Key Terms/Kṣaṇasaṃpad
Basic Meaning
These are the eighteen qualities specifically related to a precious human rebirth.
Has the sense of
In Sanskrit it literally means a “fortunate moment,” or “auspicious moment,” in the sense of an “opportune birth” that specifically refers to rebirth as a human being with the conditions that permit practice of the dharma.
Simplified English usage
When we reflect in terms of causes, examples, or numerical comparison, it becomes clear that this precious human life, endowed with a full complement of eight freedoms and ten advantages, is extremely difficult to obtain. (The Nectar of Manjushri's Speech, pp 44.)
Usage example
དལ་འབྱོར་བཅོ་བརྒྱད་ཚང་བའི་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་འདི་ནི་རྒྱུ་དཔེ་གྲངས་གང་ལ་བསམ་ན་རྙེད་པར་[p.174]ཤིན་ཏུ་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པས་གཞི་བཟུང༌། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གིས་གྲོགས་བྱས། སྨོན་ལམ་རྣམ་པར་དག་པས་མཚམས་སྦྱར་བ་ཞིག་དགོས་པ་ལ་བསམ་ན་དང༌། (Slob dpon zhi ba lha and Mkhan po kun dpal. Byang chub sems dpa'i spyod pa la 'jug pa rtsa ba dang 'grel pa. Khreng tu'u: Si khron mi rigs dpe skrun khang, 1990.)
Discussion of the term
This has also been translated as leisure and opportunity, or freedom and connection. The etymology of that translation relates to being free of certain negative states. It literally means having the support of a body which is free of eight states which themselves are unfree, and so it translates to meaning freedom.
These are the eighteen qualities specifically related to a precious human rebirth.
There are eight freedoms and ten endowments. The freedoms are qualities of being free from a particular condition or state, and the wealths are positive qualities or conditions which we are endowed with.The ten endowments are divided into five personal endowments and five external endowments.
The five personal endowments are:
1) Being a human
2) Being born in a central land 3) having complete sense faculties 4) having not engaged in wrong livelihoods 5) having faith in the Three Jewels
The five external endowments are:
6) a buddha has come into this world
7) a buddha has shown the Dharma 8) the teachings of the Buddha are still present 9) there are still followers of that teaching 10) there is the conducive circumstance of a spiritual friend
kṣaṇasaṃpad. ( P. khaṇasampadā; T. dal ’byor; C. chana juzu; J. setsunagusoku; K. ch’alla kujok 刹那具足). In Sanskrit, lit. “fortunate moment,” or an “auspicious moment,” viz., “opportune birth” (see kṣaṇa), referring specifically to rebirth as a human being and under circumstances that permit access to the practice of the dharma. The Tibetan literally means “freedom and endowment” or “leisure and opportunity,” referring to an auspicious human birth. Indian texts enumerate eight conditions of “nonleisure” (such as rebirth as an animal) and ten conditions of opportunity (such as rebirth in a land where the dharma is present).
དལ་བ་བརྒྱད་དང་འབྱོར་པ་བཅུའི་བསྡུས་མིང་། དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ། དལ་འབྱོར་དོན་ཆེན།
སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་ནས་བཤད་ཚུལ་ལ། སྤྱིར་མི་ལུས་ཐོབ་པར་དཀའ་ཞིང་། ལྷག་པར་དུ་དལ་འབྱོར་ཚང་བའི་མི་ལུས་ཐུབ་པ་ནི་ཧ་ཅང་གིས་དཀར་བ་ཡིན་ཏེ་དལ་འབྱོར་ཚང་བའི་མི་ལུས་ཞེས་པ་ནི་དལ་བ་བརྒྱད་དང་འབྱོར་པ་བཅུ་ཚང་དགོས་ལ། མི་ལུས་ཐོབ་པའི་ནང་ནས་དལ་འབྱོར་གྱི་ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་ཡོངས་རྫོགས་ཚང་བ་ལྟ་ཞོག། བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ནས་སྣ་གཉིས་གསུམ་འཛོམས་པ་ཡང་ཧ་ཅང་དཀར་བ་ཡིན། དལ་འབྱོར་གྱི་ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་ནི་དལ་བརྒྱད་དང་འབྱོར་པ་བཅུ་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་ཚང་བ་ལ་ཟེར་ཞིང་། དལ་བ་བརྒྱད་ནི། ༡༡ དུད་འགྲོར་མ་སྐྱེས་པ། ༢ མི་དྭགས་སུ་མ་སྐྱེས་པ། ༣ དམྱལ་བར་མ་སྐྱེས་པ། ༤ སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་མ་ནར་བའི་ཡུལ་དུ་མ་སྐྱེས་པ། ༥ མཐའ་འཁོབ་གྱི་ཀླ་ཀློར་མ་སྐྱེས་པ། ༦ ལོག་ལྟ་ཅན་དུ་མ་སྐྱེས་པ། ༧ གླེན་ལྐུགས་སུ་མ་སྐྱེས་པ། ༨ ལྷ་ཚེ་རིང་པོར་མ་སྐྱེས་པ་བཅས་བརྒྱད་ཡིན། འབྱོར་པ་བཅུ་ནི། ༡ མི་ཡིན་པ། ༢ སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དར་བའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེས་པ། དབང་པོ་ཚང་བ། ༤ ཕ་མ་བསད་པ་སོགས་མཚམས་(༡༡) མེད་ཀྱི་ལས་མ་བྱས་པ་༥ སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་དད་པ་ཡོད་པ་བཅས་ལྔ་ནི་ཆོས་བྱེད་མཁན་སོ་སོ་རང་ཉིད་ལ་ཚང་དགོན་པའི་ཆ་རྐྱེན་ཡིན་པས་ན་རང་འབྱོར་ཟེར་༦ སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་ན་པ་༧ དེས་ཆོས་གསུངས་པ་༨ བསྟན་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་གནས་པ་༩ བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་ནས་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་བྱེད་མཁན་ཡོད་པ་༡༠ ཆོས་བྱེད་མཁན་ལ་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱོར་མཁན་ཡོད་པ་བཅས་ལྔ་ནི་གཞན་ངོས་ནས་ཚང་དགོས་པའི་ཆེ་རྐྱེན་ཡིན་པས་ན་གནས་འབྱོར་ལྔ་ཟེར་ཞིབ་ཕྲ་(བཀའ་གདམས་ཀྱི་ལམ་རིམ་)དང་རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་(ལམ་རིམ་ཆེ་ཆུང་)སོགས་གྲུབ་མཐའ་རིས་མེད་ཀྱི་དམ་པ་ཚོས་མཛད་པའི་ལམ་འཁྲིད་རྣམས་ལ་གཟིགས་
