Texts/Bodhicaryāvatāra/Verses/3.23

Bodhicaryāvatāra · Verse 3.23

Not a valid BCA Verse!
The page you're trying to reach is not a valid verse of the Bodhicaryāvatāra.

Bodhicaryāvatāra Verses | Chapter 3

Previous Verse | Next Verse

Sources:

Sanskrit §No information about the source used.

Dūnhuáng §This version is extracted from the book [[Bodhisattvacaryāvatāra: Entering the Way of the Bodhisattvas (2022, Khenpo Gawang and Wiener)]], a translation of an edition of the text created from three Dūnhuáng manuscripts. A description and sample pages of these can be found on the [https://earlytibet.com/2014/02/04/the-original-bodhicaryavatara/ Early Tibet Blog]. Scans of the actual manuscripts themselves can be found at http://idp.bl.uk

Standard Tibetan §Padmakara used the 1990 edition printed by si khron mi rigs dpe skrun khang: [[Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990)]]. Also found in Derge Tengyur D3871, dbu ma, vol. 105, la 1b1–40a7.

Tsadra Critical Edition §This text was created by comparing four versions of the text from Derge, Cone, Narthang, and Peking Tengyurs from BDRC scans, along with Dunhuang manuscripts IOL Tib J 628, 629, and 630. When Tibetan readings were problematic, the Sanskrit texts from GRETIL and LTB (Oslo) were consulted.

Sanskrit §No information about the source used.

source

translation

यथा गृहीतं सुगतैर्बोधिचित्तं पुरातनैः। ते बोधिसत्त्वशिक्षायामानुपूर्व्या यथा स्थिताः॥

yathā gṛhītaṃ sugatairbodhicittaṃ purātanaiḥ। te bodhisattvaśikṣāyāmānupūrvyā yathā sthitāḥ॥

tm data

Chanted Verse

Recitation by Professor Kashinath Nyaupane

“Just as the sugatas in the past took possession of the thought of awakening and established themselves progressively in the discipline of the bodhisattvas,

Gomez 2017

How to Be a Bodhisattva: Introduction to the Practice of the Bodhisattva Path (The Bodhicaryāvatāra)

Standard Tibetan §Padmakara used the 1990 edition printed by si khron mi rigs dpe skrun khang: Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990). Also found in Derge Tengyur D3871, dbu ma, vol. 105, la 1b1–40a7.

source

translation

ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་བདེ་གཤེགས་ཀྱིས། །

བྱང་ཆུབ་ཐུགས་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ། །

དེ་དག་རིམ་བཞིན་གནས་པ་ལྟར། །

ji ltar sngon gyi bde gshegs kyis/_/

byang chub thugs ni bskyed pa dang /_/ byang chub sems dpa'i bslab pa la/_/

de dag rim bzhin gnas pa ltar/_/

tm data

Chanted Verse

Recitation by Lopen Karma Phuntsho

Just as all the Buddhas of the past

Have brought forth the awakened mind, And in the precepts of the Bodhisattvas

Step-by-step abode and trained,

Padmakara 2006

The Way of the Bodhisattva (2006)

Browse other translations

De même que les bien-allés

Ont engendré l’esprit d’Éveil Et observé progressivement

Les préceptes des bodhisattvas,

Padmakara France 2007

Bodhicaryâvatâra: La marche vers l'éveil (2007)

Así como los sugatas del pasado

generaron la aspiración a la Iluminación y gradualmente mantuvieron y practicaron

los preceptos de los bodisatvas,

Padmakara Spain 2008

La Práctica del Bodisatva

Just as the previous tatagatas

Generated the mind of enlightenment And continued in the gradual

Trainings of a bodhisattva,

Stracke 2016

The Entrance for the Children of the Conquerors

Just as the previous Sugatas

Generated enlightenment thought, and Gradually dwelt

In the Bodhisattva precepts,

Chodron & Gyaltsen 2019

A Commentary on Shantideva's Engaging in the Conduct of the Bodhisattvas

shift + scroll / swipe

Dūnhuáng §This version is extracted from the book Bodhisattvacaryāvatāra: Entering the Way of the Bodhisattvas (2022, Khenpo Gawang and Wiener), a translation of an edition of the text created from three Dūnhuáng manuscripts. A description and sample pages of these can be found on the Early Tibet Blog. Scans of the actual manuscripts themselves can be found at http://idp.bl.uk

source

translation

ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་བདེ་གཤེགས་ཀྱིས། །

བྱང་ཆུབ་ཐུགས་ནི་བསྐྱེད་པ་དང༌། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ། །

དེ་དག་རིམས་བཞིན་གནས་པ་ལྟར། །

ji ltar sngon gyi bde gshegs kyis/_/

byang chub thugs ni bskyed pa dang*/_/ byang chub sems dpa'i bslab pa la/_/

de dag rims bzhin gnas pa ltar/_/

alt verse 2.87 tm data

This version differs from it's counterparts.

Just as the sugatas of the past

Gave rise to the mind of enlightenment, And step by step established themselves

In the training of a bodhisattva,

Gawang & Wiener 2022

Bodhisattvacaryāvatāra: Entering the Way of the Bodhisattvas (2022, Khenpo Gawang and Wiener)

Tsadra Critical Edition §This text was created by comparing four versions of the text from Derge, Cone, Narthang, and Peking Tengyurs from BDRC scans, along with Dunhuang manuscripts IOL Tib J 628, 629, and 630. When Tibetan readings were problematic, the Sanskrit texts from GRETIL and LTB (Oslo) were consulted.

ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་བདེ་གཤེགས་ཀྱིས། །

བྱང་ཆུབ་ཐུགས་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ། །

དེ་དག་རིམ་བཞིན་གནས་པ་ལྟར། །

ji ltar sngon gyi bde gshegs kyis/_/

byang chub thugs ni bskyed pa dang /_/ byang chub sems dpa'i bslab pa la/_/

de dag rim bzhin gnas pa ltar/_/

tm data

Tsadra Critical Edition

The Written Works of Śāntideva (Phuntsho 2025)

Previous Verse | Next Verse

Commentaries

Media on this verse

On this Chapter

[edit]

Sazang Mati
1294 - 1376

Gyaltsap Je
1364 - 1432

Kunzang Sönam
1823 - 1905

Kunzang Palden
1862 - 1943

Sazang Mati (1294 - 1376)

A Commentary on Shantideva's Engaging in the Conduct of the Bodhisattvas (citation)Gyaltsen, Lama Kalsang, and Ani Kunga Chodron, trans. A Commentary on Shantideva's Engaging in the Conduct of the Bodhisattvas Written by Sazang Mati Panchen: Known as An Extremely Clear Illumination of the Meaning of the Text. Walden, NY: Tsechen Kunchab Ling, 2019. Bilingual Edition

source

translation

(གཉིས་པ་)དངོས་གཞི་ནི།

2. Holding the Bodhisattva vow as a main practice 1

ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་བདེ་གཤེགས་ཀྱིས། །

བྱང་ཆུབ་ཐུགས་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ། །

དེ་དག་རིམ་བཞིན་གནས་པ་ལྟར། །

ji ltar sngon gyi bde gshegs kyis/_/

byang chub thugs ni bskyed pa dang /_/ byang chub sems dpa'i bslab pa la/_/

de dag rim bzhin gnas pa ltar/_/

Verse 3.23 · Verse tm

Just as the previous Sugatas

Generated enlightenment thought, and Gradually dwelt

In the Bodhisattva precepts,

Gyaltsap Je (1364 - 1432)

The Entrance for the Children of the Conquerors (citation)Stracke, Fedor, trans. The Entrance for the Children of the Conquerors: A Commentary on the Introduction to the Actions of Bodhisattvas. By Gyaltsab Rinpoche. N.p.: Happy Monks Publication, 2016. https://happymonkspublication.org/product/bodhisattvacharyavatara-chapter-1-10-commentary/. Bilingual Edition

source

translation

གཉིས་པ་དངོས་གཞི་ནི།

Actual 1.1.2

ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་བདེ་གཤེགས་ཀྱིས། །

བྱང་ཆུབ་ཐུགས་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ། །

དེ་དག་རིམ་བཞིན་གནས་པ་ལྟར། །

ji ltar sngon gyi bde gshegs kyis/_/

byang chub thugs ni bskyed pa dang /_/ byang chub sems dpa'i bslab pa la/_/

de dag rim bzhin gnas pa ltar/_/

Verse 3.23 · Verse tm

Just as the previous tatagatas

Generated the mind of enlightenment And continued in the gradual

Trainings of a bodhisattva,

ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐུགས་བསྐྱེད་པའི་ཚེ་རྒྱལ་བ་སྲས་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་མདུན་དུ་སྨོན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་ཐུགས་ནི་བསྐྱེད་པར་མཛད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་གཟུང་བའི་ཆེད་དུ་འཇུག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་སློབ་པའི་རིམ་པ་བཞིན་སློབ་ཅིང་གནས་པ་[p.157]Spyod 'jug rtsa 'grel (Mtsho sngon mi rigs dpe skrun khang 2001)
Śāntideva, and Rgyal tshab rje dar ma rin chen. Spyod 'jug rtsa 'grel and Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa'i rnam bshad rgyal sras 'jug ngogs. Xining: Mtsho sngon mi rigs dpe skrun khang, 2001ལྟར།

When the previous tatagatas generated the mind, they initially generated the supreme wishing bodhicitta in front of the buddhas and bodhisattvas, and then, to take the bodhisattva vows, they generated the engaging bodhicitta. Subsequently they trained and remained in the gradual bodhisattva trainings.

དེ་བཞིན་བདག་གིས་ཀྱང་འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་ཕན་པའི་དོན་དུ་སློབ་དཔོན་འཇུག་པའི་སྡོམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལྡན་པ་དངོས་སུ་ཡོད་པའམ། མེད་ན་ཡང་རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་མདུན་དུ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ། དཔང་པོར་གསོལ་ནས་སྨོན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་བསྐྱེད་པར་བགྱི་ཞིང་དེ་བཞིན་དུ་ནི་འཇུག་སེམས་བླངས་ཏེ་བླངས་པའི་བསླབ་པ་ལའང་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསླབ་པར་བགྱིའོ། །

Likewise I, for the temporary and ultimate benefit of sentient beings, either in front of an actual preceptor with pure bodhisattva vows, or in front of invoked buddhas and bodhisattvas, upon the request for attention, shall generate the wishing mind of enlightenment. Likewise, I shall train and remain in the gradual trainings upon having generated the engaging mind.

ཞེས་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སློབ་དཔོན་གྱི་རྗེས་སུ་ཟློས་པ་དང་དངོས་སུ་མེད་ན་ཡང་རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཟློས་པའི་མོས་པ་བྱའོ། །

Repeat the verses three times, either after the preceptor, of, if there is none, after the invoked buddhas and bodhisattvas.

རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསླབ་པའི་དོན་ནི།

The meaning of training gradually:

ལུས་སྦྱིན་པར་གཏོང་བ་སོགས་བསམ་པ་མ་དག་པར་མི་བྱེད་ཅིང་བྱས་ན་ཉེས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཉེས་པ་མེད་ཅིང་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་དུས་སུ་བྱེད་པར་གསུངས་པ་ལྟར་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སློབ་པའི་དོན་ཡིན་གྱི།

Practices like the generosity of one’s body should not be done with an impure mind. Otherwise it becomes a fault. It should be done when it does not become a fault and rather becomes a great accumulation of merit.

ཁ་ཅིག་གིས་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་ཚུལ་ཁྲིམས་གསུམ་ས་མཚམས་མི་འདྲ་བར་རིམ་ཅན་དུ་སློབ་པར་འཆད་པ་ནི་དོན་མིན་ནོ། །ཡང་འཇུག་སེམས་དང་འཇུག་སྡོམ་ལེན་པའི་ཆོ་ག་སོ་སོར་བྱེད་པ་ཡང་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་སུ་གང་གི་ཡང་བཞེད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་མི་འཐད་དོ། །

Some opponents posit as the meaning of sequential training that one trains sequentially in the three moralities: the morality of restraint, the morality of building up virtue and the morality of benefitting others, according to boundary. This is incorrect. Others posit the meaning as having a separate ceremony for the generation of the engaging mind and the engaging vows. This is also incorrect according to any of the great pioneers.

སྨོན་པ་སེམས་བསྐྱེད་སྔར་བླངས་ནས་སྤྱོད་པ་ལ་སློབ་འདོད་སྦྱངས་ཏེ་འཇུག་སེམས་ཕྱིས་ལེན་པ་ནི་གང་ཟག་གི་ཁྱད་པར་ལ་ཐབས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། དཀྱུས་ཐོག་གཅིག་ལ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ལེན་ན་ཡང་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །

To take the engaging mind after having first taken the wishing mind, and then training in the wish to practice the perfections, is the supreme method that accords with the differences in different persons. It is also suitable to take the two minds sequentially in one ceremony.

ཇི་ལྟར་ལེན་པའི་ཚུལ་སོགས་ནི་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་བླ་མ་བདག་ཉིད་[p.158]Spyod 'jug rtsa 'grel (Mtsho sngon mi rigs dpe skrun khang 2001)
Śāntideva, and Rgyal tshab rje dar ma rin chen. Spyod 'jug rtsa 'grel and Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa'i rnam bshad rgyal sras 'jug ngogs. Xining: Mtsho sngon mi rigs dpe skrun khang, 2001ཆེན་པོས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ལས་ཤེས་པར་བྱ་བས་འདིར་མ་སྤྲོས་སོ། །

The way of taking them and so forth one can know from the earlier mentioned treatises of great teachers. I shall not elaborate on it here.[p.12]The Entrance for the Children of the Conquerors
Stracke, Fedor, trans. The Entrance for the Children of the Conquerors: A Commentary on the Introduction to the Actions of Bodhisattvas. By Gyaltsab Rinpoche. N.p.: Happy Monks Publication, 2016. https://happymonkspublication.org/product/bodhisattvacharyavatara-chapter-1-10-commentary/.

Minyak Kunzang Sönam (1823 - 1905)

The Great Hūṃ (citation)Duckworth, Douglas, trans. The Great Hūṃ: A Commentary on Śāntideva's Way of the Bodhisattva. By Minyak Kunzang Sönam. New York, NY: Wisdom Publications, 2025. Bilingual Edition

source

translation

གཉིས་པ་དངོས་གཞི་དམ་བཅའ་བ་ནི།

The main part that is the commitment 3.1.2

ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་བདེ་གཤེགས་ཀྱིས། །

བྱང་ཆུབ་ཐུགས་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ། །

དེ་དག་རིམ་བཞིན་གནས་པ་ལྟར། །

Just as the sugatas of the past

generated the spirit of awakening and progressively abided

by the bodhisattva’s trainings; (3.23)

དེ་ལའང་། སློབ་དཔོན་ལས་ལེན་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་སྡོམ་པ་ཐུགས་རྒྱུད་ལ་མངའ་བ་སོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའམ་རྟེན་ལས་ལེན་ན་རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་ཐམས་ཅད་མདུན་མཁར་བྱོན་ནས་བཞུགས་པར་མོས་ཏེ། ཡུལ་དེ་དག་ལ་དགོངས་སུ་གསོལ་ཞེས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ་དཔང་པོར་གསོལ་ནས་དད་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་བསམ་པ་མངོན་དུ་བྱས་ལ།

When you receive the vow from a master, the vow is taken from an actual spiritual friend of the Mahāyāna, one with genuine characteristics, such as having the awakened spirit and vows in their mindstream. Or, when taking the vow from a support, all the victors and their heirs are visualized to come to remain in the space in front of you.

ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལྷག་པའི་བསམ་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་བདེ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་པའི་སྒོ་ནས་ཐུགས་བསྐྱེད་པར་མཛད་པ་དང༌། བྱང་སྡོམ་ལེན་པའི་ཆེད་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་གང་ཟག་གིས་གང་ལ་བསླབ་པའི་སྒོ་ནས་རྟག་ཏུ་ཉམས་སུ་བླང་བར་བྱ་འོས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་རྣམས་ལ་དེ་དག་གིས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསླབ་ཅིང་གནས་པ་ལྟར་ཞེས་སྔོན་གྱི་ཚུལ་དཔེར་བརྗོད་ནས། བདག་གིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་གནས་སྐབས་ཕན་པ་དང་མཐར་ཐུག་བདེ་བ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་བསམ་པའི་སྒོ་པ་ནས་སྨོན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་བསྐྱེད་པར་བགྱི་ཞིང༌། དེ་བཞིན་དུ་ནི་འཇུག་པ་སེམས་བསྐྱེད་བླངས་ཏེ་སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟར་བླངས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་རྣམས་ལའང་རིམ་པ་[p.113]Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa'i 'grel bshad rgyal sras rgya mtsho'i yon tan rin po che mi zad 'jo ba'i bum bzang
Mi nyag kun bzang bsod nams (མི་ཉག་ཀུན་བཟང་བསོད་ནམས་). byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa'i 'grel bshad rgyal sras rgya mtsho'i yon tan rin po che mi zad 'jo ba'i bum bzang [བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་རྒྱ་མཚོའི་ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་མི་ཟད་འཇོ་བའི་བུམ་བཟང།]. [Excellent Vase That Spills Forth an Ocean of the Inexhaustible and Precious Qualities of the Victor's Heirs: An Explanation of the "Way of the Bodhisattva."]. བཞིན་དུ་བསླབ་པར་བགྱིའོ་ཞེས་རང་གིས་ཀྱང་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་སློབ་པར་བརྗོད་པ་སྟེ་

First, you request them to witness, “Please consider me!” In this way, you bring forth an attitude of faith and great compassion. The sugatas of the past generated the spirit of awakening, aspiring with a superior intention that, “May I achieve unexcelled, great awakening in order to accomplish the benefit and happiness of all sentient beings.” In order to take the bodhisattva vow, a person generating the spirit progressively trains and abides by the bodhisattva trainings [108] that are constantly taken up in practice, as the sugatas have done. Based on their example, I, likewise, will give rise to the aspirational spirit of awakening with the intention to accomplish the temporal benefit and consummate happiness of all beings. Also, I will likewise[p.175]The Great Hum
Duckworth, Douglas, trans. The Great Hūṃ: A Commentary on Śāntideva's Way of the Bodhisattva. By Minyak Kunzang Sönam. New York, NY: Wisdom Publications, 2025. progressively train in the bodhisattva trainings as they did, through endeavor, by taking on the engaged spirit of awakening.

ཚུལ་དེ་ལྟར་སྙིང་ཐག་པ་ནས་ལན་གསུམ་གྱི་བར་རྗེས་ཟློས་དངོས་སམ་རྗེས་སུ་ཟློས་པར་མོས་པའི་སྒོ་ནས་ཐེག་ཆེན་སེམས་བསྐྱེད་དང་བྱང་སྡོམ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གཟུང་བར་བྱའོ། །སྨོན་འཇུག་སོ་སོར་ལེན་ན།

By expressing to follow their training from your heart three times, either by actually repeating or by imagining repeating the words, the Mahāyāna generation of the spirit of awakening and the bodhisattva vow are taken together. If you take up the aspirational and engaged spirit separately, you say:

ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་བདེ་གཤེགས་ཀྱིས། །

བྱང་ཆུབ་ཐུགས་ནི་བསྐྱེད་པ་ལྟར། ། དེ་བཞིན་འགྲོ་ལ་ཕན་དོན་དུ། །

བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བསྐྱེད་པར་བགྱི། །

Just as the sugatas of the past
generated the spirit of awakening,
in the same way, for the benefit of all beings
I will generate the spirit of awakening.

ཞེས་པ་ལན་གསུམ་གྱིས་སྨོན་སེམས་དང༌།

The aspirational spirit is taken up by reciting this three times, and then:

ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་བདེ་གཤེགས་ཀྱིས། །

བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ། ། དེ་དག་རིམ་བཞིན་གནས་པ་ལྟར། ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་བསླབཔ་ལའང་། །

རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསླབ་པར་བགྱི། །

Just as the sugatas of the past
progressively abided
by the bodhisattva trainings,
in the same way, I will progressively
train in the trainings.

ཞེས་པ་ལན་གསུམ་གྱིས་འཇུག་སེམས་དང་སྡོམ་པ་ལེན་པར་བྱའོ། །རིམ་བཞིན་གནས་དང་བསླབ་ཅེས་པ་ནི་ལས་དང་པོ་བས་རང་གིས་སློབ་པར་ནུས་པ་རྣམས་ལ་ཐོག་མར་སློབ་ཀྱི་དཀའ་བའི་གནས་བྱ་མི་ནུས་པ་རྣམས་ལ་རེ་ཞིག་མི་སློབ་ཅིང་མོས་སྤྱོད་དང་ས་ཐོབ་པ་ནས་དེ་དང་དེའི་སྐབས་སུ་བྱ་བར་ནུས་པ་རྣམས་ལ་མཐར་གྱིས་སློབ་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ལུས་གཏོང་བ་ལ་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་མ་དག་པར་འཇུག་པར་མི་བྱེད་ཅིང་བྱས་ན་ཉེས་པར་འགྱུར་བ་དང་བསམ་པ་དག་པས་བཏང་ན་ཚོགས་ཆེན་པོར་འགྱུར་བའི་དུས་སུ་ཉེས་པ་མེད་པར་མ་ཟད་ངེས་པར་གཏོང་དགོས་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་དུ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་ཚུལ་ཁྲིམས་གསུམ་ལ་རིམ་ཅན་དུ་སློབ་པའི་དོན་དུ་འཆད་པ་ནི་དོན་མིན་ནོ། །

The engaged spirit and the vow are taken by reciting this three times. The words “progressively abide and train” mean that beginners initially train in what they are capable of doing. For the difficult trainings that one is unable to do, at first they are not trained in, and then one does what one can in each circumstance of aspiring conduct and after attaining the bodhisattva grounds. For example, you should not give your body without a pure attitude of compassion. If you do, it will be a fault. Yet there is a great accumulation of merit when it is given with a pure intention. So it is said that there are times when this gift not only is not a fault, but that it definitely should be given. Further, there is no point in explaining this to mean that progressive training is in the three types of discipline, such as the discipline of restraint.

བསླབ་བཏུས་སུ་ཐོག་མར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ་སྐྱེ་ལ་སྐྱེ་བར་བསྒྲུབས་ནས་དེའི་རྗེས་སུ་སླར་ཡང་བྱང་སྡོམ་སོ་སྐྱེ་ལ་སྐྱེ་བར་བསྒྲུབ་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉིད་བྱང་སྡོམ་དུ་ལདོད་པ་མི་རིགས་ལ། འཇུག་སེམས་ལེན་པ་ཉིད་བྱང་སྡོམ་ལེན་པ་ཡིན་གྱི་འཇུག་སེམས་དང་འཇུག་སྡོམ་ལེན་པའི་ཆོ་ག་ཐ་དད་དུ་བྱེད་པའང་མི་རིགས་པར་གསུངས་སོ། །

The Anthology of Training says that it is unreasonable for the spirit of awakening itself to be the bodhisattva vow because an ordinary being initially gives rise to the spirit of awakening and then later that ordinary being again has to take the bodhisattva vow. It is said that taking on the engaged spirit is taking the bodhisattva vow but that it does not make sense to make a[p.176]The Great Hum
Duckworth, Douglas, trans. The Great Hūṃ: A Commentary on Śāntideva's Way of the Bodhisattva. By Minyak Kunzang Sönam. New York, NY: Wisdom Publications, 2025. separate ritual for adopting the engaged spirit and for taking the vow of the engaged spirit.

ཐོག་མར་སྨོན་སེམས་བླངས་དེ་ནས་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་སློབ་འདོད་ཀྱི་བསམ་པ་སྦྱངས་ནས་གཟོད་འཇུག་སེམས་ལེན་པ་ནི་དང་པོ་ནས་བསླབ་པ་ལ་སློབ་མི་ནུས་པའི་གང་ཟག་གི་རིགས་ལ་ཐབས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྨོན་སེམས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་ལ་སློབ་ནུས་མི་ནུས་གང་ཡིན་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བདག་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བར་བྱའོ་སྙམ་པ་ཙམ་ནི་ཆོ་གའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་བསྐྱེད་རུང་ལ། དེ་ལྟ་བུ་སེམས་དེ་བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་བར་དུ་མི་གཏོང་སྙམ་དུ་དམ་བཅའི་ལྕགས་ཀྱུ་གཉིས་པས་ཟིན་པ་ནི་ཆོ་ག་ལ་བརྟེན་ནས་བསྐྱེད་པར་བྱ་དགོས་ལ་དེ་ནི་སྨོན་སེམས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་ལ་སློབ་མི་ནུས་པ་ལ་བྱ་མི་རུང་ངོ། །སྨོན་སེམས་ལ་དེ་ལྟར་གཉིས་རུང་ཡང་འཇུག་སེམས་ཆོ་གས་ལེན་པ་ནི་དེ་[p.114]Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa'i 'grel bshad rgyal sras rgya mtsho'i yon tan rin po che mi zad 'jo ba'i bum bzang
Mi nyag kun bzang bsod nams (མི་ཉག་ཀུན་བཟང་བསོད་ནམས་). byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa'i 'grel bshad rgyal sras rgya mtsho'i yon tan rin po che mi zad 'jo ba'i bum bzang [བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་འགྲེལ་བཤད་རྒྱལ་སྲས་རྒྱ་མཚོའི་ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་མི་ཟད་འཇོ་བའི་བུམ་བཟང།]. [Excellent Vase That Spills Forth an Ocean of the Inexhaustible and Precious Qualities of the Victor's Heirs: An Explanation of the "Way of the Bodhisattva."]. ནི་བསླབ་བྱ་རྣམས་ལ་མི་སློབ་བྱ་མི་རུང་ངོ། །ཐོག་མ་ནས་འཇུག་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་སློབ་ནུས་པ་ཡིན་ན་སྨོན་འཇུག་གཉིས་སྟབས་གཅིག་ཏུ་ལེན་དུ་རུང་ལ་ལེན་ཚུལ་གཞུང་དུ་བསྟན་པ་ལྟར་རོ། །

Initially, to take up the aspirational spirit and then, after training the mind in the wish to train in the bodhisattva practices, to adopt the engaged spirit is a supreme method for those types who cannot practice the trainings from the beginning. Also, whether someone can practice the trainings or not, the mere thought that “I will become a buddha for the benefit of sentient beings” can be generated through the ritual. [109] The second hook of the commitment, the thought that “I will not forsake this attitude until achieving awakening,” must be generated based on a ritual. This is not appropriate for someone who cannot practice the trainings of the aspirational spirit. Either of these two are appropriate for the aspirational spirit, but it is not appropriate to take up the engaged spirit through a ritual and not practice the trainings. If you can practice the trainings of the engaged spirit from the beginning, both the aspirational and engaged spirits can be adopted together; this is how they are shown to be taken up in this text.

བྱང་སྡོམ་གཟུང་བར་འདོད་པ་ན། དེ་བསྲུངས་པའི་ཕན་ཡོན་དང་མ་བསྲུངས་པའི་ཉེས་དམིགས་དང་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་དཀའ་བ་རྣམས་ཤེས་པར་བྱས་ནས། སྦྱོར་བའི་དུས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བློ་རིམ་བཞིན་དུ་ཁྲིད་དེ་བྱུང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་མྱོང་བ་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་པ་དེས་ཕྱག་མཆོད་སོགས་ཡན་ལག་བདུན་པ་དང་བཤེས་གཉེན་ལ་གསོལ་གདབ་རྣམས་བྱ་ལ། དངོས་གཞིའི་དུས་སློབ་དཔོན་གྱི་ཚིག་གི་རྗེས་སུ་ཟློས་པའམ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་པས་དགོངས་གསོལ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་བདག་གི་མིང་སྨོས་ཏེ། འཇམ་དཔལ་ཞིང་བཀོད་ཀྱི་མདོ་ལས་འབྱུང་བའི་ཆོ་གའི་ཚིག་ཚང་བའམ་མགོའི་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ལན་གསུམ་བརྗོད་ནས་ལེན་དགོས་པར་གསུངས་ལ། དེ་རྣམས་ལག་ཏུ་ལེན་ཚུལ་བདེ་ལ་རྒྱས་པ་ནི་གཞུང་འདིའི་སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གསུམ་ཐམས་ཅད་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་བྱའོ། །འདིར་ཆོ་གའི་ཚིག་རང་གིས་བརྗོད་པས་ཆོག་པར་བཤད་པ་ནི་བྱང་ས་དང་མི་འདྲ་བར་གསུང་ངོ༌། །

If you want to uphold the bodhisattva vow, you should know the benefits of guarding it, the problems with not guarding it, and the bodhisattva practices that are difficult to perform. When engaging with a virtuous spiritual friend’s progressive guidance of the mind, and there comes to be a little bit of experience with the spirit of awakening, perform the sevenfold[p.184]The Great Hum
Duckworth, Douglas, trans. The Great Hūṃ: A Commentary on Śāntideva's Way of the Bodhisattva. By Minyak Kunzang Sönam. New York, NY: Wisdom Publications, 2025. worship, including prostrations and offerings, and supplicate the spiritual guide. During the main part, repeat after the words of the master or express them yourself. It is said that you should state your name after first supplicating, then either take it from reciting all the words of the ritual in the Array of Mañjuśrī’s Buddhafield or by reciting the above two stanzas (3.23–24) three times.358See Śāntideva, Anthology of Training, 10b; English trans. in Goodman, The Training Anthology of Śāntideva, 16. For the extensive and easy ways to take up the practice, it is expressed as above and all over this text, in the preparation, the main part, and conclusion. Here it is said that it is fine to recite the words of the ritual yourself; this is different from what is said in the Bodhisattva Grounds.359See pages 201–3." with "Furthermore, stinginess is a type of attachment. Both arhats who are śrāvakas and pratyekabuddhas have also completely relinquished this along with its potentials. Therefore merely to eliminate all stinginess regarding things like your body and possessions is not the perfection of generosity. In order to become that, not only must the complete clinging of stinginess, which is an obstacle to generosity, be eliminated, but you must train the mind again and again to generate a giving attitude toward others, letting go of all things—like the body and possessions—from the depths of your heart. Moreover, from the start you can train the mind in aspiring from the depths of your heart to give to sentient beings through mentally imagining immeasurable things to give. This is stated in the Bodhisattva Grounds as a method with little difficulty for developing boundless merit; it is said to be the generosity of intelligent bodhisattvas.329See Asaṅga, Bodhisattva Grounds, 71a; English trans. in Engle, The Bodhisattva’s Path to Unsurpassed Enlightenment, 227. For Kunzang Sönam’s tshogs chung, read tshegs chung.

Kunzang Palden (1862 - 1943)

The Nectar of Manjushri's Speech (citation)Blankleder, Helena, and Wulstan Fletcher (Padmakara Translation Group), trans. The Nectar of Manjushri's Speech: A Detailed Commentary on Shantideva's Way of the Bodhisattva. By Kunzang Pelden. Boston: Shambhala Publications, 2007. Bilingual Edition

source

translation

གཉིས་པ་དངོས་གཞི་དམ་བཅའ་བ་ནི།

The Actual Vow of Bodhichitta 2

འདི་ནི་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལེན་ཆོག་ཡིན་ལ། སེམས་བསྐྱེད་ལ་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ། མཉན་པ་ལྟ་བུ། རྫི་བོ་ལྟ་བུའི་སེམས་བསྐྱེད་གསུམ་ལས་གང་ཡིན་ཀྱང༌། ལེན་ཚུལ་ཡང་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱི་ལུགས་ལྟར་ན་སྨོན་འཇུག་སོ་སོར་ལེན་ཅིང༌། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ལུགས་ལྟར་ན་སྨོན་འཇུག་གི་སྡོམ་པ་སྟབས་གཅིག་ཏུ་ལེན་ལ། དེ་ཡང་བླ་མ་མཚན་ལྡན་ལས་ལེན་ན་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་ཀྱི་[p.306]Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa (1990)
Slob dpon zhi ba lha and Mkhan po kun dpal. Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa. Khreng tu'u: Si khron mi rigs dpe skrun khang, 1990. རྟེན་དུ་མཆོག་ཡིན་ལ། མཚན་ལྡན་གྱི་བླ་མ་མ་འབྱོར་ནའང་ཐེག་ཆེན་གྱི་རྟེན་གསུམ་དང་ཚོགས་ཞིང་གི་དྲུང་དུ་བླང་ནའང་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བ་གསུངས། གང་ལྟར་ཡང་དགོངས་སུ་གསོལ་བ་གསུམ་གྱིས་སད་པར་བྱས་ཏེ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་གསུམ་གྱི་གཞི་བཟུང་ནས་སོ་སོར་ལེན་ན། ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་དང་དེ་བཞིན་འགྲོ་ལ་ཕན་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྨོན་སེམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་དང་དེ་བཞིན་དུ་ནི་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཇུག་སྡོམ་བླང་ངོ༌།

This section concerns the ritual whereby the vow of bodhichitta is taken. There are three ways of generating bodhichitta: in the manner of a king, in the manner of a boatman, and in the manner of a shepherd. Whichever of these ways is adopted, the vow is pronounced either according to the tradition[p.131]The Nectar of Manjushri's Speech
Blankleder, Helena, and Wulstan Fletcher (Padmakara Translation Group), trans. The Nectar of Manjushri's Speech: A Detailed Commentary on Shantideva's Way of the Bodhisattva. By Kunzang Pelden. Boston: Shambhala Publications, 2010. of Nagarjuna or according to the tradition of Asanga. In the tradition of Asanga, the vows of bodhichitta in intention and bodhichitta in action are taken separately, whereas in the tradition of Nagarjuna, they are taken together. To take the vow from a fully qualified teacher is the best way to engender within oneself a moral conscience and a sense of propriety with regard to the observance of the vow. It is said, however, that if one is unable to take the vow from an authentic master, if nevertheless one pronounces it in the presence of the three representations [of the Buddha’s body, speech, and mind], or of a visualized field of refuge of the Mahayana, one does indeed receive the vow. One does in any case start simply by saying the phrase “Please think of me” three times.112By this, one considers that the Buddhas are invoked and stirred from the ultimate expanse. One then lays the foundation of the vow by taking refuge three times. And if one takes the vows of bodhichitta in intention and in action separately, it is by reciting the first two lines of verse 23 (“Just as all the Buddhas of the past . . .”) and the first two lines of verse 24 (“Likewise, for the benefit of beings . . .”), that one takes the vow of bodhichitta in intention. Then by reciting the last two lines of both verse 23 (“And in the precepts of the Bodhisattvas . . .”) and verse 24 (“And in those precepts. . .”), one takes the vow of bodhichitta in action.

ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་བདེ་གཤེགས་ཀྱིས། །

བྱང་ཆུབ་ཐུགས་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ། །

དེ་དག་རིམ་བཞིན་གནས་པ་ལྟར། །

ji ltar sngon gyi bde gshegs kyis/_/

byang chub thugs ni bskyed pa dang /_/ byang chub sems dpa'i bslab pa la/_/

de dag rim bzhin gnas pa ltar/_/

Verse 3.23 · Verse tm

སྟབས་གཅིག་ཏུ་ལེན་ན་སོ་བྱང་སྔགས་གསུམ་གྱི་སྡོམ་པ་ལེན་ཚེ་སྔོན་གྱི་དཔེ་ལྟར་ལེན་པར་མཚུངས་པས་

Just as all the Buddhas of the past

Have brought forth the awakened mind, And in the precepts of the Bodhisattvas

Step-by-step abode and trained,

If one takes these two vows together (as when the vows of individual liberation, of the Bodhisattva, and of the Secret Mantra are received on the same occasion),113That is, all together in the course of an empowerment. one is also following the ancient precedent.

[edit]

Śāntideva (ཞི་བ་ལྷ་). Bodhicaryāvatāra [बोधिचर्यावतार]. byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa [བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ།]. [The Way of the Bodhisattva]. Tengyur, RKTST 3216 http://www.rkts.org/cat.php?id=3216&typ=2.

Go to the page with the definition of 'Bodhicaryāvatāra'

Weeraratne, D. Amarasiri. "Bodhicaryāvatāra." The Maha-Bodhi 79, nos. 2–3 (1971): 406–9.

Go to the page with the definition of 'Bodhicaryāvatāra'

Bodhisattva - A person who seeks enlightenment for the sake of others. In Mahāyāna Buddhism, a Bodhisattva is a compassionate being who is training on the path to Buddhahood and aspires to eliminate the suffering of all beings and take all sentient beings to the state of enlightenment. The Mahāyāna sūtras including those on buddha-nature generally have Bodhisattvas as the main audience or interlocutors for the Buddha's discourses. Skt बोधिसत्त्व Tib བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ། Ch 菩薩

Go to the page with the definition of 'Bodhisattvas'

Gotra - Disposition, lineage, or class; an individual's gotra determines the type of enlightenment one is destined to attain. Skt गोत्र Tib རིགས་ Ch 鍾姓,種性

Go to the page with the definition of 'rigs'

Nariman, Gushtaspshah Kaikhushro. "Shantideva." In Literary History of Sanskrit Buddhism: (From Winternitz, Sylvain Levi, Huber), 100-109. Bombay: Indian Book Depot, 1923. https://archive.org/details/literaryhistoryo00nariuoft/page/100/mode/2up.

Go to the page with the definition of 'Shantideva'

Go to the page with the definition of 'Bodhisattva'

Go to the page with the definition of 'byang chub sems dpa''

Bodhicitta - The altruistic thought to seek enlightenment for the sake of all sentient beings. It is said to have two aspects: compassion aimed at sentient beings and their problems and the wisdom of enlightenment as the solution. Skt बोधिचित्त Tib བྱང་ཆུབ་སེམས། Ch 菩提心

Go to the page with the definition of 'mind of enlightenment'

Go to the page with the definition of 'bodhisattva'

Potter, Karl H. ed. "Śāntideva." In Bibliography: Part 1, Texts Whose Authors Can Be Dated; Authors Listed Chronologically, 5th through 9th Century. Encyclopedia of Indian Philosophies. Online edition. Last updated Apr 15, 2020. https://faculty.washington.edu/kpotter/xtxt2.htm.

Go to the page with the definition of 'Śāntideva'

Lele, Amod. "Śāntideva." In Internet Encyclopedia of Philosophy, edited by James Fieser and Bradley Dowden. Accessed Feb. 11, 2021. https://iep.utm.edu/santideva/.

Go to the page with the definition of 'Śāntideva'

Tsukamoto, Keisho, Yukei Matsunaga, and Hirofumi Isoda, eds. "Śāntideva." In A Descriptive Bibliography of the Sanskrit Buddhist Literature. Vol. 3, Abhidharma, Madhyamaka, Yogācāra, Buddhist Epistemology and Logic, 250–69. Kyoto: Heirakuji-Shoten, 1990.

Go to the page with the definition of 'Śāntideva'

Lang, Karen. "Śāntideva." In Buddhist Philosophy from 600 to 750 A.D., edited by Karl H. Potter, 137–39. Vol. 21 of Encyclopedia of Indian Philosophies. Delhi: Motilal Banarsidass, 2017.

Go to the page with the definition of 'Śāntideva'

Goodman, Charles. "Śāntideva." In Stanford Encyclopedia of Philosophy. Accessed March 15, 2021. https://plato.stanford.edu/entries/shantideva/

Go to the page with the definition of 'Śāntideva'

Potter, Karl H., David J. Kalupahana, and Michael J. Sweet. "Śāntideva." In Buddhist Philosophy from 600 to 750 A.D., edited by Karl H. Potter, 516–25. Vol. 21 of Encyclopedia of Indian Philosophies. Delhi: Motilal Banarsidass, 2017.

Go to the page with the definition of 'Śāntideva'

Go to the page with the definition of 'bodhicitta'

Go to the page with the definition of 'bodhisattvas'

Mahāyāna - Mahāyāna, or the Great Vehicle, refers to the system of Buddhist thought and practice which developed around the beginning of Common Era, focusing on the pursuit of the state of full enlightenment of the Buddha through the realization of the wisdom of emptiness and the cultivation of compassion. Skt महायान Tib ཐེག་པ་ཆེན་པོ། Ch 大乘

Go to the page with the definition of 'Mahāyāna'

Go to the page with the definition of 'byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa'

Karuṇā - Skt करुणा Tib ཐུགས་རྗེ་ Ch 悲

Go to the page with the definition of 'great compassion'

Karuṇā - Skt करुणा Tib ཐུགས་རྗེ་ Ch 悲

Go to the page with the definition of 'compassion'

Arhat - A person who has reached nirvāṇa by eliminating the three poisons of attachment, hatred and ignorance having followed the path of seeking individual liberation as a Śrāvaka or a Pratyekabuddha. An arhat, thus, is a person who has overcome the cause of rebirth in the cycle of existence and will not take an ordinary birth again. Skt अर्हत् Tib དགྲ་བཅོམ་པ། Ch 阿羅漢

Go to the page with the definition of 'arhats'

Śrāvaka - The disciples of the Buddha who aspire to attain individual liberation or nirvāṇa. The final goal of the Hearers is to become an arhat, a state in which one has totally eliminated the inner problems of attachment, hatred and ignorance, the main causes for rebirth in this cycle of existence. There are four stages of a śrāvaka path including eight phases. Skt श्रावक Tib ཉན་ཐོས། Ch 聲聞

Go to the page with the definition of 'śrāvakas'

Pratyekabuddha - Pratyekabuddhas are saints who, in their last birth in the cycle of existence, are said to become enlightened through solitary practice on the nature of dependent ordination. These saints are said to appear when there is no buddha around and work either alone or in small groups. Skt प्रत्येकबुद्ध Tib རང་སངས་རྒྱས། and རང་རྒྱལ། Ch 緣覺

Go to the page with the definition of 'pratyekabuddhas'