2.26

Bodhicaryāvatāra · Verse 2.26

Not a valid BCA Verse!
The page you're trying to reach is not a valid verse of the Bodhicaryāvatāra. ×

Bodhicaryāvatāra Verses  |  Chapter 2

Previous Verse  |  Next Verse

Sources:    

Dūnhuáng §This version is extracted from the book [[Bodhisattvacaryāvatāra: Entering the Way of the Bodhisattvas (2022, Khenpo Gawang and Wiener)]], a translation of an edition of the text created from three Dūnhuáng manuscripts. A description and sample pages of these can be found on the [https://earlytibet.com/2014/02/04/the-original-bodhicaryavatara/ Early Tibet Blog]. Scans of the actual manuscripts themselves can be found at http://idp.bl.uk

Sanskrit §No information about the source used.

Standard Tibetan §Padmakara used the 1990 edition printed by si khron mi rigs dpe skrun khang: [[Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990)]]. Also found in Derge Tengyur D3871, dbu ma, vol. 105, la 1b1–40a7.

Tsadra Critical Edition §This text was created by comparing four versions of the text from Derge, Cone, Narthang, and Peking Tengyurs from BDRC scans, along with Dunhuang manuscripts IOL Tib J 628, 629, and 630. When Tibetan readings were problematic, the Sanskrit texts from GRETIL and LTB (Oslo) were consulted.

Sanskrit §No information about the source used.

source

translation

बुद्धं गच्छामि शरणं यावदा बोधिमण्डतः। धर्मं गच्छामि शरणं बोधिसत्त्वगणं तथा॥

buddhaṃ gacchāmi śaraṇaṃ yāvadā bodhimaṇḍataḥ। dharmaṃ gacchāmi śaraṇaṃ bodhisattvagaṇaṃ tathā॥

tm data

 

Chanted Verse

Recitation by Professor Kashinath Nyaupane

26

I take refuge in the awakened, until I have attained the heart of awakening. I take refuge in the dharma, and in the community of the bodhisattvas.[p.401]How to Be a Bodhisattva: Introduction to the Practice of the Bodhisattva Path (The Bodhicaryāvatāra)
Gómez, Luis O., trans. "How to Be a Bodhisattva: Introduction to the Practice of the Bodhisattva Path (The Bodhicaryāvatāra)." In Norton Anthology of World Religions: Buddhism, edited by Donald S. Lopez Jr., 395–441. New York: Norton, 2017.

Gomez 2017

How to Be a Bodhisattva: Introduction to the Practice of the Bodhisattva Path (The Bodhicaryāvatāra)

Standard Tibetan §Padmakara used the 1990 edition printed by si khron mi rigs dpe skrun khang: Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990). Also found in Derge Tengyur D3871, dbu ma, vol. 105, la 1b1–40a7.

source

translation

བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་མཆིས་ཀྱི་བར། །

སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི། ། ཆོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི། །

ཚོགས་ལའང་དེ་བཞིན་སྐྱབས་སུ་མཆི། །

byang chub snying por mchis kyi bar/_/

sangs rgyas rnams la skyabs su mchi/_/ chos dang byang chub sems dpa' yi/_/

tshogs la'ang de bzhin skyabs su mchi/_/

tm data

 

Chanted Verse

Recitation by Lopen Karma Phuntsho

26

Until the essence of enlightenment is reached,

I go for refuge to the Buddhas. Also I take refuge in the Dharma

And in all the host of Bodhisattvas.

Padmakara 2006

The Way of the Bodhisattva (2006)

Browse other translations

Standard Tibetan §Padmakara used the 1990 edition printed by si khron mi rigs dpe skrun khang: Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990). Also found in Derge Tengyur D3871, dbu ma, vol. 105, la 1b1–40a7. - Other translations

Je prends refuge dans les bouddhas

Jusqu’au cœur de l’Éveil ; Je prends aussi refuge dans le Dharma

Et l’assemblée des bodhisattvas.

Padmakara France 2007

Bodhicaryâvatâra: La marche vers l'éveil (2007)

Hasta que alcance la esencia de la Iluminación,

tomo refugio en los budas y asimismo tomo refugio en el darma

y en la asamblea de bodisatvas.

Padmakara Spain 2008

La Práctica del Bodisatva

Until attaining the essence of enlightenment

I go for refuge to the buddhas; Likewise, I go for refuge to the dharma

And to the assembly of bodhisattvas.

Stracke 2016

The Entrance for the Children of the Conquerors

Until the essence of enlightenment is reached,

I take refuge in the Buddhas, and Likewise I take refuge in the Dharma,

And the assembly of Bodhisattvas.[p.83]A Commentary on Shantideva's Engaging in the Conduct of the Bodhisattvas
Gyaltsen, Lama Kalsang, and Ani Kunga Chodron, trans. A Commentary on Shantideva's Engaging in the Conduct of the Bodhisattvas Written by Sazang Mati Panchen: Known as An Extremely Clear Illumination of the Meaning of the Text. Walden, NY: Tsechen Kunchab Ling, 2019. First edition published by The Yeshe Dorje Foundation in 2006.

Chodron & Gyaltsen 2019

A Commentary on Shantideva's Engaging in the Conduct of the Bodhisattvas

shift + scroll / swipe

Dūnhuáng §This version is extracted from the book Bodhisattvacaryāvatāra: Entering the Way of the Bodhisattvas (2022, Khenpo Gawang and Wiener), a translation of an edition of the text created from three Dūnhuáng manuscripts. A description and sample pages of these can be found on the Early Tibet Blog. Scans of the actual manuscripts themselves can be found at http://idp.bl.uk

source

translation

བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་མཆིས་ཀྱི་བར། །

སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི། ། ཆོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི། །

ཚོགས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་སྐྱབས་སུ་མཆི། །

byang chub snying por mchis kyi bar/_/

sangs rgyas rnams la skyabs su mchi/_/ chos dang byang chub sems dpa' yi/_/

tshogs la yang de bzhin skyabs su mchi/_/

alt verse 2.26 tm data

Until attaining the essence of enlightenment,

I take refuge in the buddhas. Likewise, I also take refuge in the dharma,

And in the assembly of bodhisattvas.

Gawang & Wiener 2022

Bodhisattvacaryāvatāra: Entering the Way of the Bodhisattvas (2022, Khenpo Gawang and Wiener)

Tsadra Critical Edition §This text was created by comparing four versions of the text from Derge, Cone, Narthang, and Peking Tengyurs from BDRC scans, along with Dunhuang manuscripts IOL Tib J 628, 629, and 630. When Tibetan readings were problematic, the Sanskrit texts from GRETIL and LTB (Oslo) were consulted.

བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་མཆིས་ཀྱི་བར། །

སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི། ། ཆོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི། །

ཚོགས་ལའང་དེ་བཞིན་སྐྱབས་སུ་མཆི། །

byang chub snying por mchis kyi bar/_/

sangs rgyas rnams la skyabs su mchi/_/ chos dang byang chub sems dpa' yi/_/

tshogs la'ang de bzhin skyabs su mchi/_/

tm data

Tsadra Critical Edition

The Written Works of Śāntideva (Phuntsho 2025)

Previous Verse  |  Next Verse

Commentaries

Media on this verse

On this Chapter

[edit]

Sazang Mati
1294 - 1376

Gyaltsap Je
1364 - 1432

Kunzang Sönam
1823 - 1905

Kunzang Palden
1862 - 1943

Sazang Mati (1294 - 1376)

A Commentary on Shantideva's Engaging in the Conduct of the Bodhisattvas (citation)Gyaltsen, Lama Kalsang, and Ani Kunga Chodron, trans. A Commentary on Shantideva's Engaging in the Conduct of the Bodhisattvas Written by Sazang Mati Panchen: Known as An Extremely Clear Illumination of the Meaning of the Text. Walden, NY: Tsechen Kunchab Ling, 2019. Bilingual Edition

source

translation

(གསུམ་པ་)སྐྱབས་འགྲོའི་སྤྱི་དོན་ལ་གཉིས་ལས།

3. Taking refuge 1.1.3

This has two sections:

1. General explanation,

2. Meaning of the text. 1.1.3

1. General explanation 1.1.3.1

This has two sections:

1. Common,

2. Uncommon. 1.1.3.1

དང་པོ་)ཐུན་མོང་བ་ནི་དོན་ལྔས་རིག་པར་བྱ་སྟེ།

1. Common 1.1.3.1.1

རྒྱུ་དང་ཡུལ་དང་ངོ་བོ་དང༌། །བསླབ་བྱ་དང་ནི་ཕན་ཡོན་ནོ། །

Common refuge is understood to have five topics:

1. Cause, 2. Object,[p.81]A Commentary on Shantideva's Engaging in the Conduct of the Bodhisattvas
Gyaltsen, Lama Kalsang, and Ani Kunga Chodron, trans. A Commentary on Shantideva's Engaging in the Conduct of the Bodhisattvas Written by Sazang Mati Panchen: Known as An Extremely Clear Illumination of the Meaning of the Text. Walden, NY: Tsechen Kunchab Ling, 2019. First edition published by The Yeshe Dorje Foundation in 2006. 3. Nature, 4. Instructions,

5. Benefit. 1.1.3.1.1

(དང་པོ་)རྒྱུ་ནི།

1. Cause 1.1.3.1.1.1

ལས་རྒྱུ་འབྲས་བདེན་པར་ཡོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་དང༌། ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་དང་བའི་དད་པ་དང༌། །ནུས་པ་ལ་འདོད་པའི་དད་པ་སྐྱེས་པ་ལས་སོ། །

Refuge grows out of three types of faith: believing faith, which is the strong belief that the law of cause and result truly exists; clear faith, which clearly admires those who possess good qualities; and desiring faith, which is the desire to attain those abilities for oneself.

(གཉིས་པ་)ཡུལ་ནི།

2. Object 1.1.3.1.1.2

སངས་རྒྱས་སྐུ་གཉིས་དང༌། ཆོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང༌། དགེ་འདུན་གང་ཟག་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྐྱབས་གསུམ་བདུན་ཅུ་བར།

The objects are: the Buddha who possesses the two bodies; the Dharma which is the path to nirvana; and the Sangha who are the eight types of practitioners. The Sutra of Seventy Stanzas on the Three Jewels states:

ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་སྐུ་གཉིས་དང༌། །

མྱ་ངན་འདས་དང་གང་ཟག་བརྒྱད། ། དེ་ལ་གུས་པས་སྐྱབས་འགྲོ་གང༌། །

གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ཡིན། །

"The Lord of Sages with the two bodies.
Nirvana, and the eight types of practitioners.
Those who devotedly take refuge in them
Are goers for refuge in the Three."

ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །

(གསུམ་པ་)ངོ་བོ་ནི།

3. Nature 1.1.3.1.1.3

འཇིགས་པའི་ཉེན་ནས་ཡུལ་དམ་པ་ལ་བློ་གཏོད་ཅིང་བརྟེན་པར་[p.-87]རབ་གསལ་སྣང་བ་
ཁས་ལེན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ལ་སྟོན་པ་དང༌། ཆོས་ལ་ལམ་དང༌། དགེ་འདུན་ལ་གྲོགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་སོ། །

The nature is to rely upon, accept, and trust noble objects for protection from fear, in this case by regarding the Buddha as one’s teacher, the Dharma as the path, and the Sangha as one’s spiritual friends.

(བཞི་པ་)བསླབ་བྱ་ནི།

4. Instructions 1.1.3.1.1.4

ཐུན་མོང་དུ་ཐོས་པའི་སའི་བསྡུ་བར།

From the Sutra Summarizing the Stages of Learning:

སྦྱོར་བས་དགེ་བའི་རྟེན་གཞི་དང༌།

དབང་པོ་མི་རྒོད་པར་བྱ་བ་དང༌། བསླབ་པའི་གཞི་བླང་བར་བྱ་བ་དང༌། སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ་བར་བྱ་བ་དང༌།

དུས་དུས་སུ་དཀོན་མཆོག་མཆོད་པར་བྱ་བ་ལ་བསླབ་པར་གསུངས་ཤིང༌།

Prepare a foundation of virtue:
Do not release the sense organs to run wild;
Take the base of precepts;
Act with compassion for sentient beings;
Make offerings to the Three Jewels at the right times.

ཁྱད་པར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོར།

Especially, in the Mahaparinirvana Sutra:

གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་སྐྱབས་སོང་བ། །

དེ་ནི་ཡང་དག་དགེ་བསྙེན་ཏེ། ། ནམ་དུ་ཡང་ནི་ལྷ་གཞན་ལ། །

སྐྱབས་སུ་སོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །

One who takes refuge in the Buddha
Is a pure upasika, and
Never takes refuge
In other gods.

དམ་པའི་ཆོས་ལ་སྐྱབས་སོང་བས། །

འཚེ་ཞིང་གནོད་པའི་སེམས་དང་བྲལ། ། དགེ་འདུན་ལ་ཡང་སྐྱབས་སོང་བ། །

མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་ཕྱོགས་མི་བྱ། །

By taking refuge in the holy Dharma,
Free the mind from harm and violence.
By taking refuge in the Sangha,
Do not associate with heretics.

(ལྔ་པ་)ཕན་ཡོན་ནི།

5. Benefit 1.1.3.1.1.5

བསྡུ་བར། སྲུང་བ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་དང༌། ལོག་པར་མོས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པ་དང༌། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ནང་དུ་བགྲང་བ་དང༌། སྟོན་པ་དང་ཆོས་གྲོགས་དང་བསྟན་པ་ལ་དད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་དུ་འོང་བ་སྟེ་བཞི་དང༌། བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་དང་དགའ་བ་ཆེན་པོ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་བཞི་ཐོབ་པར་གསུངས་ཤིང༌། མཐར་སྲིད་པའི་འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་བའི་ཐར་བ་ཐོབ་པ་སྟེ། མདོ་ལས།

In summary: possession of great protection; exhaustion of all obscuring tendencies toward wrong motivation; being counted as a holy person; being attracted to the Buddha, spiritual friends, and deities that are devoted to the[p.82]A Commentary on Shantideva's Engaging in the Conduct of the Bodhisattvas
Gyaltsen, Lama Kalsang, and Ani Kunga Chodron, trans. A Commentary on Shantideva's Engaging in the Conduct of the Bodhisattvas Written by Sazang Mati Panchen: Known as An Extremely Clear Illumination of the Meaning of the Text. Walden, NY: Tsechen Kunchab Ling, 2019. First edition published by The Yeshe Dorje Foundation in 2006. Buddha’s doctrine. These four things will occur in addition: great merit; great joy; meditative absorption; and complete purification. Ultimately, one will also be freed from the fears of existence and attain liberation. A sutra states:

སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་རྣམས། །

སྐྱབས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ། ། སྐྱབས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །

སྲིད་པའི་འཇིགས་པ་ཆེ་ལས་སྒྲོལ། །

Buddha, Dharma, and Sangha,
These are the exalted refuges.
One who relies upon these refuges
Will be liberated from the great fears of existence.

ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །

(གཉིས་པ)ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལུགས་ནི།

2. Uncommon 1.1.3.1.2

སེམས་བསྐྱེད་དང་མཐུན་པས་དོན་དྲུག་དང་ལྡན་པ་སྟེ།

The uncommon Mahayana tradition has six purposes that are harmoniously associated with enlightenment thought:

སྐྱབས་གནས་མཐར་ཐུག་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་འདོད་པས་དེའི་ལམ་སྒྲུབ་པར་ཁས་ལེན་པ་ངོ་བོའི་དོན་དང༌། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པ་རྒྱུའི་དོན་དང༌། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་[p.-88]རབ་གསལ་སྣང་བ་
ཐོབ་པ་འབྲས་བུའི་དོན་དང༌། གདུལ་བྱ་རྣམས་ངེས་པར་ལེགས་པའི་ཕན་པ་དང༌། མངོན་པར་མཐོ་བའི་བདེ་བ་ལ་སྦྱོར་ཞིང་དེ་དག་གི་དཀའ་སྤྱད་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་པ་ལས་ཀྱི་དོན་དང༌། ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱ་བ་ལ་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཐུན་པར་ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས་ཉེ་བར་རྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་ཟད་མི་ཤེས་པ་མངའ་བ་ལྡན་པའི་དོན་དང༌། རགས་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་བརྡ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། ཕྲ་བ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པར་འབྱེད་པ་འཇུག་པའི་དོན་ཏོ། །

a. The essential purpose: the ultimate object of refuge is the Buddha, and wishing to attain that stage, one makes a commitment to practice the path.
b. The causal purpose: great compassion arises within the mind through focusing upon all sentient beings.
c. The result purpose: attainment of the primordial wisdom of omniscience.
d. The action purpose: benefiting disciples by placing them in ultimate liberation and engaging them in happiness by placement in higher rebirth, and not feeling disappointed at performing hardship for that purpose.
e. The possession purpose: for the purpose of liberation activities, to completely renounce negative actions, be in harmony with the various vehicles, accumulate the two heaps, and possess inexhaustible good qualities.
f. The engagement purpose: engagement means classification between the gross, which is correctly accepting a vow from symbols, and the subtle, which is attained from suchness, etc.

དེའང་རྒྱན་ལས།

These six purposes are explained in the Ornament in the following way:

འདི་ནི་དེ་དངོས་འདོད་པས་ཁས་ལེན་དེ་ཡང་སྙིང་རྗེ་ལས་རིག་བྱ། །

དེ་ལས་རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་ཕན་དང་བདེ་བྱེད་དཀའ་ལ་སྐྱོ་བ་མེད། ། ངེས་པར་འབྱུང་ལ་ཐེག་པ་ཀུན་གྱིས་རྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་རྟག་ཏུ་ལྡན། །

བརྡ་བཏགས་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པ་བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས་འགྲོ་འདི་མཆོག་ཉིད། །

Here, the wish to attain it; commitment to it; also that should arise from compassion;
From that, omniscience; being undiscouraged by the hardship of benefiting and making happy;
Renunciation and harmony with all vehicles, and always possessing the qualities,
And obtained from symbols and suchness is the exalted refuge of the wise.

(གཉིས་པ་)གཞུང་དོན་ནི།

2. Meaning of the text 1.1.3.2

བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་མཆིས་ཀྱི་བར། །

སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི། ། ཆོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི། །

ཚོགས་ལའང་དེ་བཞིན་སྐྱབས་སུ་མཆི། །

byang chub snying por mchis kyi bar/_/

sangs rgyas rnams la skyabs su mchi/_/ chos dang byang chub sems dpa' yi/_/

tshogs la'ang de bzhin skyabs su mchi/_/

Verse 2.26  ·  Verse tm

Until the essence of enlightenment is reached,

I take refuge in the Buddhas, and Likewise I take refuge in the Dharma,

And the assembly of Bodhisattvas.[p.83]A Commentary on Shantideva's Engaging in the Conduct of the Bodhisattvas
Gyaltsen, Lama Kalsang, and Ani Kunga Chodron, trans. A Commentary on Shantideva's Engaging in the Conduct of the Bodhisattvas Written by Sazang Mati Panchen: Known as An Extremely Clear Illumination of the Meaning of the Text. Walden, NY: Tsechen Kunchab Ling, 2019. First edition published by The Yeshe Dorje Foundation in 2006.

ནམ་མཁའི་མཐའ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དུས་འདི་ནས་བཟུང་སྟེ་ཇི་སྲིད་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་ལ་མཆིས་ཀྱི་བར༵་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི༵འོ། །དམ་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་(ཡི༵་)འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་ཚོགས་ལའང་སྔ་མ་དེ་བཞིན་དུ་བློ་གཏོད་ཅིང་བརྟེན་པར་ཁས་ལེན་པས་སྐྱབས་སུ་མཆི༵འོ་ཞེས་པའོ། །

All sentient beings equal to the limit of space, from this time onward until the essence of enlightenment is reached take refuge in the Bhagwan Buddhas, and in the holy Dharma, and in the noble Bodhisattva Sangha. To trust them and make a commitment to rely only upon them is the meaning of refuge.

Gyaltsap Je (1364 - 1432)

The Entrance for the Children of the Conquerors (citation)Stracke, Fedor, trans. The Entrance for the Children of the Conquerors: A Commentary on the Introduction to the Actions of Bodhisattvas. By Gyaltsab Rinpoche. N.p.: Happy Monks Publication, 2016. https://happymonkspublication.org/product/bodhisattvacharyavatara-chapter-1-10-commentary/. Bilingual Edition

source

translation

གསུམ་པ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ནི།

Refuge 1.1.1.1.3

བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་མཆིས་ཀྱི་བར། །

སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི། ། ཆོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི། །

ཚོགས་ལའང་དེ་བཞིན་སྐྱབས་སུ་མཆི། །

byang chub snying por mchis kyi bar/_/

sangs rgyas rnams la skyabs su mchi/_/ chos dang byang chub sems dpa' yi/_/

tshogs la'ang de bzhin skyabs su mchi/_/

Verse 2.26  ·  Verse tm

Until attaining the essence of enlightenment

I go for refuge to the buddhas; Likewise, I go for refuge to the dharma

And to the assembly of bodhisattvas.

སྐྱབས་འགྲོའི་དོན་ནི་འཇིགས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྒྲོལ་བའི་རྟེན་དུ་ཡིད་ཀྱིས་འཛིན་ཅིང་ངག་གིས་བརྗོད་པ་སྟེ།

The meaning of refuge is to mentally hold the object as the basis for liberation from dangers and suffering, and to express this verbally.

དེ་ལ་རྒྱུའི་སྐྱབས་འགྲོ་དང་འབྲས་བུའི་སྐྱབས་འགྲོའོ། །དང་པོ་ནི་གྲུབ་ཟིན་པའི་དཀོན་[p.136]Spyod 'jug rtsa 'grel (Mtsho sngon mi rigs dpe skrun khang 2001)
Śāntideva, and Rgyal tshab rje dar ma rin chen. Spyod 'jug rtsa 'grel and Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa'i rnam bshad rgyal sras 'jug ngogs. Xining: Mtsho sngon mi rigs dpe skrun khang, 2001མཆོག་གསུམ་འཇིགས་པ་ལས་སྒྲོལ་བའི་རྟེན་དུ་འཛིན་པ་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ནི་རང་རྒྱུད་ལ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དཀོན་མཆོག་འཇིགས་པ་ལས་སྒྲོལ་བའི་རྟེན་དུ་འཛིན་པའོ། །

There is causal refuge and resultant refuge. The first is to hold the Three Jewels that already exist, as the basis for liberation from dangers. The second is to hold the Buddha Jewel and Dharma Jewels that one is going to realise in one’s own continuum, as basis for liberation.

གང་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དང་སྐྱབས་འགྲོའི་ཡུལ་དང་ཡོན་ཏན་ཤེས་པ་དང་ཁྱད་པར་ཤེས་པ་དང་ཁས་བླངས་པ་དང་གཞན་དུ་མི་སྨྲ་བ་དང་བཞིས་སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་ཚུལ་དང་། སྐྱབས་འགྲོའི་བསླབ་བྱ་དང་བཅས་པ་རྣམས་བླ་མ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོས་མཛད་པའི་ཕར་ཕྱིན་ལམ་རིམ་ཆེ་བ་ལས་ཤེས་པར་བྱ་བས་འདིར་མ་སྤྲོས་སོ། །

The causes for refuge, the refuge objects, and the four ways of going for refuge - by knowing the qualities, by knowing the differences, by acceptance, and by not asserting other refuges - as well as the advice of refuge - one can know from the Great Expositions of the Stages of the Path of the Perfections by the great Lamas. Hence I do not explain them here.

ལམ་བདེན་ལ་དོན་དམ་པའི་སྐྱབས་མ་ཡིན་པའི་ཁྱབ་པ་ཁས་ལེན་པའི་ལོག་པར་འཆད་པ་དགག་པ་དང་། སྐྱབས་སྤྱིའི་རྣམ་གཞག་དང་ཀུན་རྫོབ་པ་དང་དོན་དམ་པའི་སྐྱབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སོགས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རྣམ་བཤད་དུ་བཤད་ཟིན་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །

The refutation of the mistaken assertion that the truth of the path is never an ultimate refuge, the general presentation of refuge, the difference between ultimate and conventional refuge and so forth I have already explained in the Commentary on the Ut- taratantra, and you can understand it from there.

སྐབས་འདིར་ནི་གཞན་རྒྱུད་ལ་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་། རང་རྒྱུད་ལ་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དམིགས་པའི་ཡུལ་དུ་བྱས་ཏེ་དུས་འདི་ནས་བཟུང་སྟེ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་བོར་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་ཆོས་སྐུ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་བར་ཏེ།

Here one goes for refuge from now until the attainment of the essence of highest enlightenment, when one manifests the dharmakaya at the feet of the bodhi tree, by taking the Three Mahayana Jewels that already exist in the continuum of others, and the Three Jewels that will exist at one point in one’s own continuum, as focal object.

དེར་མཆིས་ཀྱི་བར་དུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི་ཞིང་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་དཀོན་མཆོག་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི་ཚོགས་བྱང་སེམས་འཕགས་པ་རྣམས་ལའང་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱབས་སུ་མཆི་བ་སྟེ།

Until that time one takes refuge in the buddhas and likewise in the Mahayana Dharma Jewel and into the assembly of bodhisattvas, the superior bodhisattvas.

དེར་མཆིས་ཀྱི་བར་དུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི་ཞིང་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་དཀོན་མཆོག་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི་ཚོགས་བྱང་སེམས་འཕགས་པ་རྣམས་ལའང་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱབས་སུ་མཆི་བ་སྟེ། གྲུབ་ཟིན་གྱི་སངས་རྒྱས་ལ་ལམ་སྟོན་པའི་སྟོན་པ་དང་། རང་རྒྱུད་ལ་[p.137]Spyod 'jug rtsa 'grel (Mtsho sngon mi rigs dpe skrun khang 2001)
Śāntideva, and Rgyal tshab rje dar ma rin chen. Spyod 'jug rtsa 'grel and Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa'i rnam bshad rgyal sras 'jug ngogs. Xining: Mtsho sngon mi rigs dpe skrun khang, 2001ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དཀོན་མཆོག་ལ་སྐྱབས་དངོས་དང་གྲུབ་ཟིན་གྱི་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པ་ལ་སྐྱབས་སྒྲུབ་པའི་གྲོགས་སུ་འཛིན་ཅིང་ཁས་ལེན་པའོ། །

One takes the buddhas that are already established as teachers of the path, the dharma jewel that one will generate in one’s own continuum as the actual refuge, and Mahayana superiors that have already achieved the Dharma Jewel as companions to achieve the Refuge.[p.14]The Entrance for the Children of the Conquerors
Stracke, Fedor, trans. The Entrance for the Children of the Conquerors: A Commentary on the Introduction to the Actions of Bodhisattvas. By Gyaltsab Rinpoche. N.p.: Happy Monks Publication, 2016. https://happymonkspublication.org/product/bodhisattvacharyavatara-chapter-1-10-commentary/.

Minyak Kunzang Sönam (1823 - 1905)

The Great Hūṃ (citation)Duckworth, Douglas, trans. The Great Hūṃ: A Commentary on Śāntideva's Way of the Bodhisattva. By Minyak Kunzang Sönam. New York, NY: Wisdom Publications, 2025. Bilingual Edition

source

translation

གསུམ་པ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་ཡན་ལགགསུམ་པ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་ཡན་ལག་ནི།

The branch of going for refuge 2.1.2

བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་མཆིས་ཀྱི་བར། །

སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི། ། ཆོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི། །

ཚོགས་ལའང་དེ་བཞིན་སྐྱབས་སུ་མཆི། །

Until reaching the heart of awakening,

I take refuge in the buddhas. I likewise take refuge in the Dharma and

the assembly of bodhisattvas. (2.26)

ཐེག་ཆེན་གྱི་སྐབས་འདིར་ནི་དུས་དེང་ནས་བཟུང་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་མཆིས་ཀྱི་བར་ཞེས་ཏེ། སྙིང་པོའི་སྒྲ་ནི་འོ་མའམ་ཞོའི་སྙིང་པོ་དང་མར་གྱི་སྙིང་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་འགྲེལ་ཆེན་དུ་གསུངས་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་དེ་ལ། གནས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་ནི་ཆོས་སྐུ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་གནས་ཏེ། ལོངས་སྐུར་འཚང་རྒྱ་བའི་གནས་འོག་མིན་དང་མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུར་འཚང་རྒྱ་བའི་གནས་རྡོ་རྗེའི་གདན་བྱང་ཆུབ་[p.77]Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa'i 'grel bshad rgyal sras rgya mtsho'i yon tan rin po che mi zad 'jo ba'i bum bzang
Mi nyag kun bzang bsod nams (མི་ཉག་ཀུན་བཟང་བསོད་ནམས་). byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa'i 'grel bshad rgyal sras rgya mtsho'i yon tan rin po che mi zad 'jo ba'i bum bzang [བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་རྒྱ་མཚོའི་ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་མི་ཟད་འཇོ་བའི་བུམ་བཟང།]. [Excellent Vase That Spills Forth an Ocean of the Inexhaustible and Precious Qualities of the Victor's Heirs: An Explanation of the "Way of the Bodhisattva."]. ཀྱི་ཤིང་དྲུང་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་དེ་དང་དེར་མཆིས་པའམ་གཤེགས་ཀྱི་བར་དང༌། རྟོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ན་བྱང་ཆུབ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུའི་བླ་མེད་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དེ་མཆིས་ཀྱི་བར་རམ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་སྐྱབས་ཡུལ་ཀྱང་ཁྱད་པར་ཅན་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི་ཞིང༌། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་དཀོན་མཆོག་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཕགས་པ་ཡི་དགེ་འདུན་གྱི་ཚོགས་རྣམས་ལའང་དེ་བཞིན་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོའི་བར་དུ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ་ཞེས་པ་ཡིན་ལ།

This Mahāyāna refuge endures from now until the heart of awakening is reached. On the word “heart,” the great commentary says that it is like the heart of milk or curd, and the heart of butter—such is the heart of awakening.252See Prajñākaramati, Commentary on the Way of the Bodhisattva, 64a. In terms of place, the heart of awakening is the place the truth body is actualized; the place of becoming a buddha in an enjoyment body is Akaniṣṭha; and the place of becoming a buddha as a supreme emanation body is the vajra-seat under the bodhi tree—so it is until I reach or go to that heart of awakening. In terms of realization, the heart of awakening is awakening that has completely relinquished all obscurations together with their predispositions and that has [75] realized the nature of reality of all phenomena—so it is until I reach that kind of unexcelled awakening, or until I achieve it, that I go for refuge in the distinctive objects of refuge. I go for refuge in the perfect buddhas; I go for refuge in the jewel of the Mahāyāna Dharma; and likewise, I go for refuge in the sublime spiritual community of bodhisattvas—until I reach the heart of awakening.

ཚུལ་ཇི་ལྟར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ན། འཇིགས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྒྲོལ་བའི་རྟེན་ཉིད་དུ་ཡིད་ཀྱིས་འཛིན་ཅིང་ངག་གིས་ཁས་ལེན་པ་སྟེ། རང་གཞན་མཐའ་དག་སྲིད་ཞིའི་རྒུད་པས་འཇིགས་ཤིང་ཉེན་པ་ན་དེ་ལས་སྐྱོབ་པའི་ནུས་པ་སུ་ལ་ཡོད་ན་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པའི་སྒོ་ནས་ཅི་མཛད་ཁྱེད་ཤེས་ཀྱིས་བློ་གཏོད་ཅིང་སྙིང་ནས་བསྟེན་པར་ཁས་ལེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱབས་སུ་མཆི་བའམ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ། སོ་སོར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ཚུལ་ཡང༌། སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ནི་འཇིགས་པ་མེད་པའི་ལམ་སྟོན་པ་པོའམ་སྐྱབས་སྟོན་པ་པོ་དང༌། ཆོས་དཀོན་མཆོག་ནི་འཇིགས་པ་མེད་པའི་ལམ་དངོས་སམ་སྐྱབས་དངོས་དང༌།

How to go for refuge is like this. It is to take up a support for being free from suffering and fear and to commit to this verbally. You and others are oppressed and frightened by the degenerations of existence and peace. Who is able to protect from all of this? With confident faith that it is the Three Jewels that can, you go for refuge or take refuge by committing to follow them wholeheartedly with complete surrender—putting everything in their hands. How to go for refuge in each of them is to hold and commit to the precious Buddha as the teacher of refuge or the path, the precious Dharma[p.120]The Great Hum
Duckworth, Douglas, trans. The Great Hūṃ: A Commentary on Śāntideva's Way of the Bodhisattva. By Minyak Kunzang Sönam. New York, NY: Wisdom Publications, 2025. as the actual refuge or actual path to fearlessness, and the precious spiritual community as the companions in accomplishing refuge or as companions accomplishing this path to fearlessness.

དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ནི་འཇིགས་པ་མེད་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པའི་གྲོགས་སམ་སྐྱབས་སྒྲུབ་པའི་གྲོགས་ཏེ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་འཛིན་ཞིང་བསྟེན་པར་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ལ། སྐྱབས་སུ་མཆི་ཞེས་པའི་ངེས་ཚིག་འཇིགས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྐྱོབ་པས་ན་སྐྱབས་དང་དེ་ལྟ་བུའི་སྐྱབས་དེ་དཔུང་གཉེན་དུ་བཟུང་ནས། གང་ཞིག་གང་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་ནི་དེའི་བཀའ་ལས་འདའ་བ་མ་ཡིན་པས་སོ་ཞེས་པ་བཞིན་དུ་དེའི་བཀའ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བ་ནི་མཆི་བའམ་འགྲོ་བའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །

The etymology of “going for refuge” is to take refuge in what gives protection from fear and suffering. To take this kind of refuge as an escort is to go for refuge in them. Those in whom you go for refuge do not transgress their word; they give protection according to their word, and thus are said to be relied upon or gone to.

དེའང་གཞན་རྒྱུད་ལ་གྲུབ་ཟིན་གྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མཆོག་གསུམ་ལ་འཇིགས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྒྲོལ་བའི་རྟེན་དུ་འཛིན་རྒྱུའི་སྐྱབས་འགྲོ་དང༌། རང་རྒྱུད་ལ་འབྱུང་འགྱུར་གྱིམཆོག་གསུམ་ལ་འཇིགས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྒྲོལ་བའི་རྟེན་དུ་འཛིན་པ་འབྲས་བུའི་སྐྱབས་འགྲོ་ཡིན་པར་གསུངས་ལ། སྐབས་འདིར་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་གྲུབ་ཟིན་དང་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་པོ་དམིགས་ཡུལ་དུ་བྱས་ཏེ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་དགོས་སོ། །སྐྱབས་འགྲོ་འདི་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བས་ན་མཆོད་པའི་ཁོངས་སུ་བསྡུས་ནས་བཤད་པ་ཡོད་ལ། འགྲེལ་ཆེན་དུ་སྡིག་བཤགས་ཀྱི་སྔོན་འགྲོར་བཤད་དོ། །གང་ལྟར་ཡང་སེམས་བསྐྱེད་དང་སྡོམ་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུའོ། །[p.78]Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa'i 'grel bshad rgyal sras rgya mtsho'i yon tan rin po che mi zad 'jo ba'i bum bzang
Mi nyag kun bzang bsod nams (མི་ཉག་ཀུན་བཟང་བསོད་ནམས་). byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa'i 'grel bshad rgyal sras rgya mtsho'i yon tan rin po che mi zad 'jo ba'i bum bzang [བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་རྒྱ་མཚོའི་ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་མི་ཟད་འཇོ་བའི་བུམ་བཟང།]. [Excellent Vase That Spills Forth an Ocean of the Inexhaustible and Precious Qualities of the Victor's Heirs: An Explanation of the "Way of the Bodhisattva."].

Also, when the Three Mahāyāna Jewels in the continua of others, those who are already accomplished, are taken as the support of freedom from suffering and fear, this is said to be the causal refuge. Taking your own continuum that will become a jewel that supports freedom from suffering and fear is the resultant refuge. In this context here, you should go for refuge taking as the intentional object both sets of Three Jewels—those who have already become accomplished and those that you will become. Refuge here is explained to be included within offering since it is connected with prostration. The great commentary explains it to be a preliminary to the confession of evil. In any case, it is the unique cause for the spirit of awakening and for the vow.

Kunzang Palden (1862 - 1943)

The Nectar of Manjushri's Speech (citation)Blankleder, Helena, and Wulstan Fletcher (Padmakara Translation Group), trans. The Nectar of Manjushri's Speech: A Detailed Commentary on Shantideva's Way of the Bodhisattva. By Kunzang Pelden. Boston: Shambhala Publications, 2007. Bilingual Edition

source

translation

གསུམ་པ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་ཡན་ལག་ནི།

Taking Refuge 3

དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་དབྱེ་སྡོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་རྟེན། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས། * ཕྱི་ནང་གི་ཁྱད་པར་འབྱེད་པ་དང༌། ནང་བའི་གྲལ་དུ་ཚུད་བྱེད་སྐྱབས་འགྲོ་འདི་ཉིད་ཡིན་པས་

Taking refuge opens the door to all the Buddhist teachings. It is the basis of all the vows and the source of all excellent qualities. It marks the difference between those who are inside the Dharma and those who are outside it; and through it one joins the ranks of those who are within.

ཤིན་ཏུ་དོན་ཆེ་བ་སྟེ་དེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་དབྱེ་ཡིན་ཏེ། ནང་པའི་ཆོས་སྒོ་གང་ལ་ཞུགས་ཀྱང་དང་པོ་སྐྱབས་འགྲོ་ནས་འཇུག་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང༌། སྡོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་རྟེན་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྐྱབས་འགྲོ་བདུན་བཅུ་པ་ལས།

Refuge is therefore of the greatest importance, for it is the entrance to the entire Dharma. In whichever kind of teaching one engages, one must first take refuge. It is the foundation of all the vows as the Trisharana-saptati says:

སྡོམ་པ་ཀུན་ལ་ཡོད་མོད་ཀྱང༌། ། སྐྱབས་སུ་མ་སོང་བ་ལ་མེད། །

All may have the vows
Excepting those who have not taken refuge.

ཅེས་མ་གི་བསྙེན་གནས་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ནས་ཡ་གི་གསང་སྔགས་ཀྱི་སྡོམ་པའི་བར་ཐམས་ཅད་སྐྱབས་སུ་མ་སོང་བའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་སྟོན་པས་མ་གནང་ལ། སྐྱབས་འགྲོའི་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་སྡོམ་པ་ཐམས་ཅད་གནང་བའི་ཕྱིར་[p.234]Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990)
Slob dpon zhi ba lha and Mkhan po kun dpal. Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa. Khreng tu'u: Si khron mi rigs dpe skrun khang, 1990. རོ། །

In fact, our Teacher the Buddha did not allow the vows to be given to anyone who had not taken refuge—from the eight-precept upavasa vow92bsnyen gnas. The twenty-four hour discipline. See Treasury, p. 198. up to the pledges of Secret Mantra. It was only to those who had the refuge commitments that he allowed the other vows to be given.

ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། སྐྱབས་སྡོམ་མེད་པའི་གང་ཟག་གིས་སོ་བྱང་སྔགས་གསུམ་གྱི་ལམ་གང་ཉམས་སུ་བླངས་ཀྱང་ཕན་པ་མེད་དེ། འབྲི་གུང་སྐྱོབ་པ་རིན་པོ་ཆེས། སྐྱབས་འགྲོའི་ཆོས་གཞུག་ཤོར་ན་ཕན་པ་མེད། །ཅེས་གསུངས་ཤིང༌། དཔེར་ན་རྨིང་རྡོ་མེད་པས་གྱང་དང་རི་མོ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །སྐྱབས་སྡོམ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གིས་སོ་བྱང་སྔགས་གསུམ་གྱི་ལམ་གང་ཉམས་སུ་བླངས་ཀྱང་དེ་དང་དེའི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་ཡོན་ཏན་རྣམས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྨིང་རྡོ་བརྟན་པའི་གྱང་དང་རི་མོ་བཞིན་ནོ། །

Again, refuge is the source of all good qualities. For if someone without refuge were to undertake any of the paths, whether the path of individual liberation, the Bodhisattva path or the path of the Secret Mantra, no benefit would come of it. As Drikung Kyobpa Rinpoche has said, “If you neglect refuge, the Dharma’s foundation, there can be no benefit.”[p.82]The Nectar of Manjushri's Speech
Blankleder, Helena, and Wulstan Fletcher (Padmakara Translation Group), trans. The Nectar of Manjushri's Speech: A Detailed Commentary on Shantideva's Way of the Bodhisattva. By Kunzang Pelden. Boston: Shambhala Publications, 2010. And indeed, when there is no foundation, there can be neither wall nor wall painting. On the other hand, someone who has the vows of refuge and who practices on any of these three paths will gain all the qualities of the path and its result, which are like walls and paintings built on strong and sure foundations.

ཕྱི་ནང་གི་ཁྱད་པར་འབྱེད་བྱེད་དང་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གྲལ་དུ་ཚུད་བྱེད་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་ནང་གི་ཁྱད་པར་འདི་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པས་འབྱེད་པ་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་ལྟར་ན་རང་སྡེ་གནས་མ་བུ་བས། ཁུར་ཁྱེར་བ་ཡི་གང་ཟག་ཡོད། །རྟག་གམ་མི་རྟག་མི་བརྗོད་དོ། །ཞེས་བརྗོད་མེད་ཀྱི་བདག་འདོད་པས་ནང་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞིང༌།

As we have said, refuge marks the difference between those inside and those outside the Dharma. It is through refuge that one becomes a Buddhist. It may be observed that the line of demarcation between Buddhist and non-Buddhist lies in the affirmation or denial of the personal self. But if this were so, it would follow that the Vatsiputriya (which is a Buddhist school) would be accounted non-Buddhist. For by saying that there exists a responsible agent that cannot be said to be either permanent or impermanent, they affirm the existence of an inexpressible self.93Because the Vatsiputriyas take refuge in the Three Jewels, they are regarded as Buddhists by refuge. However, since their theory does not accord with the four seals, the possession of which are the hallmark of a Buddhist Doctrine, they are not considered Buddhist by precept. See Adornment, p. 402, n. 225.

སྤྱིར་མུ་སྟེགས་པ་ཞེས་པ་ཅི་ཡང་མི་ཤེས་པ་ཞིག་མིན་ཏེ། རྒྱ་གར་ཇོ་བོའོ་སློབ་མ་པཎྜི་ཏ་སའི་སྙིང་པོ་ཞེས་པས་ཕྱི་ནང་གི་གྲུབ་མཐའ་ལ་ལན་གསུམ་རར་ཞུགས་ཀྱང་ཕྱི་ནང་གི་ཁྱད་དབྱེ་མ་ཤེས་པའི་ཚུལ་ལྟར་གསུངས། པཎྜི་ཏ་དཔལ་ལྡན་ཇོ་བོ་ཆེན་པོས་ཀྱང༌། འཕགས་ཡུལ་ན་མཁས་པའི་སྒོ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་བཞུགས་ཀྱང༌།

The term tirthika (holder of metaphysically extremist views) does not imply a complete absence of understanding. Kshitigarbha, an Indian disciple of the Lord Atisha, said that he had studied all the Buddhist and non-Buddhist texts, and yet he was still at a loss to say what differentiated them. And the glorious Atisha declared that since his teacher Shantipa had passed away and since he himself had come to Tibet, there was no one left in India capable of distinguishing the Buddhist from the non-Buddhist tenets. And he said this even though there were still the six great gatekeeper panditas (of Vikramashila) in the noble land.

ང་ཡི་བླ་མ་ཤིནྟ་པ་ནི་གཤེགས། ང་ནི་བོད་དུ་འོངས་པས་རྒྱ་གར་ན་ཕྱི་ནང་གི་དབྱེ་བ་ཤེས་པ་མེད་གསུངས་པ་དང༌། [p.235]Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990)
Slob dpon zhi ba lha and Mkhan po kun dpal. Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa. Khreng tu'u: Si khron mi rigs dpe skrun khang, 1990. ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྟོད་མངའ་རིས་ཡུལ་དུ། སྐྱབས་འགྲོ་ཁོ་ན་གསུངས་པས། མཚན་ཡང་སྐྱབས་འགྲོའི་པཎྜི་ཏ་ཞེས་བཏགས་པ་ན་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱེད་ཀྱིས་ཆོས་གཞན་ཞིག་གསུངས་དགོས་ཏེ། མ་གསུངས་ན་ཁྱེད་ཀྱི་མཚན་ལ་ཡང་སྐྱབས་འགྲོའི་པཎྜི་ཏ་བཏགས་པར་འདུག་ཞུས་པ་ལ་ཇོ་བོ་ཉིད་ཐུགས་དགྱེས་ཏེ། བདག་གི་མིང་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་འདུག་གསུངས། འབྲི་གུང་སྐྱོབ་པས་ཀྱང༌། མདོར་ན་དམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱབས་འགྲོ་ཉག་གཅིག་ལ་འདུས་ལ་ཟབ་གནད་ཀྱང་ཡིན་གསུངས། དེ་ལྟ་བུའི་སྐྱབས་འགྲོ་དེ་འཆད་པར་བྱེད་པ་ལ་སྤྱི་དོན་དང༌། གཞུང་དོན་གཉིས་ལས།

As for himself, when in upper Tibet, in the region of Ngari, Atisha taught nothing but refuge—as a result of which, he was nicknamed the “refuge pandita.” Moreover, when the scholars of Tibet pointed this out and asked him to teach something else, Atisha was delighted and said, “That means that even my name is working for the Buddha’s Doctrine.” As Drikung Kyobpa said, “In brief, all the sublime teachings can be condensed in refuge alone. Of all things, refuge is the most profound.” The topic of refuge will be explained in two parts: a general outline followed by an exposition of the teaching on refuge in the present text.

དང་པོ་༼སྤྱི་དོན་༽ལ།

The General Principles of Refuge 3.1.

དང་པོ་རྒྱུ་ནི།

The Cause of Refuge 3.1.1.

དང་འདོད་ཡིད་ཆེས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དད་པ་ལས་ཕྱི་མའོ། །

Of the four kinds of faith: vivid faith, yearning faith, confident faith, and irreversible faith, the cause of refuge is irreversible faith.[p.83]The Nectar of Manjushri's Speech
Blankleder, Helena, and Wulstan Fletcher (Padmakara Translation Group), trans. The Nectar of Manjushri's Speech: A Detailed Commentary on Shantideva's Way of the Bodhisattva. By Kunzang Pelden. Boston: Shambhala Publications, 2010.

གཉིས་པ་ངོ་བོ་ནི།

The Essence of Refuge 3.1.2.

འཇིགས་པ་ལས་སྒྲོལ་བའི་དོན་དུ་སྐྱབས་སུ་འཛིན་པར་ཁས་ལེན་ཅིང་དམ་བཅས་པའོ། །དེ་ཡང་གསོལ་འདེབས་དང་མ་ནོར་[p.236]Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990)
Slob dpon zhi ba lha and Mkhan po kun dpal. Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa. Khreng tu'u: Si khron mi rigs dpe skrun khang, 1990. བ་ཞིག་དགོས་ཏེ། གསོལ་འདེབས་ནི་རང་ལ་ཉེས་པ་སོགས་གང་ཡང་རུང་བ་བྱུང་ཚེ་ཡུལ་དེ་ལ་དངོས་པོ་ཞུས་ཏེ་དེ་ལས་བདག་བསྲུང་བར་གསོལ་བའམ་ཞུ་བ་ཕུལ་དུ་འོང་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མི་ཉེས་ཅན་ཞིག་གིས་དཔོན་ལ་ལྐོག་ནོར་ཕུལ་ནས་བདག་ལ་ཉེས་ཆད་མི་འབྱུང་བར་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། སྐྱབས་འགྲོ་ནི། མདོ་རྒྱན་ལས། ཁས་ལེན་དེ་ཡང་ཞེས་པ་ལྟར་རང་གིས་དུས་ད་ནས་བཟུང་སྟེ་སྐྱིད་སྡུག་ལེགས་ཉེས། མཐོ་དམན་ཅི་བྱུང་ཡང་ཁྱེད་ལས་རེ་ལྟོས་གཞན་དུ་མེད་སྙམ་པས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་གནས་སུ་ཁས་ལེན་ཅིང་དམ་བཅའ་བ་ཡིན་ལ། མདོར་ན་སྐྱབས་འགྲོའི་ངོ་བོ་ཁས་ལེན་དང་དམ་བཅའ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་གལ་ཆེའོ། །

The essence of refuge is to acknowledge [the Three Jewels], committing oneself to them in order to be free of something that one holds in dread. Refuge should not be mistaken for some kind of request or prayer. To make a request is like eliciting the assistance of someone, asking for protection when something untoward occurs—as when a malefactor suborns an official in the hope of not being punished. By contrast, taking refuge, as described in the Sutralankara, consists of an acknowledgement and a commitment. It is a commitment to the Three Jewels and a resolution to accept them as one’s refuge. It is a clear decision that, henceforth, whatever happens good or bad, in joy or sorrow, whether one is raised up or brought low, one’s hope and trust are placed exclusively in the Three Jewels. It is crucial to understand that the essence of refuge is an acknowledgment and a commitment.

གསུམ་པ་དབྱེ་བ་ནི།

The Different Kinds of Refuge 3.1.3.

སྐྱབས་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་ཡོད་ཀྱང་འདིར་གཙོ་བོ་ཀུན་སློང་གིས་དབྱེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་སྐྱབས་འགྲོ་དང༌། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྐྱབས་འགྲོ་དང་གཉིས། འདས་པ་ལའང་ཐེག་དམན་དང་ ཐེག་ཆེན་གྱི་སྐྱབས་འགྲོ་གཉིས། ཐེག་ཆེན་ལ་ཡང་གནས་སྐབས་རྒྱུའི་སྐྱབས་འགྲོ་དང༌། མཐར་ཐུག་འབྲས་བུའི་སྐྱབས་འགྲོ་གཉིས་སོ། །

Although there is a way of classifying refuge according to the objects of refuge, the principal classification here has to do with the motivation with which one takes it. From this point of view, there are two kinds of refuge: worldly and world-transcending. World-transcending refuge comprises the refuge of the Hinayana and the refuge of the Mahayana. Mahayana refuge is further divided into causal refuge, which is provisional, and resultant refuge, which is ultimate.

བཞི་པ་སོ་སོའི་དོན་བཤད་པ་ལ།

The Explanation of Their Respective Meanings 3.1.4.

མདོ་རྒྱལ་མཚན་དམ་པ་ལས།

It is said in the Dhvajagra-sutra:

འཇིགས་པས་སྐྲག་པའི་མི་དག་གིས། །

ཕལ་ཆེར་རི་དང་ནགས་ཚལ་དང༌། ། ཀུན་དགའ་ར་བ་ལྗོན་ཤིང་དང༌། ། མཆོད་རྟེན་རྣམས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ། ། སྐྱབས་དེ་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་ཏེ། ། སྐྱབས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །

སྡུག་བསྔལ་ཆེ་ལས་ཐར་མི་འགྱུར། །

People when alarmed by fears
Turn mostly to the hills or woods
And have recourse to trees or sacred groves,
In holy places taking sanctuary.
All these are not the best of refuges
And all who thus rely on them
Will not be freed from suffering.

ཅེས་པ་ལྟར། །གནས་སྐབས་ནད་གདོན་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཕྲན་བུ་ཙམ་ལ་སྐྲག་ནས་རི་དང་ནགས་ཚལ་སོགས་ཀྱི་ལྷ་དང༌། དབང་ཕྱུག་དང་ཚངས་པ་ཁྱབ་འཇུག་དང་སྡེ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐྱབས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱོབ་པ་ལྟ་ཅི་སྟེ་གནས་སྐབས་ཀྱི་འཇིགས་པ་ལས་སྐྱབས་པར་ཡང་མ་ངེས་པས་གཙོ་བོའམ་མཆོག་མིན་ལ། དེ་ལ་སྐྱབས་ཡུལ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཡིན་ཀྱང་བསམ་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་སྐྱབས་འགྲོ་ཡིན་ནོ། །

As it is said, when alarmed by minor and imminent adversities, such as illness or evil forces, people take refuge in the gods of the mountains or the forest, in Ishvara, Brahma, and Vishnu, as well as in the eight classes of spirits.[p.84]The Nectar of Manjushri's Speech
Blankleder, Helena, and Wulstan Fletcher (Padmakara Translation Group), trans. The Nectar of Manjushri's Speech: A Detailed Commentary on Shantideva's Way of the Bodhisattva. By Kunzang Pelden. Boston: Shambhala Publications, 2010. But how can such entities protect them from all their sufferings? It is not even certain that they can keep them from temporary dangers. They are not the supreme refuge. On the other hand, even refuge in the Three Jewels, if taken with an ordinary, worldly motive, is no more than a worldly refuge.

འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྐྱབས་འགྲོ་ལའང༌། ཐེག་དམན་གྱི་སྐྱབས་འགྲོ་ནི་རྐང་གཉིས་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་སངས་རྒྱས་ཞེས་རྐང་གཉིས་མི་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་རྒྱལ་བ་ཐུབ་པ་ལྟ་བུ་མཆོག་གི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟེ། ཐུགས་ཆོས་སྐུ་དང་སྐུ་ལུས་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་སངས་རྒྱས་དང༌། ཞི་བ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་དམ་པའི་ཆོས་ཞེས། སྤང་བྱ་ཉོན་མོངས་ས་བོན་དང་བཅས་པ་སྤངས་པའི་སྤང་བའམ་མྱང་འདས་སམ་འགོག་པ་ཆོས་དང༌། ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་དགེ་འདུན་ཞེས་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་དུ་སྔར་མེད་གསར་དུ་འདུས་པའི་རྟོགས་པ་དེ་འགྲོ་བ་ལྷ་དང་བཅས་པས་ལམ་བདེན་དང་གང་ཟག་གཉིས་སོ་སོར་དབྱེ་བར་མི་ནུས་པས་[p.238]Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990)
Slob dpon zhi ba lha and Mkhan po kun dpal. Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa. Khreng tu'u: Si khron mi rigs dpe skrun khang, 1990. འདུས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་དགེ་འདུན་ཡིན་ཏེ། སང་ག་འདུས་པ་ལའོ་ཅེས་སོ། །འདུས་པ་གཞན་ནི་སྐྱེས་པའི་ཐ་མ་འཆི། འདུས་པའི་ཐ་མ་འབྲལ་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པས་མཆོག་མ་ཡིན་ནོ། །དེའང་སློབ་པ་རྒྱུན་ཞུགས་ཕྱིར་འོང་ཕྱིར་མི་འོང་གསུམ་དང༌། མི་སློབ་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་བཞིའོ། །

Concerning world-transcending refuge, the refuge of the Hinayana is the Three Jewels defined as follows. “The Buddha, the greatest of humankind” is the Victorious Shakyamuni, the supreme nirmanakaya—the Buddha, whose mind is the dharmakaya and whose body is the rupakaya. “The sublime Dharma, the highest peace and absence of all desire and attachment” is the elimination of all afflictive emotions and their seeds. The Dharma is thus nirvana or cessation. “The Sangha, the supreme gathering” refers to the realization that is “gathered” in the mind of a person (from which it had been previously absent). Now no one, whether human or divine is able to separate the truth of the path from the person who realizes it. It is for this reason that the supreme gathering is the Sangha (for “sangha” means gathering). Other gatherings are not supreme, for it is said, among other things, that “all that is born will die at last; whatever comes together will finally disperse.” The Hinayana Sangha moreover consists of four groups of beings: the stream-enterers, the once-returners and the nonreturners, all of whom are on the path of learning; and the Arhats, who are on the path of no-more-learning.

དེ་ལྟ་བུའི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཀུན་སློང་རང་ཉིད་སྲིད་པ་འཁོར་བའི་འཇིགས་པ་ལ་སྐྲག་ནས་ཕུང་པོ་ལ་གཤེད་མ་རལ་གྲི་ཐོགས་པ་ལྟ་བུ་དང༌། ཁམས་ལ་སྦྲུལ་གདུག་ལྟ་བུ་སོགས་སུ་བལྟས་ཏེ། དེ་ལས་གྲོལ་བར་འདོད་པའི་བསམ་པས་གནས་སྐབས་དུས་ཇི་སྲིད་འཚོ་བའི་བར་དང་མཐར་ཐུག་རང་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །

When, in the context of the Hinayana, one takes refuge in the Three Jewels as just described, one is motivated by fear of the perils of samsara. The skandhas seem as terrible as an executioner armed with a knife, and the dhatus are like poisonous serpents. Wishing to be liberated from them, one takes refuge for as long as one lives, on the relative level, and until the result of the path is gained, on the ultimate level.

ཐེག་ཆེན་གྱི་སྐྱབས་འགྲོ་ནི། མ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་དྲག་པོ་ཤས་མི་བཟོད་པ་བསྐྱེད་ནས་སྙིང་རྗེ་སར་མི་བཞག་པར་དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལས་སྒྲོལ་བར་བྱ་དགོས་ལ་དེ་ཡང་རང་ཉིད་མ་གྲོལ་བར་གཞན་སྒྲོལ་མི་ནུས་པས། རང་གཞན་ཐམས་ཅད་སྲིད་ཞིའི་འཇིགས་པ་ལས་སྒྲོལ་ཕྱིར་ཐེག་ཆེན་གྱི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་མ་ཐོབ་བར་དུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལའང་གནས་སྐབས་རྒྱུས་སྐྱབས་འགྲོ་དང༌། མཐར་ཐུག་འབྲས་བུའི་སྐྱབས་འགྲོ་གཉིས་ལས།

When, in the Mahayana, one goes for refuge, one cultivates an unbearably powerful compassion for beings, who have been one’s mothers in the past and whose number is as boundless as the sky is vast. But it is not enough to feel compassion for them; one must be determined and decide to liberate them from their suffering. As long as one is not free oneself, however, one is powerless to bring others to freedom. Consequently, in order to free oneself and others from the perils of both samsaric existence and the peace of nirvana, one takes refuge in the Three Jewels, according to the Mahayana, until one gains enlightenment. This refuge consists of causal refuge, which is provisional, and also of resultant refuge, which is ultimate.[p.85]The Nectar of Manjushri's Speech
Blankleder, Helena, and Wulstan Fletcher (Padmakara Translation Group), trans. The Nectar of Manjushri's Speech: A Detailed Commentary on Shantideva's Way of the Bodhisattva. By Kunzang Pelden. Boston: Shambhala Publications, 2010.

དང་པོ་༼གནས་སྐབས་རྒྱུས་སྐྱབས་འགྲོ་༽ནི།

An Explanation of Provisional Causal Refuge 3.1.4.1.

རང་གཞན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྲིད་ཞིའི་འཇིགས་པ་ལས་སྒྲོལ་བའི་ཕྱིར་དུ་གཞན་རྒྱུད་ལ་བྱོན་ཟིན་གྱི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་[p.239]Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990)
Slob dpon zhi ba lha and Mkhan po kun dpal. Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa. Khreng tu'u: Si khron mi rigs dpe skrun khang, 1990. སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཐུན་མོང་ལྟར་བཤད་ན་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པས་སྔོན་དང་པོ་ཐུགས་བསྐྱེད་དེ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་ཚོགས་བསགས་ནས། མཐར་རྒྱལ་པོ་ཟས་གཙང་གི་སྲས་སུ་འཁྲུངས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཤིང་དྲུང་དུ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་རྒྱལ་བ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ལྟ་བུ་རང་རྒྱུད་ལས་ཐ་དད་པའི་སངས་རྒྱས་སྐུ་བཞིའམ་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་དང༌། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་སེམས་ཀྱི་ཐུགས་རྒྱུད་ན་བཞུགས་པའི་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་ཆོས་དམ་ཆོས་དཀོན་མཆོག་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་རྗེ་བཙུན་འཇམ་པའི་དབྱངས་དང༌། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་རང་ལས་ཐ་དད་པའི་དགེ་འདུན་ཏེ་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་དང་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའོ། །

In order to liberate oneself and others from the perils of existence and peace, one takes refuge in the Three Jewels [considered to be] outside oneself. How is this done? According to the general explanation, one takes refuge in the Three Jewels defined in the following manner. The Jewel of Buddha is the enlightened being who possesses the three or four kayas and is something distinct from one’s own mind, such as the Teacher Shakyamuni. He first cultivated bodhichitta and accumulated merit for three countless kalpas. Eventually, he took birth as the son of King Shuddhodana, and at length attained enlightenment beneath the bodhi tree. The Jewel of Dharma is the sublime Doctrine of transmission and realization, which dwells in the minds of the Buddhas and Bodhisattvas. Finally, the Jewel of Sangha is an assembly that is different and separate from oneself, namely, the Bodhisattvas who have attained the ground of realization from which there is no regression, such as the venerable Manjushri, Maitreya, and so on.

གཉིས་པ་འབྲས་སྐྱབས་ནི།

An Explanation of Ultimate Resultant Refuge 3.1.4.2.

མགོན་པོ་བྱམས་པས། འདི་ནི་དེ་དངོས་འདོད་པས་ཁས་ལེན་དེ་ཡང་སྙིང་བརྩེ་ལས་རིག་བྱ། ཞེས་པ་ལྟར། རང་གཞན་གྱི་སྲིད་ཞིའི་རྒུད་པ་སེལ་ཕྱིར་མཐར་ཐུག་གི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་རང་རྒྱུད་ལ་སྒྲུབ་པར་དམ་བཅའ་བ་ཡིན་ལ། མཐར་རང་རྒྱུད་ལ་མཆོག་གསུམ་དེ་གྲུབ་པ་ན་སྲིད་ཞིའི་འཇིགས་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན་པས་སྐྱབས་གནས་མཐར་ཐུག་ཀྱང་དེ་ཡིན་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མ་ལས།

As the Protector Maitreya said (in the Sutralankara), “It should be understood that resultant refuge is the resolution whereby one pledges oneself, out of love and compassion, to buddhahood.” It is the pledge to accomplish within one’s own mind the ultimate Three Jewels as a means to avoiding for oneself and others the shortcomings of both existence and peace. When one finally accomplishes the Three Jewels within one’s own mind, one is delivered from all the fears and dangers of samsara and nirvana. Therefore resultant refuge is also ultimate refuge. As it is said in the Mahayana scripture, the Uttaratantra-shastra:

དམ་པའི་དོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡི། །

སྐྱབས་ནི་སངས་རྒྱས་ཉག་གཅིག་སྟེ། ། ཐུབ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཅན་ཕྱིར། །

ཚོགས་ཀྱང་དེ་ཡི་མཐར་ཐུག་[p.240]Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990)
Slob dpon zhi ba lha and Mkhan po kun dpal. Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa. Khreng tu'u: Si khron mi rigs dpe skrun khang, 1990. གོ །

Ultimately, only buddhahood is the refuge
Of all wandering beings.
For Buddha has the Dharma-body;
And ultimately he too is the Sangha.

ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །སྤྱིར་རྒྱུད་བླ་མའི་དོན་ཡང་སྐྱབས་འགྲོ་ལས་གཞན་མེད་པར་ཤེས་དགོས་ཤིང༌། ཁམས་བྱང་ཆུབ་ཡོན་ཏན་ཕྲིན་ལས་བཞིས་འབྲས་སྐྱབས་ཀྱང་བསྟན་པར་གསུངས། དེས་ན་རྒྱུའི་སྐྱབས་འགྲོས་སྲིད་ཞིའི་འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་སྒྲོལ་མི་ནུས་པས་སྐྱབས་མཐར་ཐུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །

It should be understood that generally speaking, the subject of the entire Uttaratantra-shastra is none other than refuge. For it is said that the four chapters dealing with the Buddha-nature, buddhahood, the qualities of buddhahood, and the activities of buddhahood constitute an exposition[p.86]The Nectar of Manjushri's Speech
Blankleder, Helena, and Wulstan Fletcher (Padmakara Translation Group), trans. The Nectar of Manjushri's Speech: A Detailed Commentary on Shantideva's Way of the Bodhisattva. By Kunzang Pelden. Boston: Shambhala Publications, 2010. of the resultant refuge.94The Uttaratantra-shastra is structured in a series of seven vajra points. The first three comprise an exposition of the Three Jewels, the remaining four correspond to the four chapters mentioned here: Buddha-nature, enlightenment, enlightened qualities, and enlightened activities. Causal refuge is not ultimate precisely because it is unable to protect one from all the fears and dangers of existence and peace.

དེ་ལྟར་ན་འབྲས་སྐྱབས་དང་སྨོན་སེམས་གཉིས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བས་ཁྱད་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་ལ་རང་ལས་ལྷག་པའི་བུ་བཞི་ཡོད་པ་ལས། མངོན་པ་རང་ལས་མཁས་པ་སློབ་དཔོན་བློ་གྲོས་བརྟན་པས་མདོ་རྒྱན་གྱི་འགྲེལ་ཆེན་ལས། སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་སྐྱབས་འགྲོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། །ཞེས་གཅིག་ཏུ་བཞེད། རྒྱ་གར་ཇོ་བོས་དམ་བཅའ་བའི་ལྕགས་ཀྱུ་གཉིས་ཡོད་མེད་དུ་བཞེད། ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་པོས། རང་དོན་དང་གཞན་དོན་གྱི་ཁྱད་ཡིན་གསུངས་པ་འདིའི་དགོངས་པ་ལ་བརྟགས་ན་ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་དུ་བཞེད་པ་ཡིན་ཏེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ཞེས་པའི་ལྡོག་པ་ནས་སེམས་བསྐྱེད་དང༌། བདག་གི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་པའི་ལྡོག་པ་ནས་སྐྱབས་འགྲོ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ནས་དབྱེ་བ་ཡིན་གསུངས་སོ། །

All this implies that resultant refuge and bodhichitta in intention are one and the same. One might therefore wonder whether there is any difference between them. The master Vasubandhu had four disciples by whom he was himself excelled. In his great commentary on the Sutralankara, Sthiramati, who was superior to Vasubandhu in his knowledge of Abhidharma, affirmed that resultant refuge and bodhichitta in intention come to the same thing. For he said, “The cultivation of bodhichitta is also called taking refuge.” On the other hand, Atisha asserted a difference between them according to the presence or absence of the two hooks, or aims, of the commitment.95That is, the commitment focused on oneself and the commitment focused on others. Finally, the omniscient Longchenpa said that the distinction between refuge and bodhichitta corresponds to the difference between aiming for the benefit of oneself and aiming for the benefit of others. It has been taught that if this view is examined, it may be reduced to the assertion that they are identical in their nature but different in their conceptual aspect. Insofar as there is the resolution to act “for the sake of all beings,” it is bodhichitta; but insofar as one is resolved “to attain perfect enlightenment,” it is (resultant) refuge. It is in this way that the two may be distinguished.

གཉིས་པ་གཞུང་དོན་ལ་

Refuge According to the Bodhicharyavatara 3.2.

སྤྱིར་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་སྐྱབས་འགྲོའི་ཁྱད་པར་མང་དུ་ཡོད་ཀྱང་འདིར་ཁྱད་པར་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་འཆད་པ་ལ། ཁྱད་པར་སོ་སོར་བཤད་པ་དང༌། ཐུན་མོང་དུ་འགྲོ་ཚུལ་བཤད་[p.241]Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990)
Slob dpon zhi ba lha and Mkhan po kun dpal. Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa. Khreng tu'u: Si khron mi rigs dpe skrun khang, 1990. པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་གཉིས་ལས།

Although there are numerous ways of considering the taking of refuge, whether at the Hinayana or Mahayana levels, in the present text it is discussed in three stages. There is an explanation of the Hinayana and Mahayana refuge, followed by a general explanation of how refuge is taken.

དང་པོ་ཐེག་དམན་གྱི་སྐྱབས་འགྲོ་བཤད་པ་ནི།

An Explanation of Hinayana Refuge 3.2.1.1.

བསམ་པ་རང་ཉིད་སྲིད་པ་འཁོར་བའི་འཇིགས་པ་ལས་གྲོལ་ཏེ་ཞི་བ་མྱང་འདས་ཐོབ་པའི་ཆེད་དུ་དུས་ཇི་སྲིད་འཚོ་བའི་བར་དུ་ཞེས་འདུལ་བའི་གཞུང་ནས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །སྐྱབས་ཡུལ་ནི་མཛོད་ལས།

It is said in the texts of the Vinaya that one takes refuge for as long as one lives in order to free oneself from the sorrows of samsaric existence and to attain the peace of nirvana. With regard to the object of refuge, it is said in the Abhidharmakosha:

གང་ཞིག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་འགྲོ་བ། །

སངས་རྒྱས་དགེ་འདུན་བྱེད་པའི་ཆོས། ། མི་སློབ་པ་དང་གཉིས་ཀ་དང༌། །

མྱ་ངན་འདས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ། །

Those who go for refuge in the Three,
Take refuge in the Dharma of no-further-learning[p.87]The Nectar of Manjushri's Speech
Blankleder, Helena, and Wulstan Fletcher (Padmakara Translation Group), trans. The Nectar of Manjushri's Speech: A Detailed Commentary on Shantideva's Way of the Bodhisattva. By Kunzang Pelden. Boston: Shambhala Publications, 2010.
And also in the Dharma of both learning and no-further-learning—
And this respectively brings forth the Buddha and the Sangha.
They take refuge in nirvana.

ཞེས་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་ལྷག་མ་སྟེ། རྒྱལ་པོ་ཟས་གཙང་གི་སྲས་རྒྱལ་བུ་དོན་གྲུབ་ཅེས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེས་ལམ་ལྔ་སྟན་ཐོག་གཅིག་ཏུ་བསྒྲོད་ནས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡིན་པས་སྐུ་ལུས་ནི་སྔར་རྒྱལ་བུ་དོན་གྲུབ་ལས་དབང་གིས་འཕང་པའི་སོ་སྐྱེས་ཀྱི་ལུས་དེ་ཡིན་པས་སྐྱབས་ཡུལ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱེ་སྨྲས་འདོད་པ་ཡིན་ལ། སྐྱབས་ཡུལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྒྱུད་ཀྱི་མི་སློབ་པའི་ལམ་བདེན་ཏེ་རྟོགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང༌། དགེ་འདུན་གྱི་སྐུ་ལུས་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་ལྷག་མ་ཡིན་ལ་སློབ་མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལམ་བདེན་ཏེ་རྟོགས་པ་ནི་དགེ་འདུན་ཡིན་ལ། སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་གྱི་ཐུགས་རྒྱུད་ན་སྒྲིབ་པ་སྤང་བས་སྤང་བའམ་མྱང་[p.242]Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990)
Slob dpon zhi ba lha and Mkhan po kun dpal. Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa. Khreng tu'u: Si khron mi rigs dpe skrun khang, 1990. འདས་སམ། འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་འགོག་བདེན་ཆོས་དང༌། དེ་ལྟ་བུའི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཐེག་དམན་གྱི་སྐྱབས་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །

As it is said (at the Hinayana level), the physical body of the Buddha was the residue of the truth of suffering. In being the son of King Shuddhodana, the Buddha was an ordinary man called Prince Siddhartha. He traversed the five paths “on a single seat” [beneath the bodhi tree] and attained perfect buddhahood. Because his body was that of an ordinary person, propelled by the former karma of Prince Siddhartha, it was not, for that very reason, an object of refuge. This is the belief of the Vaibhashikas. Consequently, the Buddha as an object of refuge is none other than the truth of the path of no-more-learning as realized by his fully enlightened mind. The Sangha as object of refuge consists of the realization of the paths of learning and no-more-learning present in the minds of the Sangha. For the bodies of the members of the Sangha are likewise the residues of the truth of suffering. The Dharma as object of refuge is the absence of defilement (which is now overcome) from the mind of the Buddha and from the minds of the Sangha—in other words, the state of nirvana, beyond suffering, the absence of desire and attachment which constitutes the truth of cessation. The Three Jewels are defined in this way as the objects of refuge at the Hinayana level.

གཉིས་པ་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྐྱབས་འགྲོ་ནི།

An Explanation of Mahayana Refuge 3.2.1.2.

བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་མཆིས་ཀྱི་བར། །

སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི། ། ཆོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི། །

ཚོགས་ལའང་དེ་བཞིན་སྐྱབས་སུ་མཆི། །

byang chub snying por mchis kyi bar/_/

sangs rgyas rnams la skyabs su mchi/_/ chos dang byang chub sems dpa' yi/_/

tshogs la'ang de bzhin skyabs su mchi/_/

Verse 2.26  ·  Verse tm

བསམ་པ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་ཆེད་དུ་དུས་འདི་ནས་བཟུང་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་ཏེ་སྙིང་པོ་ལ་མཆིས་ཀྱི་བར་དུ་སངས་རྒྱས་སྐུ་བཞི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །ལུང་དང་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་དམ་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་ཚོགས་ལའང་སྔ་མ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱབས་སུ་མཆི་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བཟང་སྤྱོད་ལས།

Until the essence of enlightenment is reached,

I go for refuge to the Buddhas. Also I take refuge in the Dharma

And in all the host of Bodhisattvas.

Shantideva says that we take refuge in the Buddhas who possess the four kayas and the five wisdoms. We take refuge with the wish that all beings, innumerable as the sky is vast, attain perfect buddhahood, and we do so until we have gained ultimate enlightenment ourselves. In the same way, we take refuge in the sublime Dharma of transmission and realization, as well as in the noble Sangha of the Bodhisattvas. Regarding the length of time during which we take refuge, we do so until, beneath a bodhi tree (on the level of outer appearances), we too attain perfect enlightenment for the sake of beings, and until, inwardly, our awareness, the sugatagarbha, becomes manifest in its natural state. It is said that all the Victorious Ones of the past, present, and future attain enlightenment beneath a bodhi tree (the bodhi tree at Vajrasana in India, in the case of the Buddhas of this[p.88]The Nectar of Manjushri's Speech
Blankleder, Helena, and Wulstan Fletcher (Padmakara Translation Group), trans. The Nectar of Manjushri's Speech: A Detailed Commentary on Shantideva's Way of the Bodhisattva. By Kunzang Pelden. Boston: Shambhala Publications, 2010. Fortunate Kalpa, or the tree called the Precious Illuminating Lotus, in the case of Amitabha and so forth). As it is said in the Bhadracharya-pranidhana:

བྱང་ཆུབ་ཤིང་དབང་དྲུང་དུ་དེ་མྱུར་འགྲོ། །

སོང་ནས་སེམས་ཅན་ཕན་ཕྱིར་དེར་འདུག་སྟེ། །

བྱང་ཆུབ་སངས་རྒྱས་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར། །

Promptly do they go beneath the bodhi tree
And sit there for the benefit of beings.
Attaining buddhahood, they excellently turn the wheel of Dharma.

ཅེས་པ་ལྟར་བསྐལ་བཟང་འདིའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ན་རྒྱ་གར་རྡོ་རྗེའི་གདན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དང༌། རྒྱལ་བ་འོད་དཔག་མེད་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་རིན་ཆེན་པདྨོ་རྣམ་པར་སྣང་བྱེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་མདོར་ན་དུས་གསུམ་གྱི་རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་གང་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་སངས་རྒྱས་པ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཕྱི་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོའི་ཤིང་དྲུང་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པ་བྱང་མ་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་དང༌།[p.243]Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990)
Slob dpon zhi ba lha and Mkhan po kun dpal. Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa. Khreng tu'u: Si khron mi rigs dpe skrun khang, 1990. ནང་རིག་པ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོའི་གནས་ལུགས་མ་ལུས་པ་མངོན་དུ་མ་གྱུར་བར་དུ་སྟེ། བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོའི་གནས་ལུགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མངོན་དུ་གྱུར་པ་སངས་རྒྱས་མ་གཏོགས་གཞན་འཕགས་ཆེན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གཟིགས་པ་ལྟར་མི་མཐོང་སྟེ། མགོན་པོ་བྱམས་པས།

The sugatagarbha in its true condition is perceived by the Buddhas alone. Not even the great Bodhisattvas can see it as the Buddhas do. The Lord Maitreya has said (in the Uttaratantra-shastra):

བཙས་པའི་ཁྱིམ་གནས་བུ་ཆུང་གིས། ། ཉི་མའི་གཟུགས་བཞིན་འཕགས་པས་ཀྱང༌། །

Even noble beings see it like the sun is seen
By newborn infants in their mother’s bower.

ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཐེག་ཆེན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ནི། དེ་ཉིད་ཀྱིས།

The object of refuge comprises the Three extraordinary Jewels of the Great Vehicle. Buddha is, as the Uttaratantra-shastra says:

འདུས་མ་བྱས་ཤིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །

གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྟོགས་མིན་པ། ། མཁྱེན་དང་བརྩེ་དང་ནུས་པར་ལྡན། །

དོན་གཉིས་ལྡན་པས་སངས་རྒྱས་ཉིད། །

Uncompounded and spontaneous,
Realized not through an external cause,
Possessed of wisdom, love, capacity:
Such is Buddha who has gained this twofold goal.

ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། །རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་འདུས་མ་བྱས་པ་དང༌། ཡོན་ཏན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང༌། གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྟོགས་པ་མིན་པར་སོ་སོར་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་གསུམ་རང་དོན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང༌། ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་གཟིགས་པས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ནས་དམིགས་པ་མེད་པའི་བརྩེ་བའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ལམ་སྟོན་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་ནུས་པ་གསུམ་གཞན་དོན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་དོན་གཉིས་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་དགེ་བའི་དབྱེ་བའི་ཡ་གྱལ་དུ་བྱས་པས་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ལྡན་གྱི་སངས་རྒྱས་སྐུ་བཞིའམ་སྐུ་གསུམ་མོ། །

Buddhahood is not compounded through causes and conditions, and its qualities are spontaneously accomplished. Neither is it realized through extrinsic circumstances; it is directly realized through self-cognizing awareness. Such are the three perfect qualities that apply to a Buddha’s own benefit. Moreover, since Buddhas perceive phenomena both in their nature and in their multiplicity, they have a knowledge of everything that is knowable. With a great compassion that loves unconditionally and beyond reference, they teach the path and have the power to dispel all suffering and afflictive emotion. These are their three perfect qualities that have a bearing on the welfare of others. The perfected benefits of oneself and others are counted as two distinct bases for the classification of these two sets of threefold qualities. The Buddha is therefore endowed with eight qualities96The Buddha’s eight qualities comprise three qualities related to his own benefit and three qualities related to the benefit of others. The combination of each group of three is regarded as a distinct quality, thus resulting in a sum total of eight qualities. and the three or four kayas.

ཆོས་ནི། དེ་ཉིད་ཀྱིས།

With respect to the Dharma, the Uttaratantra-shastra says:[p.89]The Nectar of Manjushri's Speech
Blankleder, Helena, and Wulstan Fletcher (Padmakara Translation Group), trans. The Nectar of Manjushri's Speech: A Detailed Commentary on Shantideva's Way of the Bodhisattva. By Kunzang Pelden. Boston: Shambhala Publications, 2010.

བསམ་མེད་གཉིས་མེད་རྟོག་མེད་པ། །

དག་[p.244]Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990)
Slob dpon zhi ba lha and Mkhan po kun dpal. Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa. Khreng tu'u: Si khron mi rigs dpe skrun khang, 1990. གསལ་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཉིད་ཀྱིས། ། གང་ཞིག་གང་གིས་ཆགས་བྲལ་བ། །

བདེན་གཉིས་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་ཆོས། །

It is inconceivable, free from two, and free from thought,
Pure and lucent, with the nature of an antidote,
Free from all attachment and from all attachment freeing:
Thus the Dharma is defined as twofold truth.

ཞེས་པས་རྣམ་རྟོག་གིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞི་བ་མཐར་ཐུག་པ་གསུམ་གང་ཞིག་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འགོག་བདེན་གྱི་ཡོན་ཏན་དང༌། དྲི་མས་དག་ཅིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་གསལ་བ་ཅན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་མཐར་ཐུག་པ་གསུམ་གང་གིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལམ་བདེན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ལྡན་རྟོགས་པའི་ཆོས་སོ། །

As the text says, the Dharma is beyond all conception. It is the pacification of karma and defilements as well as of discursive thought. These three ultimate qualities refer to the truth of cessation, defined as freedom from craving and desire. The Dharma is pure of stain; it is endowed with the light of wisdom and is a counteractive force against all defilements. These three ultimate qualities refer to the truth of the path, which delivers us from craving and desire. This is the Dharma of realization, which is defined in terms of two [of the four noble] truths and endowed with eight qualities.

འདི་ལ་ལེགས་པར་བརྟགས་ན་འགོག་བདེན་ནི་སྤང་བའི་ཆའམ་མེད་པ་ཡིན་པས་ན་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པས་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཇི་ལྟར་ཡིན་བསམ་ན། ལམ་བདེན་གྱིས་བཞག་པའམ་ལམ་བདེན་རྟོགས་པའི་ལག་རྗེས་ཡིན་པས་སམ་ལམ་བདེན་གྱིས་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་དབྱིངས་གང་ཞིག་ཡེ་ཤེས་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྟོང་པའམ་དབྱིངས་ལ་འགོག་པ་ཞེས་བཏགས་པ་ཡིན་པས་རྟོགས་པའི་ཆོས་སུ་བསྡུ་བ་ཡིན་ལ་འདི་ནི་གནད་དོན་གལ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་ཆོས་ལུང་དང༌།

If this point is examined with care, it will be found that because the truth of cessation consists in elimination or absence (of impurity), it does not constitute a realization (in a positive sense). Why then do we call it the Dharma of realization? Cessation is the result of the truth of the path; the former occurs when the latter is realized. In other words, it is through the truth of the path that the ultimate expanse free from craving is reached. And this ultimate expanse or emptiness, indivisible as it is from primordial wisdom, is called cessation. It is therefore included in the Dharma of realization—and this is a very important point. Finally, the Dharma of transmission of the Mahayana scriptures is the favorable condition for the Dharma of realization, and this is defined in terms of two [of the four] truths.

དགེ་འདུན་ནི་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་སྟེ། བྱམས་པས།

The Sangha consists of the noble Bodhisattvas residing on the Mahayana grounds of realization whence there is no regression. Maitreya has said (again in the Uttaratantra-shastra):

ཇི་ལྟར་ཇི་སྙེད་ནང་གི་ནི། །

ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་དག་པས་ན། ། བློ་ལྡན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཚོགས། །

བླ་མེད་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ཉིད། །

Their knowledge of the nature and the multiplicity of things,
And their inward primal wisdom is unstained.
And so the Sangha of the wise who never will regress
Has qualities that cannot be surpassed.

ཅེས་པས་གནས་[p.245]Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990)
Slob dpon zhi ba lha and Mkhan po kun dpal. Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa. Khreng tu'u: Si khron mi rigs dpe skrun khang, 1990. ལུགས་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་མངོན་སུམ་རྟོགས་པ་ཇི་ལྟ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། དེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་གཟིགས་པ་ཇི་སྙེད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། གཉིས་སུ་མེད་པར་ནང་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་རིག་པའི་ཡོན་ཏན་དང༌།

As the text says, these Bodhisattvas possess the three qualities of primordial wisdom. Because they have a direct realization of ultimate reality, the sugatagarbha, they have the primordial wisdom that knows the nature of[p.90]The Nectar of Manjushri's Speech
Blankleder, Helena, and Wulstan Fletcher (Padmakara Translation Group), trans. The Nectar of Manjushri's Speech: A Detailed Commentary on Shantideva's Way of the Bodhisattva. By Kunzang Pelden. Boston: Shambhala Publications, 2010. all things. And because they see that the sugatagarbha is present in all beings, they have the primordial wisdom that knows all that there is. These two wisdoms, which are inseparable, constitute awareness-wisdom. These three kinds of primordial wisdom constitute the qualities of the knowledge of the Bodhisattvas.

ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཉོན་ཤེས་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་གསུམ་མམ། ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཆགས་སྒྲིབ་ལས་གྲོལ་བ་དང༌། ཤེས་སྒྲིབ་ལས་གྲོལ་བ་ཐོགས་སྒྲིབ་ལས་གྲོལ་བ་དང༌། རང་འདོད་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བ་དམན་སྒྲིབ་ལས་གྲོལ་བ་གསུམ་ནི་གྲོལ་བའི་ཡོན་ཏན་གསུམ་དང་དྲུག་གམ་དབྱེ་གཞི་དབྱེ་བའི་ཡ་གྱལ་དུ་བྱས་པས་བརྒྱད་དོ། །

This primordial wisdom is free from the emotional and the cognitive veils, and also from the veil of meditative absorption. Being free from afflictive emotion, it is free from the obscurations arising from craving. Being free from the cognitive veils, it is free from the obscurations that are an impediment to knowledge. And being free from selfish aims, it is free from the obscurations of an inferior attitude. Thus the Bodhisattvas possess three qualities of freedom. All together, this comes to six qualities [three kinds of primordial wisdom and three freedoms], which, with the addition of the twin bases for the categories of knowledge and freedom, means that the Mahayana Sangha possesses eight qualities.

གཉིས་པ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ཚུལ་ནི།

The General Way of Taking Refuge 3.2.2.

སྟོན་པ་བླ་མེད་སངས་རྒྱས། །སྐྱོབས་པ་བླ་མེད་དམ་ཆོས། །འདྲེན་པ་བླ་མེད་དགེ་འདུན་ཅེས་པ་ལྟར། ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས་དངོས་ཆོས་ཡིན་ཏེ། ངས་ནི་ཁྱོད་ལ་ཐར་པའི་ཐབས་བསྟན་པས། །ཐར་པ་རང་ལ་རག་ལས་བརྩོན་པར་གྱིས། །ཞེས་དང༌།

In accordance with the formula “The Buddha is the teacher unsurpassed; the sacred Dharma is the guardian unsurpassed, the Sangha is the leader unsurpassed,” the actual protector or refuge for beginners is in fact the Dharma. The Buddha said, “I have taught you the methods that lead to liberation. Practice with diligence; your liberation depends on you.” He also said:

ཐུབ་རྣམས་སྡིག་པ་ཆུ་ཡིས་མི་འཁྲུད་ལ། །

འགྲོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཕྱག་གིས་མི་སེལ་ཞིང༌། ། ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པ་གཞན་ལ་སྤོ་མིན་ཡང༌། །

ཆོས་ཉིད་ཞི་བ་བསྟན་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར། །

The Sage does not wash sins away with water,
Nor wipe away the pain of beings with his hands.
His realization he does not transfer to others,
He frees by showing them the peace of ultimate reality.

ཅེས་གསུངས་པས་དམ་པའི་ཆོས་རང་གིས་བསྒྲུབ་ན་འཁོར་བ་དང་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་ལས་རང་ཉིད་སྐྱོབས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཐ་ན་ཉིན་ཞག་ཕྲུག་གཅིག་ལ་[p.246]Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990)
Slob dpon zhi ba lha and Mkhan po kun dpal. Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa. Khreng tu'u: Si khron mi rigs dpe skrun khang, 1990. བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་བསྲུང་བའི་གང་ཟག་དེས་ཉིན་དེར་རང་རྒྱུད་ཉེས་ལྟུང་ལས་སྐྱབས་ནས་ཕྱི་མ་ལྷ་ཡུལ་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང༌། དེ་ལྟར་ན་ལས་དང་པོ་པའི་སྐྱབས་དངོས་དམ་པའི་ཆོས་ཡིན་པས་དེ་མ་གཏོགས་པར་སྐྱབས་གནས་གཞན་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་དངོས་སུ་སྐྱོབས་མི་ནུས་པས་སྐྱོབས་པ་བླ་མེད་དམ་པའི་ཆོས་ཞེས་གསུངས་པས་ན།

This means that deliverance from the sufferings of samsara and the lower realms comes from accomplishing the sublime Dharma. Those who observe the eight-precept upavasa vow even for a single day protect their minds throughout that day from all faults and downfalls; and in a future life they will be born in a celestial realm. Therefore, the true refuge for beginners is the sacred Dharma. The other two Jewels are in themselves unable to give them such protection, and this is why the sacred Dharma is described as the unsurpassable refuge or protection.[p.91]The Nectar of Manjushri's Speech
Blankleder, Helena, and Wulstan Fletcher (Padmakara Translation Group), trans. The Nectar of Manjushri's Speech: A Detailed Commentary on Shantideva's Way of the Bodhisattva. By Kunzang Pelden. Boston: Shambhala Publications, 2010.

གསང་སྔགས་རྙིང་མ་བས། སྐྱབས་ཡུལ་དུ་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པ་གསུམ་དང༌། རྩ་རླུང་ཐིག་ལེ་གསུམ་དང༌། ངོ་བོ་རང་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་གསུམ་སོགས་གསུངས་པ་ནི། རང་ལུས་ཀྱི་རྩ་ཐིག་རླུང་གསུམ་དག་པར་བྱེད་བསམ་ནས་དམ་བཅས་པ། དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པས་རྩ་དག་པ་སྤྲུལ་སྐུ་སོགས་རང་གཞུང་ནས་བཤད་པའི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ལ།

In the Nyingma tradition of the Secret Mantra, on the other hand, it is said that the object of refuge is bliss, clarity, and absence of thought, or the channels, wind-energies, and essence-drops, or again the ultimate nature, its natural expression, and “compassion” [that is, its creative power] and so forth. [Refuge is thus] the wish and commitment to purify the channels, wind-energies, and essence-drops of the body. Through such a practice, the result is accomplished as set forth in the texts (for example, the nirmanakaya, that is, the purified channels).

གཞན་དུ་སྐྱབས་འགྲོ་དང་གསོལ་འདེབས་ཀྱི་ཁྱད་མ་ཤེས་པར་རྩ་ཐིག་རླུང་གསུམ་རང་ལུས་ན་གནས་པས་དེ་ལ་བདག་སོགས་སྐྱབས་པར་མཛད་དུ་གསོལ་ཞེས་རེ་བ་བཅའ་ས་མེད་པས་མདོར་ན་གསོལ་འདེབས་དང་སྐྱབས་འགྲོའི་ཁྱད་པར་ལས་དང་པོ་པའི་སྐྱབས་གནས་དངོས་ཆོས་ཡིན་པ་དང༌། ཆོས་དེ་ཡང་རང་རྒྱུད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱེད་དགོས་པ་ནི། གནད་དམ་པ་ཡིན་པས་ཤེས་པ་གལ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྐྱབས་འགྲོའི་ངོ་བོ་རང་གི་སེམས་ལ་དམ་བཅའ་བ་དང་མཆོག་གསུམ་ལས་དམ་པའི་ཆོས་ལས་དང་པོ་པའི་སྐྱབས་དངོས་ཡིན་པ་དང༌། དེའང་རང་གིས་སྒྲུབ་པར་དམ་བཅའ་བའི་གནད་དེ་མ་གཏོགས་པར་གསང་སྔགས་རྙིང་མ་པའི་སྐྱབས་ཡུལ་གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་དག་ལ་དགག་པ་བརྗོད་པ་ནི། རང་བསམ་གཏན་ཡང་སྤྱིར་[p.247]Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990)
Slob dpon zhi ba lha and Mkhan po kun dpal. Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa. Khreng tu'u: Si khron mi rigs dpe skrun khang, 1990. སེམས་ཀྱི་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཀྱང་བསམ་གཏན་དེ་རང་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བའི་གྲོགས་སམ་ཐབས་ངག་གི་བཟླས་བརྗོད་དང་ནི་ལུས་ཀྱི་ཁ་ཟས་མེད། རྒྱབ་གོས་མེད་ལ་སོགས་པའི་དཀའ་ཐུབ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཀུན་ལ་ཡུན་རིང་པོའི་དུས་སུ་གོམས་ཤིང་སྤྱད་པར་བྱས་ཀྱང༌། སེམས་ན་འདོད་པའི་ཡུལ་སོགས་གཞན་ལ་གཡེངས་བས་ཤིང་ཁ་ཤོག་ལྕེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པས་བཟླས་བརྗོད་དང་དཀའ་ཐུབ་ལ་སོགས་པ་གང་བྱས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རིག་པའམ་མཁྱེན་པས་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པ་མེད་པར་གསུངས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་སྡུད་པའི་མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་འདོད་པ་ལ་སེམས་གཡེངས་པས་དཀའ་ཐུབ་དང་ཁ་ཏོན་ལ་སོགས་པ་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་དང༌། ཡུམ་ལས། སེམས་གཡེང་བས་ནི་བདག་གི་དོན་ཡང་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ན་གཞན་གྱི་དོན་ལྟ་ཅི་སྨོས། དེའི་ཕྱིར་སེམས་གཡེང་བའི་གོ་སྐབས་ནི་འགའ་ཙམ་ཡང་དབྱེ་བར་མི་བྱའོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཉིད་ཀྱིས་སྐྱབས་འགྲོ་དང་གསོལ་འདེབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མ་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་ན་རྙིང་མ་པ་ཁ་ཅིག་འགལ་སྤང་གི་ལན་ཀྱང་བརྗོད་མི་ཤེས་པར་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང༌། རང་གི་ཆོས་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་ནས་སྤོང་བ་སོགས་ཡོད་པ་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པའི་གནད་དེ་མ་གཏོགས་པས་ལན་པ་ཡིན་ནོ། །

Moreover, through being unaware of the difference between taking refuge and making prayers, one might pray the channels, wind-energies, and essence-drops, abiding in one’s body, to afford some kind of protection for oneself and so on. But these are not things in which to place one’s hopes. In brief, the difference between making a prayer and taking refuge lies precisely in the fact that the true object of refuge for beginners is the Dharma itself—the practice of the Dharma within one’s mind. It is crucial to grasp this essential point. To fail to understand that the essence of refuge is a mental pledge, and that, of the supreme Three Jewels, it is the sublime Dharma that is the true refuge for beginners; to fail to understand that refuge means a commitment to implement the teachings leads to a repudiation of the Mantrayana refuge of the Nyingma tradition as mentioned above. This is the result of not knowing the difference between taking refuge and making prayers. Certain people in the Nyingma school, unable to deal with criticisms regarding this question, lose their tempers and start to have doubts regarding their own teachings, and end up by rejecting them. This sort of thing happens simply through a failure to understand the important points mentioned above.

འོ་ན་ཆོས་སྐྱབས་དངོས་ཡིན་ན་སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་གཉིས་སྐྱབས་གནས་སུ་བརྗོད་པ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་མ་བྱོན་ན་རང་རེ་རྨོངས་པས་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་མི་ཤེས་པས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིས་རང་གང་ལས་གཤེགས་པའི་ལམ་དེ་མ་ནོར་བ་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱང་སྐྱབས་ཡིན་ནོ། །དགེ་འདུན་ནི་རང་རེ་སྙིགས་མའི་སེམས་ཅན་སྟོན་པའི་ཞལ་རས་མཇལ་བའི་སྐལ་བ་མེད་པ་རྣམས་ཡང་དག་པས་ཐར་པའི་ལམ་དུ་འདྲེན་པར་བྱེད་པས་ན་སྐྱབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྟོན་པ་ལམ་གྲོགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་དགོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན། བདག་གི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཡིན་པས་དེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་སྒྲུབ་པ་མ་གཏོགས་ཕྱི་རོལ་མུ་སྟེགས་པའི་སྟོན་པ་རྣམས་དང༌། རང་རེའི་ཕ་མ་ཉེ་འབྲེལ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མིན་གྱི་དགྲ་ལ་མི་ཉན་བསམ་ནས་དམ་བཅའ་བ་དང༌། བདག་གི་ལམ་ཆོས་ཡིན་པས་རྒྱལ་བའི་བཀའ་བཞིན་དུ་དམ་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་མ་གཏོགས། འཇིག་རྟེན་པའི་བྱ་བ་ངན་པ་ཚོང་དང་སོ་ནམས་དགྲ་འདུལ་གཉེན་སྐྱོངས་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་བསམ་པས་དམ་བཅའ་བ་དང༌།

Given that the true refuge is the Dharma, what is the point, one might ask, of describing the Buddha and Sangha also as objects of refuge? But the fact is that, if there had been no Buddha, we would still be in ignorance and would have no inkling of what we call the Dharma. Because he perfectly revealed to beings the faultless path that he himself had traversed, the Buddha is also an object of refuge. As for the Sangha, the truth is that we, the inhabitants of a decadent age, have not been fortunate enough to meet the Buddha in person. Nevertheless, the Sangha guides us on the authentic path of liberation. Therefore the Sangha too is our object of refuge. Consequently, we must take refuge in the Three Jewels, our Teacher, our Path, and our Companions. Since our teacher is the Buddha, we promise that we will only act and practice according to his instructions. We will pay[p.92]The Nectar of Manjushri's Speech
Blankleder, Helena, and Wulstan Fletcher (Padmakara Translation Group), trans. The Nectar of Manjushri's Speech: A Detailed Commentary on Shantideva's Way of the Bodhisattva. By Kunzang Pelden. Boston: Shambhala Publications, 2010. no heed to the expositions of non-Buddhist teachers—or for that matter to the words even of those close to us, parents and relatives, should they be opposed to the Dharma. Since our path is the sublime Dharma, we pledge ourselves to the practice of it, according to the instructions of the Victorious One; and we will refrain from implicating ourselves in negative worldly pursuits, such as commerce, farming, the defeat of our enemies, and the biased protection of our friends.

དགེ་འདུན་ལ་གྲོགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་སྟེ། [p.248]Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990)
Slob dpon zhi ba lha and Mkhan po kun dpal. Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa. Khreng tu'u: Si khron mi rigs dpe skrun khang, 1990. བདག་གི་གྲོགས་ནི་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་ཡིན་ཏེ་དཔེར་ན་ལྷ་ས་ལྟ་བུ་འགྲོ་ན་སྒར་དཔོན་དེས་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་བྱེད་དེ་འགྲོ་ན་གྲོགས་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་དེར་མི་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་ཡང་དེ་ཙམ་མི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་གྲོགས་མིན་པ་ལྟར། འཇིག་རྟེན་པའི་བྱ་བ་ངན་པ་ཆོས་བརྒྱད་ལ་གཡེང་བས་སྐྱ་སེར་སུ་ཡིན་ཀྱང་དེ་དག་དང་ཁ་བློ་སྤྱོད་གསུམ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་ཏུ་མི་བྱེད། དེར་མ་ཟད་ཉན་རང་ཡང་བདག་གི་གྲོགས་མིན་ལ། བདག་གིས་ནི་རྒྱལ་སྲས་བྱང་སེམས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་གྱི་རྗེས་སུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསླབ་ལ། དེ་དག་ནི་བདག་གི་གྲོགས་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཆོས་ལམ་ལས་བདག་བསྒྱུར་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དང་མི་འགྲོགས་སོ་སྙམ་ནས་དམ་བཅའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སྟོན་པ་ལམ་གྲོགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་གནད་དམ་པ་ཡིན་ནོ། །

Taking refuge in the Sangha (that is, the assembly of noble Bodhisattvas) and regarding them as our companions may be described in the following terms. If we go to Lhasa, our companions will be those who follow the lead of the caravan-chief. They will not be those who stay behind and do not make the journey, or who do not go the whole distance (though they may be traveling in the same direction). In the same way, we do not associate, whether in thought, word, or deed, with those (be they lay people or ordained clergy) who are swept away by evil, mundane activities associated with the eight worldly concerns. Similarly, we do not keep company with the Shravakas or Pratyekabuddhas. It is essential to train ourselves and follow in the footsteps of the noble Bodhisattvas, the children of the Buddha. For it is they who are our true companions. We should come to a firm decision and resolve to keep aloof from those who will lead us away from the path of Dharma. We can see therefore that to take refuge in the Three Jewels as our Teacher, Path, and Companions is a point of vital importance.

༼བསླབ་བྱ།༽

Refuge Precepts 3.2.3.

དེ་ལྟར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་མི་འོང་བར་རང་ཉིད་ཀྱིས་སློབ་དཔོན་གྱི་མདུན་ནས་སྐྱབས་འགྲོའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་དགོས། བླངས་ནས་ཀྱང་བསླབ་བྱ་རྣམས་བསྲུང་དགོས་པས་དེ་ལ་ཐུན་མིན་གྱི་དང༌། ཐུན་མོང་གི་བསླབ་བྱ་གཉིས། དང་པོ་༼ཐུན་མིན་༽ལ། དགག་པའི་དང༌། བསྒྲུབ་པའི་དང༌། ཆ་མཐུན་གྱི་བསླབ་བྱ་གསུམ་ལས།

It is not enough simply to know about refuge; we must actually take the refuge commitments properly in the presence of a teacher. And once taken, the commitments must be kept. The refuge precepts are of two kinds: common and particular, the latter having to do with: actions to be avoided, actions to be implemented, and additional precepts.

དང་པོ་༼དགག་པ་༽ནི། སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་ནས་འཁོར་བར་འཁོར་བའི་ལྷ་ལ་གཏན་གྱི་སྐྱབས་སུ་བཟུངས་ནས་ཕྱག་མཆོད་མི་བྱ། ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་ནས་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་འཚེ་མཚན་རྨི་ལམ་དུ་ཡང་མི་བྱ་བར་ཅི་ནུས་སུ་འབད་པས་བསྲུང༌། དགེ་[p.249]Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990)
Slob dpon zhi ba lha and Mkhan po kun dpal. Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa. Khreng tu'u: Si khron mi rigs dpe skrun khang, 1990. འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་ནས་མུ་སྟེགས་ཅན་དངོས་དང་རང་གི་བླ་མ་དང་ཆོས་ལ་མི་དད་ཅིང་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་མི་འགྲོགས།

The precepts concerning actions to be avoided are as follows. Once we have taken refuge in the Buddha, we should no longer take permanent refuge in the worldly gods (who are themselves caught in the circle of existence), nor should we pay homage to them. Once we have taken refuge in the Dharma, we should do no harm to any living being (even in our dreams) but protect them as much as we can. Once we have taken refuge in the Sangha, we should no longer associate with those who hold extreme[p.93]The Nectar of Manjushri's Speech
Blankleder, Helena, and Wulstan Fletcher (Padmakara Translation Group), trans. The Nectar of Manjushri's Speech: A Detailed Commentary on Shantideva's Way of the Bodhisattva. By Kunzang Pelden. Boston: Shambhala Publications, 2010. views, nor with those who criticize our teacher and the teachings, and have no faith in them.

གཉིས་པ་༼བསྒྲུབ་པ་༽ནི། པད་དཀར་ལས།

With regard to the precepts to be implemented, it is written in the Pundarika-sutra:

སྐུ་གཟུགས་རྣམ་པ་མང་པོར་དེ་སྤྲུལ་ནས། ། འགྲོ་བ་དགེ་ལ་སྦྱོར་བའི་དོན་མཛད་དོ། །

Appearing in a host of different forms,
The Buddha urges virtue on all wandering beings.

ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་རྟེན་དང༌། ཐུགས་རྟེན་སཱཙྪའི་ཆགས་དུམ་ཙམ་ལ་ཡང་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་གི་འདུ་ཤེས་བཞག་སྟེ་མ་གུས་པ་སྤངས་གུས་པས་མཆོད་སྤྱི་བོས་བཏེག །གཙང་སར་འཇོག །

Accordingly, we should consider all likenesses of the Buddha, even a fragment of a clay image or tsa-tsa, as representations of the enlightened mind, as the Jewel of Buddha; and we should rid ourselves of any kind of disrespect. Instead, we should devotedly make offerings before them, lift them to our heads, and keep them in a clean place.

ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་ནས་ཆོས་ཡི་གེ་འབྲུ་གཅིག་ཡན་ཆད་ལ་ཆོས་དཀོན་མཆོག་གི་འདུ་ཤེས་བཞག་སྟེ་མ་གུས་པ་སྤང་ཞིང་གསུང་རབ་ཡི་གེས་ལྗེན་དུ་འཇོག་པ་དང༌། འགོམ་ཡུག་དང༌། གཞན་ཡང་ཡིག་སྡེབ་བསྒྱུར་བའི་ཚེ་མཛུབ་མོ་མཆིལ་མས་བསྒོས་པ་དང༌། སོ་དྲེག་སོགས་ཀྱིས་མི་གཙང་བ་སྤང་ནས་གུས་པར་བྱེད་དགོས་ཏེ། སྙན་གྱི་གོང་རྒྱན་དུ།

Once we have taken refuge in the Dharma, we should consider even a single syllable of the teaching as the Jewel of Dharma and avoid any kind of disrespect; we should never put texts on the ground and never walk over them. When turning the pages of the books, we should never lick our fingers and make stains on the text. Instead, books should be treated with reverence. As it is said in the Ear-tip Jewel Scripture:

ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མར་གྱུར་པ་ན། །

ང་ཉིད་ཡི་གེའི་གཟུགས་སུ་གནས། ། ང་ཡིན་སྙམ་དུ་ཡིད་བྱོས་ལ། །

དེ་ཚེ་དེ་ལ་གུས་པར་གྱིས། །

In the final cycle of five hundred years,
I shall remain in form of written letters.
Consider them as me and reverence them.

ཞེས་དང༌། །གཎྜིའི་མདོ་ལས། ཡུམ་ཆེན་མོ་ནི་གཎྜིའི་གཟུགས་ཀྱིས་བཞུགས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །

And in the Ganti-sutra, it is said that the Great Mother will take the form of the wooden ganti.97The “Great Mother” is a name for Prajnaparamita or transcendent wisdom. The ganti is a kind of wooden gong used to summon the monastic community to the temple.

དགེ་འདུན་ལ་ཡང་རབ་བྱུང་གི་རྟགས་སྐ་རགས་སེར་པོ་བཅིང་བ་ཡན་ཆད་དང༌། ཐ་ན་ལྷན་པ་དམར་སེར་ཙམ་ལ་ཡང་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་གི་འདུ་ཤེས་བཞག་སྟེ་གུས་པར་བྱེད་དགོས་སོ། །དེ་སྐད་དུ།

Regarding the Sangha, we should consider any symbol of the monastic order—be it no more than the yellow belt of a renunciant, or only a patch or yellow or red cloth—as the Jewel of Sangha and we should treat such objects with respect. It is said in the Ganti-sutra:

མ་འོངས་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་ནུབ་པའི་ཚེ། །

དམར་དང་སེར་པོའི་གོས་ཀྱི་རས་མ་ཀུན། ། [p.250]Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990)
Slob dpon zhi ba lha and Mkhan po kun dpal. Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa. Khreng tu'u: Si khron mi rigs dpe skrun khang, 1990. ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་དད་པའི་རྟེན་དུ་ཁྱེར། །

རི་རབ་རྩེ་རུ་མཆོད་རྟེན་བྱེད་པར་གསུངས། །

In future ages, at the sunset of the Sage’s teaching,
Any scraps of red or yellow cloth—
The gods themselves will take and keep them as supports of faith,
And on the summit of Mount Meru they will worship them.

གསུམ་པ་༼ཆ་མཐུན་གྱི་བསླབ་བྱ་༽ནི། རང་ལ་བླང་དོར་གྱི་གནས་སྟོན་པའི་བླ་མ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་དངོས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བཞག་སྟེ། ཞབས་ཏོག་བསྙེན་བཀུར་ལ་འབད། དེའི་བཀའ་སྩལ་བའི་གསུང་རྣམས་ལ་ཆོས་དཀོན་མཆོག་གི་འདུ་ཤེས་བཞག་སྟེ། ཅི་གསུང་དང་དུ་ལེན་ཞིང་གསུང་གི་ཟུར་ཙམ་ཡང་མི་བཅག །བླ་མའི་འཁོར་གྲྭ་སློབ་རྣམས་ལ་དགེ་འདུན་དངོས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བཞག་སྟེ་སྒོ་གསུམ་གུས་པས་བསྟེན་མི་མཉེས་པ་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་མི་བྱ་སྟེ། རྔ་བོ་ཆེའི་མདོར།

The additional or supplementary precepts are as follows. We should [p.94]The Nectar of Manjushri's Speech
Blankleder, Helena, and Wulstan Fletcher (Padmakara Translation Group), trans. The Nectar of Manjushri's Speech: A Detailed Commentary on Shantideva's Way of the Bodhisattva. By Kunzang Pelden. Boston: Shambhala Publications, 2010.think of all our teachers and spiritual friends, all who reveal what is to be done and what is to be avoided, as the very Jewel of Buddha. And we should strive to please and honor them. Their instructions should be regarded as the Jewel of Dharma, earnestly accepted in their entirety without the slightest trace of disobedience. We should consider all our teacher’s attendants and students as the very Jewel of Sangha, and we should keep them company, respecting them in thought, word, and deed, without irritating them even for an instant. It is written in the Mahabheri-sutra:

མྱ་ངན་མ་བྱེད་ཀུན་དགའ་བོ། །

སྨྲེ་སྔགས་མ་འདོན་ཀུན་དགའ་བོ། ། ང་ཉིད་ཕྱི་མའི་དུས་ཀྱི་ཚེ། ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཉིད་སྤྲུལ་ནས། །

ཁྱོད་ལ་སོགས་པའི་དོན་བྱེད་འགྱུར། །

Ananda do not sorrow!
Ananda do not weep!
In future I will come again, appearing as your spiritual friend
To act for your and others’ sake.

ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །གཉིས་པ་ཐུན་མོང་ནི། མངའ་རིས་པཎ་ཆེན་གྱིས།

The common precepts of refuge are described by Ngari Pandita Pema Wangyal:

སྲོག་དང་བྱ་དགར་དཀོན་མཆོག་གསུམ་མི་སྤང། །

དགོས་གལ་ཆེ་ཡང་ཐབས་གཞན་མི་འཚོལ་ཞིང༌། ། དུས་མཆོད་མི་བཅག་རང་གཞན་སྐྱབས་འགྲོར་འགོད། ། གར་འགྲོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ། །

ལྔ་རྣམས་ཐུན་མོང་བསླབ་བྱར་ཇོ་བོ་བཞེད། །

For bribes, or even to preserve your life, do not give up the rare and precious Jewels,
And in the greatest need do not rely on any other means.
Do not omit your offerings at the proper times.
Take refuge and lead others to the same.
Wherever you may go, pay homage to the Buddhas
Who preside in that direction.
These five are common precepts taught by Lord Atisha.

ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། །བླང་དོར་ཚུལ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟར་སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་ཕན་ཡོན་ནི། ཐར་པའི་ས་བོན་ཐེབ་པ་དང༌། ནང་པའི་གྲལ་དུ་ཚུད་པ་དང༌། འཇིགས་པ་ལས་སྐྱོབ་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ལ་[p.251]Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990)
Slob dpon zhi ba lha and Mkhan po kun dpal. Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa. Khreng tu'u: Si khron mi rigs dpe skrun khang, 1990. སོགས་པ་སྟེ། ཉི་མའི་སྙིང་པོའི་མདོ་ལས།

As explained, all this is what we should correctly implement or avoid. Taking refuge in the Three Jewels has the following benefits. It plants the seed of liberation; it places one within the Buddhist community; it protects from fear and from danger and brings about the attainment of buddhahood. Indeed, the benefits of refuge are unbounded. It is said in the Suryagarbha-sutra:

སངས་རྒྱས་སྐྱབས་སུ་སེམས་ཅན་དུ་འགྲོ་བ། །

བདུད་རྣམས་བྱེ་བས་བསད་པར་མི་ནུས་ཏེ། ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་ཤིང་བློ་ནི་འཁྲུགས་གྱུར་ཀྱང༌། །

དེ་ནི་ངེས་པར་སྐྱེ་བའི་ཕ་རོལ་འགྲོ། །

Even myriad demons cannot slay
The ones who go for refuge in the Buddha.
Their discipline may fail, their minds may be disturbed,
But it is sure that birth they will transcend.[p.95]The Nectar of Manjushri's Speech
Blankleder, Helena, and Wulstan Fletcher (Padmakara Translation Group), trans. The Nectar of Manjushri's Speech: A Detailed Commentary on Shantideva's Way of the Bodhisattva. By Kunzang Pelden. Boston: Shambhala Publications, 2010.

ཞེས་དང༌། །དྲི་མ་མེད་པའི་མདོ་ལས།

Finally, the Vimaladattaparipriccha-sutra says:

སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་བསོད་ནམས་གང༌། །

གལ་ཏེ་དེ་ལ་གཟུགས་མཆིས་ན། ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་ཀུན་བཀང་ནས། །

དེ་ནི་དེ་བས་ལྷག་པར་འགྱུར། །

If all the merit that accrues from refuge
Were to take material form,
The whole of space would be replete with it
And even then there would be more besides.

[edit]

[edit]

Weeraratne, D. Amarasiri. "Bodhicaryāvatāra." The Maha-Bodhi 79, nos. 2–3 (1971): 406–9.

Go to the page with the definition of 'Bodhicaryāvatāra'

Śāntideva (ཞི་བ་ལྷ་). Bodhicaryāvatāra [बोधिचर्यावतार]. byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa [བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ།]. [The Way of the Bodhisattva]. Tengyur, RKTST 3216 http://www.rkts.org/cat.php?id=3216&typ=2.

Go to the page with the definition of 'Bodhicaryāvatāra'

Bodhisattva - A person who seeks enlightenment for the sake of others. In Mahāyāna Buddhism, a Bodhisattva is a compassionate being who is training on the path to Buddhahood and aspires to eliminate the suffering of all beings and take all sentient beings to the state of enlightenment. The Mahāyāna sūtras including those on buddha-nature generally have Bodhisattvas as the main audience or interlocutors for the Buddha's discourses. Skt बोधिसत्त्व  Tib བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ།  Ch 菩薩  

Go to the page with the definition of 'Bodhisattvas'

Bodhisattva - A person who seeks enlightenment for the sake of others. In Mahāyāna Buddhism, a Bodhisattva is a compassionate being who is training on the path to Buddhahood and aspires to eliminate the suffering of all beings and take all sentient beings to the state of enlightenment. The Mahāyāna sūtras including those on buddha-nature generally have Bodhisattvas as the main audience or interlocutors for the Buddha's discourses. Skt बोधिसत्त्व  Tib བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ།  Ch 菩薩  

Go to the page with the definition of 'Bodhisattvas'

Bodhisattva - A person who seeks enlightenment for the sake of others. In Mahāyāna Buddhism, a Bodhisattva is a compassionate being who is training on the path to Buddhahood and aspires to eliminate the suffering of all beings and take all sentient beings to the state of enlightenment. The Mahāyāna sūtras including those on buddha-nature generally have Bodhisattvas as the main audience or interlocutors for the Buddha's discourses. Skt बोधिसत्त्व  Tib བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ།  Ch 菩薩  

Go to the page with the definition of 'Bodhisattvas'

Gotra - Disposition, lineage, or class; an individual's gotra determines the type of enlightenment one is destined to attain. Skt गोत्र  Tib རིགས་  Ch 鍾姓,種性  

Go to the page with the definition of 'rigs'

Nariman, Gushtaspshah Kaikhushro. "Shantideva." In Literary History of Sanskrit Buddhism: (From Winternitz, Sylvain Levi, Huber), 100-109. Bombay: Indian Book Depot, 1923. https://archive.org/details/literaryhistoryo00nariuoft/page/100/mode/2up.

Go to the page with the definition of 'Shantideva'

Karuṇā - Skt करुणा  Tib ཐུགས་རྗེ་  Ch 悲  

Go to the page with the definition of 'compassion'

Karuṇā - Skt करुणा  Tib ཐུགས་རྗེ་  Ch 悲  

Go to the page with the definition of 'great compassion'

Tathatā - Suchness itself, absolute reality, or thusness, as in the ultimate state of being of phenomena. Skt तथता  Tib དེ་བཞིན་ཉིད་  

Go to the page with the definition of 'suchness'

Bodhisattva - A person who seeks enlightenment for the sake of others. In Mahāyāna Buddhism, a Bodhisattva is a compassionate being who is training on the path to Buddhahood and aspires to eliminate the suffering of all beings and take all sentient beings to the state of enlightenment. The Mahāyāna sūtras including those on buddha-nature generally have Bodhisattvas as the main audience or interlocutors for the Buddha's discourses. Skt बोधिसत्त्व  Tib བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ།  Ch 菩薩  

Go to the page with the definition of 'byang chub sems dpa''

Bodhisattva - A person who seeks enlightenment for the sake of others. In Mahāyāna Buddhism, a Bodhisattva is a compassionate being who is training on the path to Buddhahood and aspires to eliminate the suffering of all beings and take all sentient beings to the state of enlightenment. The Mahāyāna sūtras including those on buddha-nature generally have Bodhisattvas as the main audience or interlocutors for the Buddha's discourses. Skt बोधिसत्त्व  Tib བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ།  Ch 菩薩  

Go to the page with the definition of 'byang chub sems dpa''

Bodhisattva - A person who seeks enlightenment for the sake of others. In Mahāyāna Buddhism, a Bodhisattva is a compassionate being who is training on the path to Buddhahood and aspires to eliminate the suffering of all beings and take all sentient beings to the state of enlightenment. The Mahāyāna sūtras including those on buddha-nature generally have Bodhisattvas as the main audience or interlocutors for the Buddha's discourses. Skt बोधिसत्त्व  Tib བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ།  Ch 菩薩  

Go to the page with the definition of 'byang chub sems dpa''

Bodhisattva - A person who seeks enlightenment for the sake of others. In Mahāyāna Buddhism, a Bodhisattva is a compassionate being who is training on the path to Buddhahood and aspires to eliminate the suffering of all beings and take all sentient beings to the state of enlightenment. The Mahāyāna sūtras including those on buddha-nature generally have Bodhisattvas as the main audience or interlocutors for the Buddha's discourses. Skt बोधिसत्त्व  Tib བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ།  Ch 菩薩  

Go to the page with the definition of 'Bodhisattva'

Bodhisattva - A person who seeks enlightenment for the sake of others. In Mahāyāna Buddhism, a Bodhisattva is a compassionate being who is training on the path to Buddhahood and aspires to eliminate the suffering of all beings and take all sentient beings to the state of enlightenment. The Mahāyāna sūtras including those on buddha-nature generally have Bodhisattvas as the main audience or interlocutors for the Buddha's discourses. Skt बोधिसत्त्व  Tib བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ།  Ch 菩薩  

Go to the page with the definition of 'Bodhisattva'

Bodhisattva - A person who seeks enlightenment for the sake of others. In Mahāyāna Buddhism, a Bodhisattva is a compassionate being who is training on the path to Buddhahood and aspires to eliminate the suffering of all beings and take all sentient beings to the state of enlightenment. The Mahāyāna sūtras including those on buddha-nature generally have Bodhisattvas as the main audience or interlocutors for the Buddha's discourses. Skt बोधिसत्त्व  Tib བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ།  Ch 菩薩  

Go to the page with the definition of 'Bodhisattva'

Bodhisattva - A person who seeks enlightenment for the sake of others. In Mahāyāna Buddhism, a Bodhisattva is a compassionate being who is training on the path to Buddhahood and aspires to eliminate the suffering of all beings and take all sentient beings to the state of enlightenment. The Mahāyāna sūtras including those on buddha-nature generally have Bodhisattvas as the main audience or interlocutors for the Buddha's discourses. Skt बोधिसत्त्व  Tib བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ།  Ch 菩薩  

Go to the page with the definition of 'bodhisattvas'

Bodhisattva - A person who seeks enlightenment for the sake of others. In Mahāyāna Buddhism, a Bodhisattva is a compassionate being who is training on the path to Buddhahood and aspires to eliminate the suffering of all beings and take all sentient beings to the state of enlightenment. The Mahāyāna sūtras including those on buddha-nature generally have Bodhisattvas as the main audience or interlocutors for the Buddha's discourses. Skt बोधिसत्त्व  Tib བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ།  Ch 菩薩  

Go to the page with the definition of 'bodhisattvas'

Bodhisattva - A person who seeks enlightenment for the sake of others. In Mahāyāna Buddhism, a Bodhisattva is a compassionate being who is training on the path to Buddhahood and aspires to eliminate the suffering of all beings and take all sentient beings to the state of enlightenment. The Mahāyāna sūtras including those on buddha-nature generally have Bodhisattvas as the main audience or interlocutors for the Buddha's discourses. Skt बोधिसत्त्व  Tib བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ།  Ch 菩薩  

Go to the page with the definition of 'bodhisattvas'

Tsukamoto, Keisho, Yukei Matsunaga, and Hirofumi Isoda, eds. "Śāntideva." In A Descriptive Bibliography of the Sanskrit Buddhist Literature. Vol. 3, Abhidharma, Madhyamaka, Yogācāra, Buddhist Epistemology and Logic, 250–69. Kyoto: Heirakuji-Shoten, 1990.

Go to the page with the definition of 'Śāntideva'

Lang, Karen. "Śāntideva." In Buddhist Philosophy from 600 to 750 A.D., edited by Karl H. Potter, 137–39. Vol. 21 of Encyclopedia of Indian Philosophies. Delhi: Motilal Banarsidass, 2017.

Go to the page with the definition of 'Śāntideva'

Goodman, Charles. "Śāntideva." In Stanford Encyclopedia of Philosophy. Accessed March 15, 2021. https://plato.stanford.edu/entries/shantideva/

Go to the page with the definition of 'Śāntideva'

Potter, Karl H., David J. Kalupahana, and Michael J. Sweet. "Śāntideva." In Buddhist Philosophy from 600 to 750 A.D., edited by Karl H. Potter, 516–25. Vol. 21 of Encyclopedia of Indian Philosophies. Delhi: Motilal Banarsidass, 2017.

Go to the page with the definition of 'Śāntideva'

Potter, Karl H. ed. "Śāntideva." In Bibliography: Part 1, Texts Whose Authors Can Be Dated; Authors Listed Chronologically, 5th through 9th Century. Encyclopedia of Indian Philosophies. Online edition. Last updated Apr 15, 2020. https://faculty.washington.edu/kpotter/xtxt2.htm.

Go to the page with the definition of 'Śāntideva'

Lele, Amod. "Śāntideva." In Internet Encyclopedia of Philosophy, edited by James Fieser and Bradley Dowden. Accessed Feb. 11, 2021. https://iep.utm.edu/santideva/.

Go to the page with the definition of 'Śāntideva'

Bodhi - Enlightenment or awakening. In Tibetan it is translated as "purified" (byang) and "perfected" (chub), which corresponds to Siddhartha Gautama's achievement of purifying all obscurations and perfecting or attaining all qualities associated with a buddha. Skt बोधि  Tib བྱང་ཆུབ་  Ch 菩提; 悟 and 覺  

Go to the page with the definition of 'bodhi'

Śāntideva (ཞི་བ་ལྷ་). Bodhicaryāvatāra [बोधिचर्यावतार]. byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa [བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ།]. [The Way of the Bodhisattva]. Tengyur, RKTST 3216 http://www.rkts.org/cat.php?id=3216&typ=2.

Go to the page with the definition of 'byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa'

Mahāyāna - Mahāyāna, or the Great Vehicle, refers to the system of Buddhist thought and practice which developed around the beginning of Common Era, focusing on the pursuit of the state of full enlightenment of the Buddha through the realization of the wisdom of emptiness and the cultivation of compassion. Skt महायान  Tib ཐེག་པ་ཆེན་པོ།  Ch 大乘  

Go to the page with the definition of 'Mahāyāna'

Āvaraṇa - Literally, that which obscures or conceals. Often listed as a set of two obscurations (sgrib gnyis): the afflictive emotional obscurations (Skt. kleśāvaraṇa, Tib. nyon mongs pa'i sgrib pa) and the cognitive obscurations (Skt. jñeyāvaraṇa, Tib. shes bya'i sgrib pa). By removing the first, one becomes free of suffering, and by removing the second, one becomes omniscient. Skt आवरण  Tib སྒྲིབ་པ་  

Go to the page with the definition of 'obscurations'

Āvaraṇa - Literally, that which obscures or conceals. Often listed as a set of two obscurations (sgrib gnyis): the afflictive emotional obscurations (Skt. kleśāvaraṇa, Tib. nyon mongs pa'i sgrib pa) and the cognitive obscurations (Skt. jñeyāvaraṇa, Tib. shes bya'i sgrib pa). By removing the first, one becomes free of suffering, and by removing the second, one becomes omniscient. Skt आवरण  Tib སྒྲིབ་པ་  

Go to the page with the definition of 'obscurations'

Śrāvaka - The disciples of the Buddha who aspire to attain individual liberation or nirvāṇa. The final goal of the Hearers is to become an arhat, a state in which one has totally eliminated the inner problems of attachment, hatred and ignorance, the main causes for rebirth in this cycle of existence. There are four stages of a śrāvaka path including eight phases. Skt श्रावक  Tib ཉན་ཐོས།  Ch 聲聞  

Go to the page with the definition of 'disciple'

Neyārtha - Refers to something that is taught for a specific reason, rather than because it is entirely true. Skt नेयार्थ  Tib དྲང་དོན་  

Go to the page with the definition of 'provisional'

Arhat - A person who has reached nirvāṇa by eliminating the three poisons of attachment, hatred and ignorance having followed the path of seeking individual liberation as a Śrāvaka or a Pratyekabuddha. An arhat, thus, is a person who has overcome the cause of rebirth in the cycle of existence and will not take an ordinary birth again. Skt अर्हत्  Tib དགྲ་བཅོམ་པ།  Ch 阿羅漢  

Go to the page with the definition of 'Arhats'

Uttaratantra - The Ultimate Continuum, or Gyü Lama, is often used as a short title in the Tibetan tradition for the key source text of buddha-nature teachings called the Ratnagotravibhāga of Maitreya/Asaṅga, also known as the Mahāyānottaratantraśāstra. Skt उत्तरतन्त्र  Tib རྒྱུད་བླ་མ་  Ch 寶性論  

Go to the page with the definition of 'Uttaratantra'

Abhidharma - Abhidharma generally refers to the corpus of Buddhist texts which deals with the typological, phenomenological, metaphysical, and epistemological presentation of Buddhist concepts and teachings. The abhidharma teachings present a meta-knowledge of Buddhist sūtras through analytical and systemic schemas and are said to focus on developing wisdom among the three principles of training. The Abhidharma is presented alongside Sūtra and Vinaya as one of the three baskets of the teachings of the Buddha. Skt अभिधर्म  Tib ཆོས་མངོན་པ།  Ch 阿毗达磨  

Go to the page with the definition of 'Abhidharma'

Rigpa Shedra. "Bodhicharyavatara." Rigpa Shedra Wiki. Updated March 17, 2021. http://www.rigpawiki.org/index.php?title=Bodhicharyavatara.

Go to the page with the definition of 'Bodhicharyavatara'

Vinaya - Vinaya refers to the corpus of Buddhist teachings on moral discipline and precepts and is one of the three canonical sets of teachings alongside Sūtra and Abhidharma. It also refers to the monastic tradition which has been passed down since the Buddha's time until our time. Skt विनय  Tib འདུལ་བ།  Ch 毘奈耶  

Go to the page with the definition of 'Vinaya'

Sugatagarbha - Literally, the "essence" or "heart of the Bliss Gone One(s)," a synonym for tathāgatagarbha that is likewise often rendered into English by the term buddha-nature. Though it is often back translated into Sanskrit as sugatagarbha, this term is not found in Sanskrit sources. Skt सुगतगर्भ  Tib བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་  

Go to the page with the definition of 'sugatagarbha'

Pratipakṣa - An antidote or remedy that contributes or supports the elimination or pacification of a particular ailment or affliction. Skt प्रतिपक्ष  Tib གཉེན་པོ་  Ch 對治  

Go to the page with the definition of 'antidote'

Āvaraṇa - Literally, that which obscures or conceals. Often listed as a set of two obscurations (sgrib gnyis): the afflictive emotional obscurations (Skt. kleśāvaraṇa, Tib. nyon mongs pa'i sgrib pa) and the cognitive obscurations (Skt. jñeyāvaraṇa, Tib. shes bya'i sgrib pa). By removing the first, one becomes free of suffering, and by removing the second, one becomes omniscient. Skt आवरण  Tib སྒྲིབ་པ་  

Go to the page with the definition of 'defilements'

Āvaraṇa - Literally, that which obscures or conceals. Often listed as a set of two obscurations (sgrib gnyis): the afflictive emotional obscurations (Skt. kleśāvaraṇa, Tib. nyon mongs pa'i sgrib pa) and the cognitive obscurations (Skt. jñeyāvaraṇa, Tib. shes bya'i sgrib pa). By removing the first, one becomes free of suffering, and by removing the second, one becomes omniscient. Skt आवरण  Tib སྒྲིབ་པ་  

Go to the page with the definition of 'defilements'

Śūnyatā - The state of being empty of an innate nature due to a lack of independently existing characteristics. Skt शून्यता  Tib སྟོང་པ་ཉིད་  Ch 空 and 空門  

Go to the page with the definition of 'emptiness'

Sugatagarbha - Literally, the "essence" or "heart of the Bliss Gone One(s)," a synonym for tathāgatagarbha that is likewise often rendered into English by the term buddha-nature. Though it is often back translated into Sanskrit as sugatagarbha, this term is not found in Sanskrit sources. Skt सुगतगर्भ  Tib བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་  

Go to the page with the definition of 'བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་'

Nyingma - The Nyingma, which is often described as the oldest tradition of Tibetan Buddhism, traces its origin to Padmasambhava, who is said to have visited Tibet in the eighth century. Tib རྙིང་མ་  

Go to the page with the definition of 'Nyingma'

Avidyā - Literally "unknowing," it refers to a lack of knowledge or misunderstanding of the nature of reality. As such, it is considered to be the root cause of suffering and the basis for the arising of all other negative mental factors. Skt अविद्या  Tib མ་རིག་པ་  Ch 無明  

Go to the page with the definition of 'ignorance'

Pratyekabuddha - Pratyekabuddhas are saints who, in their last birth in the cycle of existence, are said to become enlightened through solitary practice on the nature of dependent ordination. These saints are said to appear when there is no buddha around and work either alone or in small groups. Skt प्रत्येकबुद्ध  Tib རང་སངས་རྒྱས། and རང་རྒྱལ།  Ch 緣覺  

Go to the page with the definition of 'Pratyekabuddhas'

Prajñāpāramitā - A class of Mahāyāna sūtras which represents some of the earliest known literature of this genre of Buddhism. There are around forty texts associated with this category, though the most widespread is the exceedingly brief Prajñāpāramitāhṛdayasūtra, popularly known as the Heart Sūtra. This class of literature is typically associated with the second turning of the dharma wheel and especially with the teachings on emptiness (śūnyatā). As such, these texts were the primary scriptural source for the philosophy of the Madhyamaka school. Skt प्रज्ञापारमिता  Tib ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ and ཤེར་ཕྱིན་  Ch 般若波羅蜜多  

Go to the page with the definition of 'Prajnaparamita'

Bīja - A seed, commonly used figuratively in the sense of something which has the potential to develop or grow, and likewise as the basic cause for this development or growth. Skt बीज  Tib ས་བོན་  Ch 無漏種  

Go to the page with the definition of 'seed'