisattvacharyavatara-chapter-1-10-commentary/. Bilingual Edition

source

translation

གཉིས་པ་བདེན་གཉིས་མི་འཐད་པའི་རྩོད་པ་སྤང་བ་ལ་གསུམ།

Refuting the Argument That the Two Truths Would Be Non-valid 1.1.2.3.2.2

དང་པོ་ལ་རྩོད་པ་ནི།

Refuting the Consequence of Absurdity 1.1.2.3.2.2.1

རྟོག་དང་བརྟག་པར་བྱ་བ་དག །

གཉིས་པོ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་ཡིན། ། ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། །

རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཐམས་ཅད་བརྗོད། །

rtog dang brtag par bya ba dag_/

gnyis po phan tshun brten pa yin/_/ ji ltar grags pa la brten nas/_/

rnam par dpyod pa thams cad brjod/_/

Verse 9.108  ·  Verse tm

Conceptual thought and that imputed

Are both mutually dependent. Just as in dependence on renown

All investigations are expressed.

གལ་ཏེ་སྔར་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་སྔ་ཕྱི་ལ་བཏགས་ནས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་བཀག་པ་[p.Ch9-408]Spyod 'jug rtsa 'grel (Mtsho sngon mi rigs dpe skrun khang 2001)
Śāntideva, and Rgyal tshab rje dar ma rin chen. Spyod 'jug rtsa 'grel and Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa'i rnam bshad rgyal sras 'jug ngogs. Xining: Mtsho sngon mi rigs dpe skrun khang, 2001དེ་ལྟར་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གྲུབ་པར་འདོད་པ་ལ་ཡང་སྐྱོན་དེ་མཚུངས་ཤིང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་མི་སྲིད་ན་ཆོས་གང་ཡང་བཞག་ས་མེད་པས་ཀུན་རྫོབ་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ལ་བདེན་གཉིས་ག་ལ་ཡོད་དེ་གཉིས་ཀ་མེད་ལ།

Argument: Previously object and object-possessor were refuted as inherently existent, having been labelled as earlier and later. In that case, the same fault would apply to their illusory existence and, as there is no basis for the designation of any phenomenon if inherent existence is impossible, the illusory becomes non-existent. As a result, how can the two truths exist on it? They become non-existent.

གལ་ཏེ་གཟུགས་སྒྲ་སོགས་བློ་ཀུན་རྫོབ་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པར་ཞེན་པའི་ངོར་བདེན་པར་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི་ཡུལ་རང་གི་ངོས་ནས་བདེན་པར་མེད་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་ཁྱེད་ཀྱིས་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་དེ་ཡང་ཐག་པའི་ངོས་ནས་སྦྲུལ་དུ་མེད་ཀྱང་སྦྲུལ་དུ་ཞེན་པའི་ངོར་སྦྲུལ་དུ་ཡོད་པ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་བློ་གཞན་གྱིས་ཡོད་པར་རློམ་པ་ཙམ་གྱིས་བཞག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་ག་ལ་འདའ་སྟེ་ཐར་བ་ཐོབ་མི་སྲིད་པར་ཐལ། ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་རྨོངས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་ཐར་བ་ཐོབ་པའི་དོན་དུ་ལྟ་བ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དོན་མེད་པར་ཐལ་ལོ་ཞེ་ན།

In the case of: You accept that the objects of form, sound and so forth exist truly to the perception of the illusion, which grasps at them as inherently existent, but that they lack true existence from their side, and exist in an illusory manner. If we look at this, then just as the rope lacks a snake from its side, but exists as snake for the perception of the grasping at the rope as snake, your illusory existence is posited through the mere elaboration as existent by another awareness. If this is looked at, then how can sentient beings go beyond sorrow even conventionally? It follows that liberation becomes impossible - because everything that exists has been established as the mere delusion of a distortion. If this is accepted, then it follows that to comprehend the view for the purpose of liberation becomes meaningless.

ལན་ནི། དབུ་མ་བས་ཁས་བླངས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཞེས་པ་འདི་ནི་ཞེན་ཡུལ་ལ་འཁྲུལ་བའི་བློ་གཞན་བདེན་འཛིན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་གིས་ཡོད་པར་རློམ་པ་ཙམ་དེ་ནི་དབུ་མ་བ་རང་གི་ལུགས་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའི་དོན་མིན་ཏེ་རང་གི་ལུགས་ནི་གནས་ལུགས་རྟོགས་པའི་ལྟ་བའི་ཡུལ་དུ་འདོད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བྱེད་ཀུན་རྫོབ་པ་ཡོད་པ་དེ་མ་འཆོལ་བར་ཚད་མས་གྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ངེས་པ་ཡོད་[p.Ch9-409]Spyod 'jug rtsa 'grel (Mtsho sngon mi rigs dpe skrun khang 2001)
Śāntideva, and Rgyal tshab rje dar ma rin chen. Spyod 'jug rtsa 'grel and Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa'i rnam bshad rgyal sras 'jug ngogs. Xining: Mtsho sngon mi rigs dpe skrun khang, 2001པར་འཇོག་ཐུབ་ན་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའི་དོན་ཡིན་གྱི།

Madhyamaka: When we refer to existing in an illusory manner, it is not the meaning of our own Middle Way system to assert it as that merely elaborated as existent by the mental superstition of true-grasping, which is the separate awareness that is mistaken with regards to the grasped object. Regarding what is referred to as the illusory existent accepted by the Madhyamaka: that merely elaborated as existent by the mental superstition of true-grasping, the awareness apart that is mistaken with regards to the grasped object, this is not the meaning of existing in an illusory manner in our own Middle Way system. In our own system the meaning of existing in an illusory conventional manner is: because all phenomena posited as the objects of the view realizing the mode of abiding are realized as being empty of inherent existence, the illusory actions and activities of being generated, generating and so forth can be posited as existing, through being ascertained by prime cognition in an unconfused manner.[p.60]The Entrance for the Children of the Conquerors
Stracke, Fedor, trans. The Entrance for the Children of the Conquerors: A Commentary on the Introduction to the Actions of Bodhisattvas. By Gyaltsab Rinpoche. N.p.: Happy Monks Publication, 2016. https://happymonkspublication.org/product/bodhisattvacharyavatara-chapter-1-10-commentary/.

དེ་ལྟ་མིན་པར་རང་ལུགས་ལ་བྱ་བྱེད་ཚད་མས་གྲུབ་པར་འཇོག་མི་ཤེས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་གྲུབ་པ་ཡང་མེད་པ་ཉམས་སོ། །རང་ལུགས་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་འཇོག་ཚུལ་ནི་ཡུལ་ཅན་རྟོག་པ་དང་རྟོག་པར་བྱ་བ་ཡུལ་གཉིས་པོ་དག་རྩ་ཤེས་ལས།

If it is not like this, and in our own system actions and activities cannot be posited as being established by prime cognition, then their illusory conventional existence wanes. Regarding the way of positing something as an illusory conventionality in our own system: Both the object-possessor of the conceptual thought and the imputed object are mutually dependent, i.e., they are posited relative to each other, and do not exist in the slightest out of their own nature. This is explained in the Root Wisdom:

བྱེད་པོ་ལས་ལ་བརྟེན་བྱས་ཤིང་། །

The actor is produced in dependence on the action.

ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལྟར་གཉིས་པོ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་སྟེ་བལྟོས་ནས་འཇོག་པ་ཡིན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མ་ལ་གྲགས་པ་བཞིན་དུ་མིང་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་སྟེ་རྣམ་གཞག་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །

Just as being renown to worldly nominal prime cognition, they are all an analysis in dependence on mere name, i.e., all presentations are expressions.

Pawo Rinpoche, 2nd (1504 - 1566)

The Center of the Sunlit Sky (citation)Brunnhölzl, Karl. The Center of the Sunlit Sky: Madhyamaka in the Kagyü Tradition. Including a translation of Pawo Rinpoche's commentary on the knowledge section of Śāntideva's The Entrance to the Bodhisattva’s Way of Life (Bodhicaryāvatāra). Nitartha Institute Series. Ithaca, NY: Snow Lion Publications, 2004. Bilingual Edition

source

translation

གསུམ་པ་ནི།

Dispelling the Consequence of Infinite Regress 3.2.2.4.3.

རྟོག་དང་བརྟག་པར་བྱ་བ་དག །

གཉིས་པོ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་ཡིན། ། ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། །

རྣམ་པར་སྤྱད་པ་ཐམས་ཅད་བརྗོད། །

“Both conceiver and what is conceived

Are mutually dependent.” All analysis is expressed

On the basis of its accord with common consensus. [108]

རྐང་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་རྩོད་པ་བཀོད། །རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་ལན་བཏབ།

The first two lines state the objection, and the second two lines give the answer.

གལ་སྟེ་གང་གིས་རྟོག་པར་བྱ་བ་ཤེས་པ་ལ་བལྟོས་ནས་གང་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཤེས་བྱ་འཇོག་ཞིང་ཤེས་བྱ་ལ་བལྟོས་ནས་ཀྱང་ཤེས་པར་འཇོག་བདག་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་གཉིས་པོ་རྟོག་པ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་ཡིན་པས་ནམ་ཡང་རྣམ་པར་དཔྱད་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།

You might say, “In dependence on a consciousness that is the conceiver, one[p.735]The Center of the Sunlit Sky
Brunnhölzl, Karl. The Center of the Sunlit Sky: Madhyamaka in the Kagyü Tradition. Including a translation of Pawo Rinpoche's commentary on the knowledge section of Śāntideva's The Entrance to the Bodhisattva’s Way of Life (Bodhicaryāvatāra). Nitartha Institute Series. Ithaca, NY: Snow Lion Publications, 2004. assigns a knowable object that is conceived. Likewise, one assigns consciousness in dependence on what is conceived. When one does so, both consciousness and knowable objects are [just] mutually dependent conceptions. Therefore, one will never be able to analyze [anything].”

དེ་ལྟར་དཔྱད་ན་རྟོག་པ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་གཉི་གའང་མི་འགྲུབ་པ་དོན་དམ་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ལ་རེ་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་རྣམ་འཇོག་གི་སྐབས་འདིར་ནི་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་ཆོས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མ་དཔྱད་པའི་ངོར་ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་འདི་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ཐམས་ཅད་གཞན་གྱི་ལོག་རྟོག་ཟློག་པའི་དགོས་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་བརྗོད་པ་སྟེ་རྣམ་དཔྱོད་ཉིད་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེར་བདེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །

If one analyzes [consciousness and knowable objects] in such a way, they are [indeed] mutually dependent thoughts. Therefore, they are both not established, and [just] this is their ultimate state. Temporarily, however, in this context of presenting the seeming, one does not analyze these phenomena—such as form—about which there is common consensus between both debaters. It is from such a perspective then that all analysis is expressed on the basis of this mere accord with [such] common consensus. The reason for [such analysis] is that it is necessary to put an end to the wrong ideas of others. However, also the analysis itself is not something that is real as such [an analysis] by its very nature.

འོ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གནས་སྙམ་ན་ཕྱིས་དེ་སོགས་གསུངས་ཏེ། གང་ཞིག་རྒྱུའི་ཕྱིས་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ན་དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ་གཅིག་ཤོས་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་རྐྱེན་ཉིད་འདི་པ་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་ཏོ་ཅེས་བརྗོད་ལ། འོན་སྟེ་དེའི་ཚེ་དེ་མེད་ན་ཀུན་རྫོབ་མེད་ཏོ་ཅེས་བརྗོད་ཏོ། །འོན་སྟེ་འདི་སྙམ་དུ་གལ་སྟེ་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་འདི་ནི་རྟོག་པ་ཡིན་ལ་འདི་ནི་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྟོག་དང་ཞེས་སོགས་གསུངས་ཏེ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་འདི་ནི་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོགས་སུ་བཀྲལ་སྟེ།

You might wonder, “How does the seeming abide then?” [The meaning of lines 107cd] “Later, when . . .” is expressed as follows: “That which is ascertained [to be] subsequent to [its] cause is what undoubtedly originates [from it]. Then, this is its result and the other [phenomenon] is the cause.” If there is such a conventional defining characteristic of this mere conditionality, then [one can say that] the seeming exists. However, if there is no such [characteristic], the seeming does not exist. You might still wonder, “If consciousnesses and knowable objects are not exactly such [consciousnesses and knowable objects], then what about the conventional expression, ‘This is a conception and that is what is conceived’?” The [answer] is stated in [lines 108ab:] “Both conceiver and . . . .” This conventional expression of “mutual dependence” is something imputed.1723ACIP TD3876@172B–173A.

སངས་རྒྱས་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཤེས་པ་མེད་པས་རང་གིས་རང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མེད་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་མེད་ཡིན་ན་ཀུན་རྫོབ་མེད་པས་བདེན་གཉིས་ག་ལ་ཡོད། ཀུན་རྫོབ་ནི་རྒྱུ་སྔ་མ་ལས་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བར་ངེས་ན་ཡོད་པར་འདོགས་ཅིང་དེ་སྐྱེ་བ་མེད་ན་ཀུན་རྫོབ་མེད་ཏོ་ཅེས་འདོགས་ལ་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་ཡང་དག་པར་མེད་ཀྱང་རྟོག་པ་དང་བརྟག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་ལྟར་བརྗོད་ཏོ་ཅེས་པའི་དོན་དུ་སྣང་ངོ་། །

These comments appear to have the following meaning: Since Buddhas have no seeming consciousness, there is no experience of themselves by themselves. If all phenomena are without arising, the seeming does not exist. Hence, where are the two realities? One labels the seeming as existent, if it is ascertained that a subsequent result arises from a cause that preceded it. One also labels, “If there is no arising of this [result], the seeming does not exist.” Actually, consciousnesses and knowable objects do not exist. However, in dependence on conceptions and what is conceived, they are expressed in accord with common worldly consensus.

ས་བཟང་པ་ན་རེ།

The [master] from Sabsang says:

ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་མེད་ཡིན་ན་ཀུན་རྫོབ་མེད་པས་བདེན་གཉིས་ག་ལ་ཡོད། ཀུན་རྫོབ་ནི་གཞན་འཁྲུལ་བློས་བཏགས་པ་ཡིན་ན་སེམས་ཅན་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཀུན་རྫོབ་འདི་ནི་གཞན་འཁོར་བ་པའི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ཡིན་པས་དཔྱད་ན་མེད་ལ་མྱང་འདས་དེ་རང་གི་ངོ་བོ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྣང་བ་འདི་མིན་པར་དོན་དམ་འགྱུར་མེད་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་ལས་ཕྱིས་འབྲས་བུ་དེ་འབྱུང་བར་ངེས་ཅིང་རྟོགས་པ་ཡོད་པ་ན་རྒྱུ་འབྲས་སྣང་ཙམ་དུ་བདེན་པ་དེ་ཡོད་པས་བདེན་གཉིས་རྣམ་འཇོག་འཐད་ལ། དེ་ལྟ་མིན་པར་སྣང་ཙམ་འདི་འགགས་པ་ན་ཀུན་རྫོབ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་མྱང་འདས་བདེན་གཅིག་གྲུབ་པས་སྐྱོན་མེད་ཏོ་ཟེར་བ་ནི་

You might say, “If all phenomena are without arising, the seeming does not exist. Hence, where are the two realities? If the seeming were an imputation by the mistaken cognitions of others, then sentient beings would by their very nature not pass into nirvāṇa.” This seeming is nothing but the conceptions of the minds of others, that is, of those in cyclic existence. Therefore, when analyzed, it does not exist. nirvāṇa’s own nature is not this that appears as the seeming. Rather,[880] it abides as the unchanging ultimate. When there is the certainty and understanding that results are what subsequently originate from causes, then causes and results that are real as mere appearances exist. Hence, the presentation of the two realities is justified. When the above is not the case—that is, once these mere appearances have ceased—the seeming does not exist. However, nirvāṇa—the single reality—is established. Therefore, there is no mistake [in presenting the two realities].[p.742]The Center of the Sunlit Sky
Brunnhölzl, Karl. The Center of the Sunlit Sky: Madhyamaka in the Kagyü Tradition. Including a translation of Pawo Rinpoche's commentary on the knowledge section of Śāntideva's The Entrance to the Bodhisattva’s Way of Life (Bodhicaryāvatāra). Nitartha Institute Series. Ithaca, NY: Snow Lion Publications, 2004.

དོན་དམ་བདེན་འཛིན་བློ་ལ་གཤིན་ཆེས་པ་ཉིད་བརྗོད་པར་སྣང་མོད་ཀྱང་། བདེན་གཉིས་མི་འཐད་པར་ཐལ་ཀུན་རྫོབ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་རྩོད་པ་ལ་དོན་དམ་པར་རྟགས་ལ་འདོད་ལན་བྱིན་ཞིང་བདེན་གཉིས་འཐད་པར་ཐལ་བདེན་གཅིག་འཐད་པའི་ཕྱིར་གྱི་ཁྱབ་པ་རང་གིས་བཅས་པས་གཞན་དག་ལ་བཞད་གད་ཀྱི་དགའ་སྟོན་བྱིན་པར་སྣང་ངོ་། །

This certainly looks like an expression of being greatly habituated to mental states that cling to the real [existence of] the ultimate. However, his answer to this objection, “It follows that the two realities are not justified, because the seeming does not exist,” is to accept its reason on the ultimate level. At the same time, he himself claims this entailment that “it follows that the two realities are justified, because one reality is justified.” Thus, it seems to me that he provides a feast of laughter for others.

[Synopsis of Other Commentaries]

དགེ་བའི་ལྷས་ནི།

Kalyāṇadeva expounds these [verses above] as the detailed explanation of [lines 108ab]:

འདི་དག་རྟོག་དང་བརྟག་པར་བྱ་བ་དག ། གཉིས་པོ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་ཡིན། །

Both conceiver and what is conceived
Are mutually dependent.1725ACIP TD3874@082A–082B.

Mipam Gyatso (1846 - 1912)

The Wisdom Chapter - The Ketaka Jewel (citation)Fletcher, Wulstan, and Helena Blankleder (Padmakara Translation Group), trans. The Wisdom Chapter: Jamgön Mipham's Commentary on the Ninth Chapter of "The Way of the Bodhisattva." Boulder, CO: Shambhala Publications, 2017. Bilingual Edition

source

translation

གཉིས་པ་སྒྲུབ་བྱེད་མི་མཐད་པ་སྤོང་བ་ལ།

A refutation of the objection that reasoned analysis of phenomena is untenable 2.2.1.2.4.1.2.2

(བདེན་པ་མེད་ཀྱང་རྣམ་དཔྱོད་འཐད་པའི་ཚུལ།)

Analysis is tenable even though it is without true existence 2.2.1.2.4.1.2.2.1

རྟོག་དང་བརྟག་པར་བྱ་བ་དག །

གཉིས་པོ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་ཡིན། ། ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། །

རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཐམས་ཅད་བརྗོད། །

rtog dang brtag par bya ba dag_/

gnyis po phan tshun brten pa yin/_/ ji ltar grags pa la brten nas/_/

rnam par dpyod pa thams cad brjod/_/

Verse 9.108  ·  Verse tm

The analyzing mind and what is analyzed

Are linked together, mutually dependent. It is on the basis of conventional consensus

That all investigation is expressed.

ཁྱོད་ལྟར་ན་ཤེས་བྱ་ཤེས་བྱེད་རང་བཞིན་མེད་པས་ན་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའང་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཡུལ་ཅན་རྟོག་པ་དང་། བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡུལ་གཉིས་པོ་དག་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་ཀྱང་། ཕན་ཚུན་བརྟེན་ཅིང་ལྟོས་ནས་བཞག་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་མ་བརྟགས་ཉམས་དགའ་བ་ཙམ་གྱི་གྲགས་པའི་ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་ཆེས་འཐད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སོ། །

It could be argued that if both knower and known are by nature empty, it does not make sense to analyze them. The answer is that though the subject (conceptual thought) and the object to be analyzed are empty by their nature, they are said to be mutually dependent. And since all analysis is conducted on the basis of the conventionalities of the common consensus, in which things seem real enough, as long as they are not subjected to close investigation, the analysis of them is quite tenable.[p.166]The Wisdom Chapter
Fletcher, Wulstan, and Helena Blankleder (Padmakara Translation Group), trans. The Wisdom Chapter: Jamgön Mipham's Commentary on the Ninth Chapter of "The Way of the Bodhisattva." Boulder, CO: Shambhala Publications, 2017.

Kunzang Palden (1862 - 1943)

The Nectar of Manjushri's Speech (citation)Blankleder, Helena, and Wulstan Fletcher (Padmakara Translation Group), trans. The Nectar of Manjushri's Speech: A Detailed Commentary on Shantideva's Way of the Bodhisattva. By Kunzang Pelden. Boston: Shambhala Publications, 2007. Bilingual Edition

source

translation

གཉིས་པ་༼གཏན་ཚིགས་མེད་པའི་རྩོད་སྤོང༌༽ནི།

Refutation of the Objection That Phenomena Are Inaccessible to Reasoned Analysis 2.2.2.4.2.2.

རྟོག་དང་བརྟག་པར་བྱ་བ་དག །

གཉིས་པོ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་ཡིན། ། ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། །

རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཐམས་ཅད་བརྗོད། །

rtog dang brtag par bya ba dag_/

gnyis po phan tshun brten pa yin/_/ ji ltar grags pa la brten nas/_/

rnam par dpyod pa thams cad brjod/_/

Verse 9.108  ·  Verse tm

ཁྱེད་ལྟར་ན་ཤེས་བྱ་ཤེས་བྱེད་རང་བཞིན་མེད་པས་ན་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའང་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཡུལ་ཅན་རྟོག་པ་དང་བརྟགས་པར་བྱ་བ་ཡུལ་གཉིས་པོ་དག་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་ཀྱང༌། དེ་གཉིས་པོ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་ཅིང་ལྟོས་ནས་བཞག་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་མ་བརྟགས་ཉམས་དགའ་བ་ཙམ་གྱི་གྲགས་པ་ཡི་ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་ཆེས་འཐད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སོ། །

The analyzing mind and what is analyzed

Are linked together, mutually dependent. It is on the basis of conventional consensus

That all investigation is expressed.

It could be objected that if knower and known are both by nature empty, it does not make sense to analyze them. The answer is that, although the subject (the mind) and the object to be analyzed are empty by their nature, they are said to be mutually dependent. And since all analysis is conducted on the basis of the conventionalities of the common consensus in which things seem real as long as they are not subjected to close investigation, the analysis of them is quite tenable.

[edit]

[edit]

Śāntideva (ཞི་བ་ལྷ་). Bodhicaryāvatāra [बोधिचर्यावतार]. byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa [བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ།]. [The Way of the Bodhisattva]. Tengyur, RKTST 3216 http://www.rkts.org/cat.php?id=3216&typ=2.

Go to the page with the definition of 'Bodhicaryāvatāra'

Weeraratne, D. Amarasiri. "Bodhicaryāvatāra." The Maha-Bodhi 79, nos. 2–3 (1971): 406–9.

Go to the page with the definition of 'Bodhicaryāvatāra'

Gotra - Disposition, lineage, or class; an individual's gotra determines the type of enlightenment one is destined to attain. Skt गोत्र  Tib རིགས་  Ch 鍾姓,種性  

Go to the page with the definition of 'rigs'

Nariman, Gushtaspshah Kaikhushro. "Shantideva." In Literary History of Sanskrit Buddhism: (From Winternitz, Sylvain Levi, Huber), 100-109. Bombay: Indian Book Depot, 1923. https://archive.org/details/literaryhistoryo00nariuoft/page/100/mode/2up.

Go to the page with the definition of 'Shantideva'

Bodhisattva - A person who seeks enlightenment for the sake of others. In Mahāyāna Buddhism, a Bodhisattva is a compassionate being who is training on the path to Buddhahood and aspires to eliminate the suffering of all beings and take all sentient beings to the state of enlightenment. The Mahāyāna sūtras including those on buddha-nature generally have Bodhisattvas as the main audience or interlocutors for the Buddha's discourses. Skt बोधिसत्त्व  Tib བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ།  Ch 菩薩  

Go to the page with the definition of 'Bodhisattvas'

Bodhisattva - A person who seeks enlightenment for the sake of others. In Mahāyāna Buddhism, a Bodhisattva is a compassionate being who is training on the path to Buddhahood and aspires to eliminate the suffering of all beings and take all sentient beings to the state of enlightenment. The Mahāyāna sūtras including those on buddha-nature generally have Bodhisattvas as the main audience or interlocutors for the Buddha's discourses. Skt बोधिसत्त्व  Tib བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ།  Ch 菩薩  

Go to the page with the definition of 'Bodhisattvas'

Lele, Amod. "Śāntideva." In Internet Encyclopedia of Philosophy, edited by James Fieser and Bradley Dowden. Accessed Feb. 11, 2021. https://iep.utm.edu/santideva/.

Go to the page with the definition of 'Śāntideva'

Tsukamoto, Keisho, Yukei Matsunaga, and Hirofumi Isoda, eds. "Śāntideva." In A Descriptive Bibliography of the Sanskrit Buddhist Literature. Vol. 3, Abhidharma, Madhyamaka, Yogācāra, Buddhist Epistemology and Logic, 250–69. Kyoto: Heirakuji-Shoten, 1990.

Go to the page with the definition of 'Śāntideva'

Lang, Karen. "Śāntideva." In Buddhist Philosophy from 600 to 750 A.D., edited by Karl H. Potter, 137–39. Vol. 21 of Encyclopedia of Indian Philosophies. Delhi: Motilal Banarsidass, 2017.

Go to the page with the definition of 'Śāntideva'

Goodman, Charles. "Śāntideva." In Stanford Encyclopedia of Philosophy. Accessed March 15, 2021. https://plato.stanford.edu/entries/shantideva/

Go to the page with the definition of 'Śāntideva'

Potter, Karl H., David J. Kalupahana, and Michael J. Sweet. "Śāntideva." In Buddhist Philosophy from 600 to 750 A.D., edited by Karl H. Potter, 516–25. Vol. 21 of Encyclopedia of Indian Philosophies. Delhi: Motilal Banarsidass, 2017.

Go to the page with the definition of 'Śāntideva'

Potter, Karl H. ed. "Śāntideva." In Bibliography: Part 1, Texts Whose Authors Can Be Dated; Authors Listed Chronologically, 5th through 9th Century. Encyclopedia of Indian Philosophies. Online edition. Last updated Apr 15, 2020. https://faculty.washington.edu/kpotter/xtxt2.htm.

Go to the page with the definition of 'Śāntideva'

Madhyamaka - Along with Yogācāra, it is one of the two major philosophical schools of Mahāyāna Buddhism. Founded by Nāgārjuna around the second century CE, it is rooted in the Prajñāpāramitā Sūtras, though its initial exposition was presented in Nāgārjuna's Mūlamadhyamakakārikā. Skt मध्यमक  Tib དབུ་མ་  Ch 中觀見  

Go to the page with the definition of 'Madhyamaka'

Madhyamaka - Along with Yogācāra, it is one of the two major philosophical schools of Mahāyāna Buddhism. Founded by Nāgārjuna around the second century CE, it is rooted in the Prajñāpāramitā Sūtras, though its initial exposition was presented in Nāgārjuna's Mūlamadhyamakakārikā. Skt मध्यमक  Tib དབུ་མ་  Ch 中觀見  

Go to the page with the definition of 'Middle Way'

Kagyu - The Kagyu school traces its origin to the eleventh-century translator Marpa, who studied in India with Nāropa. Marpa's student Milarepa trained Gampopa, who founded the first monastery of the Kagyu order. As many as twelve subtraditions grew out from there, the best known being the Karma Kagyu, the Drikung, and the Drukpa. Tib བཀའ་བརྒྱུད་  

Go to the page with the definition of 'Kagyü'

Bodhisattva - A person who seeks enlightenment for the sake of others. In Mahāyāna Buddhism, a Bodhisattva is a compassionate being who is training on the path to Buddhahood and aspires to eliminate the suffering of all beings and take all sentient beings to the state of enlightenment. The Mahāyāna sūtras including those on buddha-nature generally have Bodhisattvas as the main audience or interlocutors for the Buddha's discourses. Skt बोधिसत्त्व  Tib བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ།  Ch 菩薩  

Go to the page with the definition of 'Bodhisattva'

Bodhisattva - A person who seeks enlightenment for the sake of others. In Mahāyāna Buddhism, a Bodhisattva is a compassionate being who is training on the path to Buddhahood and aspires to eliminate the suffering of all beings and take all sentient beings to the state of enlightenment. The Mahāyāna sūtras including those on buddha-nature generally have Bodhisattvas as the main audience or interlocutors for the Buddha's discourses. Skt बोधिसत्त्व  Tib བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ།  Ch 菩薩  

Go to the page with the definition of 'Bodhisattva'